11 Kasım'da İstanbul YMM Odası'nda iki saat boyunca vergi incelemelerini ve güncel uyuşmazlıkları konuştuk. Ana tezim şuydu: Vergi davasının kaderi çoğu zaman mahkemede değil, inceleme aşamasında çizilir. Tutanak açıklamaları ve rapor değerlendirme komisyonuna sunulan belgeler, ileride açılacak davanın ilk sayfalarıdır.
Sunumda sekiz güncel inceleme konusu ele aldık. Her birine aynı üç soruyla yaklaştık:
1. Kanun ne diyor
2. İdare nasıl uyguluyor
3. Yargı nerede duruyor
Bu yazıda o sekiz başlığı kısaca özetliyorum.
1. Nakdi sermaye indirimi: Ortak alacağı "nakit" sayılmıyorKVK m.10/1-ı borçla ve öz kaynakla finansman arasındaki farkı azaltmayı amaçlıyor. En sık karşılaşılan uyuşmazlık, ortağın daha önce nakden verdiği borcun sermayeye eklenmesi. Danıştay'da 331 hesabından mahsup bilanço içi işlem sayıldı (Danıştay VDDK, 23.10.2024, E.2023/1180-1182, K.2024/936-938; Danıştay 3. Daire, 01.10.2025, E.2023/10474, K.2025/3585).
İkinci soru şu: Artırımdan yıllar sonra ortağa verilen kredi %0 oran kapsamına girer mi Bu soruya doğrudan cevap veren bir Danıştay kararı tespit edemedim.
1 Hükmün lafzı ve Tebliğ örnekleri kaynak bağı arıyor. Dolayısıyla artırılan sermayenin harcama yerlerinin ispatı ve raporlamasının önemli olduğunu ve dikkate alınması gerektiğini düşünüyorum.
2 Fon akışını ispat yükü idarede (VUK m.3/B). Vergi incelemesinde artırılan sermaye ile kullandırılan kredi arasında illiyet bağı kurulmalıdır.
3 %0 oranı kullandırım ayından itibaren ve kıst olarak uygulanabilir.
4 Araya zaman girmiş, şirketin öz kaynakları oluşan karlar nedeniyle artmışsa, oranlama doğrudan tescilli sermaye ye değil öz kaynağa yapılabilir.
Tavsiyem: Artırım nakdini banka kanalıyla alın, 331 mahsubu yapmayın. Sermayenin kullanım dökümünü artırım yılında hazırlayın.
Gelir İdarenin bu konulara açıklığa kavuşturması gereksiz ihtilafları önleyecektir.
2. Vergiye uyumlu mükellef indirimi: Kendiliğinden veya pişmanlıkla beyan indirimi sakatlamazGVK mük. m.121, hesaplanan verginin %5'i oranında indirim sağlıyor. Bunun için üç şartın sağlanması ve VUK m.359 fiilinin bulunmaması gerekiyor. Şartlar şunlar: beyannamelerin süresinde verilmesi, kesinleşmiş tarhiyat bulunmaması ve vadesi geçmiş borcun olmaması.
Danıştay 3. Daire bu şartları ölçülülük çizgisinde yorumluyor. Tecil-terkinden kaynaklanan veya çok düşük tutarlı, kusursuz bir gecikme indirimi kaldırmıyor. 630 TL'lik pişmanlık beyannamesi de aynı sonuçla karşılandı. VDDK ise damga vergisini şartın kapsamı dışında saydı (Danıştay VDDK, E.2024/701, K.2026/47).
Kanunda açıkça düzeltme beyanları ve pişmanlık beyanlarının uyumlu mükellef indirimini bozmayacağı belirtilmesine rağmen, kendiliğinden verilen düzeltme beyanları sonucu %50 vergi ziyaı cezası kesiliyor olmasının şart ihlali olarak yorumlandığına şahit olmaktayız. Pişmanlıkla beyanda da daha önce aynı dönemde verilmiş bir beyan yoksa ilk defa verilen pişmanlıkla beyanının şartı sağlamayacağı iddia edilmektedir. Gelir İdaresinin her iki yorumu da bizce kanuna aykırıdır. Bu konuda yapılacak tebliğ açıklamaları gereksiz ihtilafların önüne geçecektir.
3. Örtülü sermaye: Aynı ödeme hem kâr payı hem hizmet bedeli olabilir miKVK m.12/7, örtülü sermaye üzerinden ödenen faizi "gerek borç alan gerekse borç veren nezdinde" dağıtılmış kâr payı sayıyor. Kanun bir ödemeyi kâr dağıtımı saydıysa idare aynı ödemeyi KDV'de hizmet bedeli saymaması gerekir.
