Sekiz güncel inceleme konusu: Kanun, idare ve yargı nerede ayrışıyor

11 Kasım'da İstanbul YMM Odası'nda iki saat boyunca vergi incelemelerini ve güncel uyuşmazlıkları konuştuk. Ana tezim şuydu: Vergi davasının kaderi çoğu zaman mahkeme­de değil, inceleme aşamasında çizilir. Tutanak açıklamaları ve rapor değerlendirme komisyo­nuna sunulan belgeler, ileride açılacak davanın ilk sayfaları­dır.

Sunumda sekiz güncel inceleme konusu ele aldık. Her birine aynı üç soruyla yaklaştık:

1. Kanun ne diyor

2. İdare nasıl uyguluyor

3. Yargı nerede duruyor

Bu yazıda o sekiz başlığı kısaca özetliyorum.

1. Nakdi sermaye indirimi: Ortak alacağı "nakit" sayılmıyor

KVK m.10/1-ı borçla ve öz kay­nakla finansman arasındaki farkı azaltmayı amaçlıyor. En sık karşı­laşılan uyuşmazlık, ortağın daha önce nakden verdiği borcun ser­mayeye eklenmesi. Danıştay'da 331 hesabından mahsup bilanço içi işlem sayıldı (Danıştay VDDK, 23.10.2024, E.2023/1180-1182, K.2024/936-938; Danıştay 3. Da­ire, 01.10.2025, E.2023/10474, K.2025/3585).

İkinci soru şu: Artırımdan yıllar sonra ortağa verilen kredi %0 oran kapsamına girer mi Bu soruya doğrudan cevap veren bir Danıştay kararı tespit edemedim.

1 Hükmün lafzı ve Tebliğ örnek­leri kaynak bağı arıyor. Dola­yısıyla artırılan sermayenin har­cama yerlerinin ispatı ve rapor­lamasının önemli olduğunu ve dikkate alınması gerektiğini düşü­nüyorum.

2 Fon akışını ispat yükü idarede (VUK m.3/B). Vergi inceleme­sinde artırılan sermaye ile kullan­dırılan kredi arasında illiyet bağı kurulmalıdır.

3 %0 oranı kullandırım ayından itibaren ve kıst olarak uygula­nabilir.

4 Araya zaman girmiş, şirketin öz kaynakları oluşan karlar ne­deniyle artmışsa, oranlama doğ­rudan tescilli sermaye ye değil öz kaynağa yapılabilir.

Tavsiyem: Artırım nakdini ban­ka kanalıyla alın, 331 mahsubu yapmayın. Sermayenin kullanım dökümünü artırım yılında hazır­layın.

Gelir İdarenin bu konulara açık­lığa kavuşturması gereksiz ihtilaf­ları önleyecektir.

2. Vergiye uyumlu mükellef indirimi: Kendiliğinden veya pişmanlıkla beyan indirimi sakatlamaz

GVK mük. m.121, hesaplanan verginin %5'i oranında indirim sağlıyor. Bunun için üç şartın sağ­lanması ve VUK m.359 fiilinin bu­lunmaması gerekiyor. Şartlar şun­lar: beyannamelerin süresinde verilmesi, kesinleşmiş tarhiyat bu­lunmaması ve vadesi geçmiş bor­cun olmaması.

Danıştay 3. Daire bu şartları öl­çülülük çizgisinde yorumluyor. Tecil-terkinden kaynaklanan ve­ya çok düşük tutarlı, kusursuz bir gecikme indirimi kaldırmıyor. 630 TL'lik pişmanlık beyannamesi de aynı sonuçla karşılandı. VDDK ise damga vergisini şartın kapsa­mı dışında saydı (Danıştay VDDK, E.2024/701, K.2026/47).

Kanunda açıkça düzeltme be­yanları ve pişmanlık beyanlarının uyumlu mükellef indirimini boz­mayacağı belirtilmesine rağmen, kendiliğinden verilen düzeltme beyanları sonucu %50 vergi ziyaı cezası kesiliyor olmasının şart ih­lali olarak yorumlandığına şahit olmaktayız. Pişmanlıkla beyanda da daha önce aynı dönemde veril­miş bir beyan yoksa ilk defa verilen pişmanlıkla beyanının şartı sağla­mayacağı iddia edilmektedir. Gelir İdaresinin her iki yorumu da bizce kanuna aykırıdır. Bu konuda yapı­lacak tebliğ açıklamaları gereksiz ihtilafların önüne geçecektir.

3. Örtülü sermaye: Aynı ödeme hem kâr payı hem hizmet bedeli olabilir mi

KVK m.12/7, örtülü sermaye üzerinden ödenen faizi "gerek borç alan gerekse borç veren nezdinde" dağıtılmış kâr payı sayıyor. Kanun bir ödemeyi kâr dağıtımı saydıysa idare aynı ödemeyi KDV'de hizmet bedeli saymaması gerekir.

