Grup içi finansmanın önündeki engeller kaldırılmalıdır

Bir grubun bir şir­ketinde nakit faz­lası, diğerinde nakit ihtiyacı var. Akla ge­len ilk çözüm, paranın grup içinde el değiştir­mesidir. Banka kredi­sinin pahalı, teminat koşullarının ağır oldu­ğu, finansmana erişi­min her zaman sorun olduğu bir ekonomide bundan daha doğal ne olabilir

Vergi uygulamasına bakınca ce­vap pek de öyle değil. Grup şir­ketleri birbirine borç verdiğinde, adeta banka kredisi kullanmama­nın cezasını ödüyor. Üstelik bu ce­za çoğu zaman kanunun açık hük­münden değil, idarenin zaman içinde değişen yorumlarından ve yargı daireleri arasındaki görüş ay­rılıklarından doğuyor.

Uygulamada karşılaştığımız tabloyu madde madde ortaya koya­lım. Sonra da okura şu soruyu sora­lım: Bu yüklerin hangisi gerçekten vergi güvenliği için gerekli

Anlamsız uygulamalar

1 Faizsiz, kur farksız krediye "olmayan faiz" cezası

Yurt dışındaki grup şirketi Tür­kiye'deki şirkete faizsiz ve kur farksız kredi veriyor. İdare, emsal bedel üzerinden bir faiz hesaplan­ması gerektiğini ileri sürüyor. So­nuç: hiç ödenmemiş, hiç tahakkuk etmemiş bir faiz üzerinden, so­rumlu sıfatıyla KDV ve vergi ziyaı cezalı tarhiyat.

Grup içinde finansman mali­yetini düşürmek gibi ticari bir ge­rekçe olsa bile, idare bunun haklı bir nedene dayanıp dayanmadığı­na bakmıyor. KDV Kanunu'nun 27. maddesindeki emsal bedel bir ver­gi güvenliği önlemidir. Kaybedile­cek bir verginin bulunmadığı du­rumda bu madde ceza aracına dö­nüşmemelidir.

2 Sözleşmeye zorlayıp damga vergisi almak

Yurt dışından kullanılacak grup kredisi için bankalar, sermaye ha­reketleri mevzuatı gereği yazılı bir kredi sözleşmesi istiyor. Sözleş­me imzalandığı anda damga vergi­si doğuyor. Bankalardan, yurt dışı kredi kuruluşlarından ve uluslara­rası kurumlardan alınan krediler için tanınan istisna ise grup şirke­tini kapsamıyor.

Yani mevzuat önce sözleşmeyi zorunlu kılıyor, sonra o sözleşmeyi vergiliyor. Kredi bedeli üzerinden alınan nispi vergi, küçük bir mali­yet değil.

3 Ülkenin üçte ikisinde KDV yok, üçte birinde var mı

Kanun, örtülü sermaye üzerin­den ödenen faizi kurumlar vergisi açısından dağıtılmış kar payı sayı­yor. İdare ise bu faizin finansman hizmeti bedeli olarak KDV'ye tabi olduğu görüşünde.

Yargıda tablo dağınık. Danıştay 9. Daire, faizin KDV'nin konusu­na girmediği yönünde karar veri­yor. Vergi Dava Daireleri Kurulu da bu yönde kararlar verdi. Danış­tay 3. Daire ise KDV'ye tabi oldu­ğu sonucuna ulaşmaya devam edi­yor. Daireler arası iş bölümü bölge­ye göre yapıldığı için, aynı işlemin vergilendirilip vergilendirilmeye­ceği şirketin hangi bölgede oldu­ğuna bağlı hale geliyor. Bir ülkede KDV'nin varlığı posta koduna göre değişebilir mi

4 KDV var, ama indirimi yok

KDV'nin varlığı tartışılır­ken idare, borçlu şirketin örtülü sermaye faizi üzerinden ödediği KDV'nin indirimine de izin vermi­yor. Gerekçe, faizin kanunen kabul edilmeyen gider olması (KDV Ka­nunu m.30/d).

Böylece aynı işlem bir tarafta KDV doğuran bir hizmet, diğer ta­rafta indirimi yasak bir yük olarak karşımıza çıkıyor. Transfer fiyat­landırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımında KDV indirimine imkân tanıyan kanun değişikliği, örtülü sermaye için yapılmadı. Oysa Ma­li İdare finansman gider kısıtlama­sında kdv konusunu çözebilmişti.

5 Borçlu zararda ise istisna yok

Örtülü sermaye halinde borçlu şirket zararda ise, alacak­lı şirket iştirak kazancı istisnasın­dan yararlandırılmıyor. Vergi Dava Daireleri Kurulu da görüş değişti­rerek Şubat 2025'te, düzeltmenin borçlunun vergisinin ödenmesine bağlı olduğu yönündeki koşulu be­nimsedi.

Peki borçlu yıllar sonra zararını eritip vergi ödemeye başladığında ne olacak Alacaklı hangi yılın be­yannamesini, hangi yolla düzelte­cek Bu arada zamanaşımı dolar­sa düzeltme hakkı ne olacak Bu soruların cevabı ne kanunda ne de tebliğde var.

Liste bununla da bitmiyor

6 Bankaya sıfır, kardeş şirkete yüzde 10 stopaj

Yurt dışındaki bankadan kulla­nılan kredinin faizinde stopaj ora­nı sıfır. Aynı krediyi finans kurumu olmayan grup şirketi verdiğinde oran yüzde 10'a çıkıyor. Kredinin kaynağı grup içi olduğu için değil, bankadan alınmadığı için daha pa­halıya geliyor.

7 Yurt içinde: bankaya BSMV, kardeş şirkete yüzde 20 KDV

Banka kredisi faizinde KDV yok, daha düşük oranlı BSMV var. Grup şirketinin verdiği kredinin faizi­ne ise yüzde 20 KDV hesaplanı­yor. KDV'yi indirebilen borçlu için bu bir nakit akışı meselesi. İstisna kapsamında faaliyet gösteren, ia­de bekleyen ya da devreden KDV'si eriyemeyen şirket için ise doğru­dan maliyet.

8 Aynı faize üç ayrı süzgeç

Grup içi faiz aynı anda üç ay­rı süzgeci aşmak zorunda: örtü­lü sermaye (özkaynağın üç katı), transfer fiyatlandırması (emsal fa­iz) ve finansman gider kısıtlaması. Bu kısıtlamalar arasındaki uyum, mahsup ve sıralama kuralları net değil. Aynı gider birden fazla kez kanunen kabul edilmeyen gider sa­yılabiliyor ve mali yük katlanıyor.