VDDK bu yönde karar verdi (Danıştay VDDK, 15.02.2023, E.2021/262, K.2023/95). 9. Daire de istikrarlı olarak aynı çizgide. Ancak 3. Daire, 9. Daire gibi kararları varsa da çoğunlukla faizi KDV'ye tabi saymaya devam ediyor. Borç alan tarafta ödenen KDV'nin indirimi konusunda da daireler ayrışıyor. Ortaya bir paradoks çıkıyor: KDV doğmuyorsa ödenen tutar yersiz ödemedir. İndirimin reddi, Hazine'nin aynı tutarı ikinci kez alması demektir.
İştirak kazancı istisnasında, VDDK 5 Şubat 2025 tarihli görüş değişikliği kararıyla (Danıştay VDDK, 05.02.2025, E.2023/398, K.2025/1) şu tezi benimsedi: Borç alan zarardaysa ödenmiş vergi yoktur, bu yüzden borç veren istisnadan yararlanamaz.
Finansman sorunu yaşayan mükelleflerin önündeki bu kabil engeller kaldırılmalıdır.
4. İştirak kazançları istisnaları: Kanunda olmayan şart özelgede doğduKVK m.5/3 kapsamında DVDDK ile 3. Daire ayrışıyor. İstisnalı iştirak satışından doğan zararın istisna oranındaki kısmı diğer kazançlardan indirilebilir mi VDDK indirilemeyeceğini söylüyor (Danıştay VDDK, 06.03.2024, E.2022/865, K.2024/134; 08.10.2025, E.2024/ 495, K.2025/729). 3. Daire ise Aralık 2025'te oyçokluğuyla indirilebileceğine karar verdi (Danıştay 3. Daire, 04.12.2025, E.2023/7103, K.2025/5109 vd.).
KVK m.5/1-e'de "bağlı değerin bağlı değere dönüşmesi" şartı kanunda yok. Bu şart özelgelerde doğdu ve 2012'den 2025'e kadar adeta bir şart ailesine dönüştü. 9. Daire ise lafzı esas alıyor: Gerekçedeki amaçla açık hükme şart eklenemez (Danıştay 9. Daire, 26.10.2023, E.2022/211, K.2023/4084). Grup içi satışlarda da güncel çizgi mükellef lehine (Danıştay 3. Daire, 16.06.2025, E.2023/8085, K.2025/2823 ve 04.12.2025, E.2023/9768, K.2025/5108).
5. Grup içi hizmet ödemeleri: Soyut gerekçeyle ret olmaz, ama ispat yükü sizdeGrup içi hizmet bedelleri üç testten geçiyor: hizmete ihtiyaç ve fayda, hizmetin fiilen ifası ve emsal bedel. Testten geçemeyen ödeme dört vergide birden risk yaratıyor: kurumlar vergisi, sorumlu sıfatıyla KDV, stopaj ve örtülü kazanç.
Danıştay 9. Daire, hizmetin alınmadığı somut olarak tespit edilmeden genel gerekçelerle giderin reddedilemeyeceğine hükmetti (Danıştay 9. Daire, 03.11.2022, E.2021/2555, K.2022/5433). Başka bir dosyada ise hizmet bilirkişiyle ispatlandı. Buna karşılık ücreti hasılata bağlı hizmetler ispatlanamadı (Danıştay 9. Daire, 19.10.2022, E.2020/437, K.2022/4944).
İspat dosyasında sözleşme, alınan hizmet bazında ayrıntılandırılmış fatura, maliyet tabanı, çıktılar, masraf paylaştırımı yapılıyorsa dağıtım anahtarları, TP raporu ve mukimlik belgesi inceleme gelmeden hazır olmalı.
6. Yurt dışına ödenen yazılım bedelleri: Ürün mü, hizmet mi, hak mıStopajı belirleyen, ödemenin niteliği. Hiç değiştirilmeden kullanılan hazır yazılım ticari kazançtır ve işyeri yoksa stopaja tabi değildir. Alıcıya özel geliştirilen yazılım serbest meslek kazancıdır. oğaltma, değiştirme, dağıtma ve satış hakkı da alınıyorsa gayrimaddi hak bedeli söz konusudur. Son ikisinde iç hukukta %20 stopaj uygulanır. Gayrimaddi hakta anlaşma oranı çoğunlukla %10'dur.

19