VDDK bu yönde karar ver­di (Danıştay VDDK, 15.02.2023, E.2021/262, K.2023/95). 9. Dai­re de istikrarlı olarak aynı çizgi­de. Ancak 3. Daire, 9. Daire gibi kararları varsa da çoğunlukla fa­izi KDV'ye tabi saymaya devam ediyor. Borç alan tarafta ödenen KDV'nin indirimi konusunda da daireler ayrışıyor. Ortaya bir pa­radoks çıkıyor: KDV doğmuyorsa ödenen tutar yersiz ödemedir. İn­dirimin reddi, Hazine'nin aynı tu­tarı ikinci kez alması demektir.

İştirak kazancı istisnasında, VDDK 5 Şubat 2025 tarihli gö­rüş değişikliği kararıyla (Danıştay VDDK, 05.02.2025, E.2023/398, K.2025/1) şu tezi benimsedi: Borç alan zarardaysa ödenmiş vergi yoktur, bu yüzden borç veren istis­nadan yararlanamaz.

Finansman sorunu yaşayan mü­kelleflerin önündeki bu kabil en­geller kaldırılmalıdır.

4. İştirak kazançları istisnaları: Kanunda olmayan şart özelgede doğdu

KVK m.5/3 kapsamında DVD­DK ile 3. Daire ayrışıyor. İs­tisnalı iştirak satışından do­ğan zararın istisna oranındaki kısmı diğer kazançlardan indi­rilebilir mi VDDK indirileme­yeceğini söylüyor (Danıştay VD­DK, 06.03.2024, E.2022/865, K.2024/134; 08.10.2025, E.2024/ 495, K.2025/729). 3. Daire ise Ara­lık 2025'te oyçokluğuyla indirile­bileceğine karar verdi (Danıştay 3. Daire, 04.12.2025, E.2023/7103, K.2025/5109 vd.).

KVK m.5/1-e'de "bağlı de­ğerin bağlı değere dönüş­mesi" şartı kanunda yok. Bu şart özelgelerde doğdu ve 2012'den 2025'e kadar ade­ta bir şart ailesine dönüştü. 9. Daire ise lafzı esas alıyor: Gerekçedeki amaçla açık hükme şart eklenemez (Da­nıştay 9. Daire, 26.10.2023, E.2022/211, K.2023/4084). Grup içi satışlarda da güncel çiz­gi mükellef lehine (Danıştay 3. Daire, 16.06.2025, E.2023/8085, K.2025/2823 ve 04.12.2025, E.2023/9768, K.2025/5108).

5. Grup içi hizmet ödemeleri: Soyut gerekçeyle ret olmaz, ama ispat yükü sizde

Grup içi hizmet bedelleri üç test­ten geçiyor: hizmete ihtiyaç ve fay­da, hizmetin fiilen ifası ve emsal bedel. Testten geçemeyen ödeme dört vergide birden risk yaratıyor: kurumlar vergisi, sorumlu sıfatıyla KDV, stopaj ve örtülü kazanç.

Danıştay 9. Daire, hizmetin alınmadığı somut olarak tes­pit edilmeden genel gerekçe­lerle giderin reddedilemeyece­ğine hükmetti (Danıştay 9. Da­ire, 03.11.2022, E.2021/2555, K.2022/5433). Başka bir dosya­da ise hizmet bilirkişiyle ispat­landı. Buna karşılık ücreti hası­lata bağlı hizmetler ispatlanama­dı (Danıştay 9. Daire, 19.10.2022, E.2020/437, K.2022/4944).

İspat dosyasında sözleşme, alı­nan hizmet bazında ayrıntılandı­rılmış fatura, maliyet tabanı, çık­tılar, masraf paylaştırımı yapı­lıyorsa dağıtım anahtarları, TP raporu ve mukimlik belgesi ince­leme gelmeden hazır olmalı.

6. Yurt dışına ödenen yazılım bedelleri: Ürün mü, hizmet mi, hak mı

Stopajı belirleyen, ödemenin niteliği. Hiç değiştirilmeden kul­lanılan hazır yazılım ticari ka­zançtır ve işyeri yoksa stopaja ta­bi değildir. Alıcıya özel geliştirilen yazılım serbest meslek kazan­cıdır. oğaltma, değiştirme, da­ğıtma ve satış hakkı da alınıyor­sa gayrimaddi hak bedeli söz ko­nusudur. Son ikisinde iç hukukta %20 stopaj uygulanır. Gayrimad­di hakta anlaşma oranı çoğunluk­la %10'dur.