Günlerden 14 Mayıs 1919... 9. Ordu Müfettişi Mustafa Kemal Paşa, Sadrazam Damat Ferit'in Nişantaşı'ndaki konağına akşam yemeğine davetli. Göreve yeni atanan Osmanlı Devleti Genelkurmay Başkanı Cevat obanlı da orada.

Sadrazam konağından çıktıktan sonra birlikte Teşvikiye'ye doğru ilerlerken Cevat Paşa ile aralarında şu konuşma geçiyor:

"- Bir şey mi yapacaksın Kemal

- Evet Paşam, bir şey yapacağım!

- Allah muvaffak etsin!

- Mutlaka muvaffak olacağız!"

O konuşmadan beş gün sonra Bandırma vapuru ile Samsun'a çıkan Mustafa Kemal, bir yandan Anadolu'da emperyalist işgale karşı direnişi örgütlerken diğer yandan emperyalistlerle işbirliği yapan saltanat ve hilafet temsilcilerine karşı da çok çetin bir mücadeleyi ateşledi.

İŞGAL, MANDA, HIYANET VE CESARET!

O dönemdeki ağır koşulları hatırlatmak için hemen sonrasında yaşanan bazı önemli olayları sıralamak istiyorum.

19 Mayıs - Mustafa Kemal, Samsun'a vardı. Aynı gün yeniden kurulan Damat Ferit Paşa hükümeti göreve başladı.

20 Mayıs - İngiliz Muhipleri Cemiyeti kuruldu.

26 Mayıs - İstanbul Hükümeti, İngiliz mandasını kabul etmeye karar verdi. Yunanlar, Manisa'yı işgal etti.

27 Mayıs - Mustafa Kemal, Havza'dan sivil ve asker yüksek memur ve komutanlıklara işgaller üzerine mitingler düzenlenmesini bildirdi.

29 Mayıs - Mustafa Kemal, işgallere karşı Havza'da büyük bir miting düzenledi.

3 Haziran - Mustafa Kemal Paşa, mitinglerle ilgili olarak Harbiye Nezareti'ne cevabında, "Milletin heyecanını ve tezahürât-ı milliyeyi (milli gösterileri) men ve tevkif için hiç kimsede kudret ve takat göremem" dedi.

6 Haziran - Müttefik komutanlardan General Milne, Mustafa Kemal Paşa hakkında İstanbul hükümetine ültimatom verdi.

7 Haziran - Mustafa Kemal Paşa, Havza'da İstanbul'a gönderilmekte olan silahlara el koydu ve askeri depodaki bu silahları gizlice evlere taşıttı.

8 Haziran - İstanbul'da İngiliz Yüksek Komiseri Amiral Calthorpe, Mustafa Kemal'in geri çağrılması için Osmanlı hükümetine yazı yazdı. Harbiye Nazırı, Mustafa Kemal Paşa'yı İstanbul'a geri çağırdı.

10 Haziran - İstanbul'a geri dönün çağrısına uymayan Mustafa Kemal Paşa'nın mülki ve askeri makamlara genelgesi: "İstiklâl-i millimiz uğrunda bütün mevcudiyetimle... milletle beraber nihayetine kadar çalışacağıma mukaddesatım namına söz veririm."

23 Haziran - Mustafa Kemal, ordu müfettişliğinden azledilerek İstanbul'a geri çağrıldı.

8 Temmuz - Mustafa Kemal, bir bildiri yayımlayarak sine-i millete döndüğünü, askerlikten ayrıldığını duyurdu.

20 Temmuz - Mustafa Kemal, Mazhar Müfit