Şevket Süreyya Aydemir (1897-1976)... Yazar, iktisatçı, tarihçi... Üç ciltlik, Tek Adam... Mustafa Kemal kitabının yazarı. Diyor ki: "14 Mayıs 1950 seçimlerinde Türkiye'de olan acaba bir beyaz ihtilal miydi Sanıyorum ki evet."

14 Mayıs... Sandıkta devrim. Türk demokrasisinin zafer günü. Aradan 76 yıl geçti... Bugün yıldönümü.

Zaman tünelinden... Yıllar öncesinden notlar.

***

YETER! SÖZ MİLLETİNDİR!

Eskimeyen... Demokrat Parti'nin 14 Mayıs 1950 seçimlerindeki sloganı.
Kutsal slogan... Ancak... Bu slogandan... Son sözün millete bırakılmasından rahatsız olanlar... Dün vardı, bugün de var.
Darbeler... Muhtıralar... Hain darbe girişimi... Kapanan Meclis... Hamzakoy... Zincirbozan... Tutuklanan liderler... Siyasi yasaklar.

Ama... Hepsinin ardından, son sözü yine millet söyledi. Darbelerin, muhtıraların yaralarını millet sardı.
Darbe... Muhtıra... Siyasetin ve demokrasinin sırtına saplanan hançer.
Hançeri çıkaran... "Kahrolsun darbe, yaşasın demokrasi" diye haykıran ve sivil siyaseti Meclis'e taşıyan... İşte bu millet.

***

BÜYÜK SINAV

Nadir Nadi (1908-1991). Gazeteci... Yazar... Cumhuriyet Gazetesi kurucusu Yunus Nadi'nin oğlu.
Seçimden iki gün sonra... 16 Mayıs 1950'de... Nadir Nadi'nin başyazısı... Başlık: "14 Mayıs 1950."

Başyazıdan sadece bir cümleyi paylaşalım:
"14 Mayıs'ı Türk milleti bir imtihan günü olarak daima hatırlayacaktır."

Sadece 1950 seçimleri mi Her seçim bir imtihan... Şimdi sınav diyoruz.
Sınavı yapan... İktidarların kansız, darbesiz el değiştirmesini sağlayan ise... Son sözün sahibi olan millet.

***

BİLİYOR MUYDUNUZ

Türkiye'de ilk kez bir milletvekili genel seçiminin ardından, PTT tarafından pul basıldığını biliyor muydunuz

14 Mayıs 1950 hatırası pul basıldı.

***

BÜYÜK AŞK

Seçimin yapıldığı tarihte... 1950'de... Türkiye'nin nüfusu 20 milyon 807 bin. Nüfusun yüzde 75'i kırsalda yaşıyor. Ve... 14 Mayıs 1950 seçimine katılım... İnanılır gibi değil... Yüzde 89.3. İşte milletimizin demokrasi aşkı... Sandık aşkı... Büyük aşk.

***

KAVİMLER GÖÇÜ

İstanbul... Ankara... İzmir... Üç büyükşehir.
14 Kasım 1950... Çıkardıkları milletvekili... 62.
Ve son seçim... 28 Mayıs 2023... Bu üç şehrimizin milletvekili sayısı... 162.
İşte Türkiye'nin iç göç gerçeği.

***

NEW YORK TIMES

Amerika'nın ünlü gazetesi... 14 Mayıs 1950 seçimleri için şunu yazıyor: "Türkiye demokrasiye oy verdi."
Doğru... Türkiye her seçimde demokrasiye oy veriyor. Dış destekli darbeler, muhtıralar demokrasiyi tatile yollasalar da... Millet, demokrasiye oy vermeye devam ediyor.

***

MİLLET KARAR VERİNCE

Millet, değişime karar verince... Şan, şöhret... Meclis başkanı... Bakan dinlemiyor. Silip süpürüyor.
14 Mayıs 1950... CHP'nin son Başbakanı Şemsettin Günaltay dışında hiçbir bakan sandıktan çıkamadı... Meclis'e giremedi.
Meclis Başkanı Şükrü Saraçoğlu... Sandıktan çıkamayanlar arasında.

***

YETMEZ AMA EVET

Aynı seçim... CHP'nin kadın milletvekili adayı sayısı 6. Ama... Sadece biri Meclis'e girebiliyor... Sezer Taşkıran... Kars.
Demokrat Parti iki kadın aday gösteriyor. İkisi de seçiliyor.
Biri... İzmir'den, DP listesinden bağımsız aday Halide Edip Adıvar. Diğeri... İstanbul'dan...