İsrail ve ABD'nin İran'a yönelik saldırıları nedeniyle piyasalarda savaş rüzgârı esiyor. Dengelerin yeniden yerine oturması için savaşın sonlanması ya da en azından ne zaman biteceğine dair bir öngörünün oluşması gerek. Henüz buna yönelik bir sinyal yok. Altın ve gümüşte bir parça yukarı hareket olsa da savaşın yansıması beklenen ölçüde değil. Piyasalar kaygan bir zeminde denge bulma arayışında. Mevcut koşullar altında Borsa İstanbul'da temkinli görünümün devamı beklenebilir.

İRAN savaşı sürüyor. Savaşın hangi evresinde bulunulduğu konusunda belirsizlik hâkim. İlk safhası, ortası veya sonuna mı yaklaşıldı sorusunun net bir cevabı henüz yok. Kara harekatının dillendirilmeye başlanması, İran'ın deyim yerinde ise 'çetin ceviz' çıkması ve ABD üssü bulunan ülkelere füzelerle karşılık vermesi, savaşın bölgeye yayılması belirsizliği artırdı. ABD-İsrail ve İran savaşı olarak görülse de toplamda 10 civarında ülke fiilen savaşın içinde. İsrail ve ABD dışındaki diğer ülkelerden İran'a karşılık verilmemesi olayın hafifletici tarafı olarak görülebilir.

KAYGAN ZEMİNDE DENGE ARAYIŞI

İran olayı, 2003 yılı ABD-Irak, 2022 Rusya-Ukrayna savaşlarının ardından yaşanan en büyük savaş. Mevcut durumda sağduyu telkin edecek, arabulucu olacak, anlaşma zemini arayacak herhangi bir ülke veya mercii henüz ortalıkta yok. BM ile Çin ve Rusya oldukça sessiz. Müzakere olsa da ciddi bir güven sorunu olacağı açık. Zira ABD-İran heyetleri arasında Cenevre'deki müzakereler tamamlanıp pazartesi günü için Viyana'da devamı için sözleşilmişken cumartesi sabah savaşın başlaması çok ciddi bir güven kırılması. Bu ortamda kim kimin, hangi sözüne inanacak Bu şartlar altında piyasa kaygan bir zeminde denge bulmaya çalışıyor.

Borsalarda görülen tepki alımları satış fırsatı olarak görülürken artan jeopolitik risklere bağlı olarak ilk akla altın ve gümüş geliyor. Ancak altın ve gümüşte bir parça yukarı hareket olsa da beklenen ölçüde bir yansıma gözlenmedi Son gelişmelerin iç piyasalara ve ekonomiye yansımaları doğal olarak olumsuz. Borsa İstanbul bir süredir dezenflasyon ve TCMB indirim sürecini fiyatlayıp 10-11 binli seviyelerden 14.500'e kadar iyi bir ralli yapmıştı. Şimdi o çıpa en azından bir süreliğine etkisini kaybetti.

MERKEZ'DEN YERİNDE HAMLE

TCMB, savaşın başladığının hemen ertesi günü yerinde bir hamle ile haftalık repo ihalesini iptal etti. Bu durum piyasalarda 'örtülü faiz' artırımı olarak algılandı. Bunun ilk etkisi tahvil faizlerinde yükseliş olarak kendini gösterirken, Borsa İstanbul'da banka hisselerindeki satışların ivme kazanmasına neden oldu. Faiz, paranın fiyatı ve hisse senetlerinin en ciddi rakiplerinden biridir. Faiz yükselişi borsayı ve döviz kurlarını baskıladı. Döviz kurlarının kontrol altına alınması kur geçişkenliği ve enflasyon açısından oldukça önemli. Dengelerin yeniden yerli yerine oturması için savaşın sonlanması veya ne zaman biteceğine dair bir öngörünün oluşması gerekecek. Henüz buna yönelik bir sinyal alınmış değil. Mevcut koşullarda Borsa İstanbul'da temkinli görünümün devamı beklenebilir.

DİKKATLER ALTIN VE PETROLDE

DIŞ piyasalar savaş baskısı altında. Borsalarda satıcılı seyir gözlenirken dikkatler daha çok altın ve petrol fiyatlarına çevrildi. Savaşın seyri bir bakıma petrol fiyatlarından okunuyor. Güvenli liman ihtiyacı altın ve gümüşü öne çıkardı. Ancak savaşın yansımaları beklenene göre daha zayıf kaldı. Fırtına çıktığında sığınılacak limanlar da dalgalanınca altın ve özellikle gümüşün de ne kadar güvenli liman olduğu konusu hafiften tartışmaya açıldı. Altın ve gümüş fiyatları savaşı zirvelerine yakın seviyelerde karşıladılar.

FAİZ ARTIRIMI GÜNDEMDE

Ayrıca artan enerji maliyetleri enflasyon beklentilerini yukarı, buna bağlı olarak merkez bankaları faiz indirim beklentilerini de aşağıya çekti. Hatta Avrupa'da faiz artırımı konusu dillendiriliyor. Son gelişmeler ABD tahvil faizlerinde yükseliş, dolarda değerlenme, Euro'da ise zayıflama olarak kendini gösterdi. Dolarda biraz da güvenli liman emaresi hissediliyor. Savaş jeopolitik riskleri yukarı çekse de Fed başta olmak üzere merkez bankaları faiz indirim beklentilerinin ötelenmesi ve buna bağlı olarak dolardaki değerlenme altını baskılayan bir gelişme. İran savaşı olasılığı yaklaşık bir aydır yoğun şekilde gündemdeydi. Bu bakımdan altın fiyatlarının içinde savaş belli ölçüde vardı. Altının savaşa sert tepki vermemesinin nedenlerini biraz da bu noktalarda aramak gerekecek. Ancak buna rağmen altının güvenli liman özelliğinin devamı konusunda fazla bir şüphe yok. Benzer referanslardan beslenen ve sanayi emtiası olan gümüşe ise bir de savaşla birlikte küresel ekonomideki büyümenin zayıflayacağı beklentisi eklendi. Altında 5.000-5.420 dolar bandı, gümüşte 80-92 dolar bandı kısa dönem için takip edilebilir.

92 DOLAR TEST EDİLDİ

Petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nın İran tarafından kapatılması petrol fiyatlarını yukarı çekti. Brent petrol fiyatı 92 doları test ederek 2024 yılı nisan ayından bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. 100 dolar sıkça telaffuz ediliyor. Hürmüz Boğazı'nın ne zaman açılacağına dair bir öngörü de henüz yok. Ancak zayıf ekonomik yapısına bir de savaş masrafları eklenen İran'ın petrol satışına en fazla ihtiyaç duyacağı bir süreçten geçiyor olması Hürmüz Boğazı'nın uzun süre kapalı kalması olasılığını zayıflatıyor. Savaş şartlarında yine de kesin bir öngörüde bulunmak zor.