Ulusal bir TV kanalında yayımlanan bir diziden bir sahne:

Masada ailece yemek yeniyor. Zengin köşkün istenmeyen köylü gelini Dicle ağzına bir lokma atıyor; eli maşalı kötülük abidesi kayınvalidesi soruyor: "Beğendin mi"

"ok beğendim İnci Hanım. Erkan beni yemeğe götürmüştü, orada lokum yemiştik, ona benziyor" diyerek yüzünde bir gülümsemeyle yanıtlıyor Dicle.

Kayınvalide, "Afiyet olsun, beğenmene çok sevindim. Bizim ahırda senin yanından ayırmadığın kuzu var ya, bu o" dediği anda, Dicle ağzında büyüyen lokmayı çıkarıp şok içinde masayı yerle bir ediyor.

Kayınvalidenin o kuzuyu kesme niyetini anlayan iki karakterin onu kurtarıp yerine başka bir kuzu koydukları, ilerleyen sahnelerde ortaya çıkıyor. Dicle, bunun üzerine sevinçten ağlayarak kuzuya sarılıyor.

Benim bu diziden ve o sahneden haberim yoktu ama bir okurum kaydedip iletince düşündüm.

HAYVANI 'MAL' STATÜSÜNE İNDİRGEYEN ELİŞKİ

Dicle karakteri, beslediği kuzuyu koruyor. O zaman soru şu: O kuzunun yediği diğer kuzudan farkı neydi

Bir hayvana duyulan sevgi ve koruma hissi, kuşkusuz karşılık beklemeden kurulan saf bir bağ. Bunu sorgulamıyorum; sorguladığım şu: Alınıp satılan, türlü şekillerde sömürülen ve "mal" statüsü verilerek bedenlerinin karşılığı "para" ile ölçülen ve canları üzerinde hak iddia edilen diğer hayvanları indirgeyen yaklaşımı besleyen düşünce nedir

Hayvanların da bilinç sahibi duyguları olan canlılar olduğu bilimsel olarak kanıtlanmış durumda. Öyleyse aynı tür hayvanın birini korurken diğerine uygulanan şiddeti normalleştirmenin nedeni nedir

Bu evde beslediği kediye/köpeğe özen gösterip sokaktakilerin zulmedilip katledilmesine ses çıkarmayanları da kapsar ama "yiyecek" olarak görülen hayvanlar açısından fark daha da vahim. Dizideki sahne, bu yüzden ayrıca sarsıcı.

BİLİŞSEL ELİŞKİNİN ARKA PLANI

İki yaklaşım arasındaki tutarsızlığın adı bilişsel çelişkidir. Sahip olduğunuz inançlar ve değerler ile davranışlarınızın birbirine uymadığı durumlarda yaşadığınız zihinsel stres, rahatsızlık ve içsel çatışmadır bu.

Her iki kuzunun da aynı tür canlı olduğunu, ikisinin de size güven duyup yanaştığını ve ikisinin de sevgi dolu olduğunu bilir ama yalnızca birisini korursunuz.