CHP, siyaset, Özgür Özel, Kemal Kılıçdaroğlu diyoruz ama dünyada başka şeyler de var.

Dünya, son iki yıldır yapay zekâyı konuşuyor... ChatGPT'yi konuşuyor... Yeni nesil çipleri konuşuyor... Milyarlarca dolarlık veri merkezi yatırımlarını konuşuyor...

Ancak teknoloji dünyasının parlayan vitrinlerinin arkasında sessizce büyüyen başka bir tartışma var.

Su... Evet, yanlış okumadınız...

Yapay zekânın enerji tüketimi çok konuşuluyor ama su tüketimi neredeyse hiç konuşulmuyor.

Oysa dünyanın en büyük teknoloji şirketleri tarafından kurulan veri merkezlerinin önemli bir bölümü yalnızca elektrik değil, aynı zamanda devasa miktarlarda su tüketiyor. Çünkü bu merkezlerde çalışan binlerce sunucunun sürekli soğutulması gerekiyor.

BİNLERCE ŞİKÂYET

ABD'de çevre aktivisti Erin Brockovich'in başlattığı çalışma dikkat çekici bir gerçeği ortaya çıkardı. Yapay zekâ veri merkezlerinin çevresel etkilerini izlemek amacıyla kurulan platforma kısa sürede binlerce şikâyet ulaştı. Şikâyetlerin önemli bölümü elektrikten değil, su kullanımından kaynaklanıyor. Bazı bölgelerde vatandaşlar, veri merkezlerinin yeraltı sularına olan baskısının arttığını öne sürüyor.
Teknoloji yatırımı ile yaşam kaynakları arasındaki denge ilk kez bu kadar açık biçimde tartışılıyor.

ŞİLİ'DEN GELEN UYARI

Sorun yalnızca ABD ile sınırlı değil. Dünyanın en kurak bölgelerinden bazılarına sahip Şili'de de benzer bir tartışma yaşanıyor. Yıllardır kuraklıkla mücadele eden bazı bölgelerde veri merkezlerinin artan su ihtiyacının yeraltı kaynakları üzerindeki baskıyı artırdığı yönünde ciddi endişeler dile getiriliyor.

Bir tarafta teknoloji yatırımları... Diğer tarafta içme suyu ihtiyacı... 21'inci yüzyılın yeni çatışma alanlarından biri belki de burada şekilleniyor.

YENİ ALTIN SU MU

Yakın geçmişte petrol için savaşlar konuşuluyordu. Bugün veri için rekabet yaşanıyor. Yarın ise su için yeni bir küresel mücadele başlayabilir. Çünkü yapay zekâ çağında yalnızca bilgi üretmek yetmiyor. O bilgiyi işleyecek dev altyapıları da kurmak gerekiyor.

Bu altyapıların ortak ihtiyacı ise enerji ve su... Enerji üretilebilir. Enerji ithal edilebilir. Ama suyun alternatifi yok.

TÜRKİYE İÇİN UYARI

Bu konu Türkiye açısından da dikkatle izlenmeli. Önümüzdeki yıllarda yapay zekâ yatırımları, veri merkezleri ve dijital altyapılar daha fazla konuşulacak. Ancak yatırım kararları alınırken yalnızca elektrik kapasitesine bakmak yeterli olmayacak.

Su kaynakları...Yeraltı rezervleri... Kuraklık projeksiyonları... Bölgesel su stresi haritaları...

Bunların tamamı yeni dönemin yatırım kriterleri arasına girecek. Bugün birçok ülke enerji güvenliğini tartışıyor. Yarın veri güvenliğini tartışacak. Ama çok uzak olmayan bir gelecekte belki de asıl tartışma su güvenliği olacak.

ASIL SORU...

Dünyanın en güçlü şirketleri yapay zekâya yüz milyarlarca dolar yatırıyor. Yeni veri merkezleri kuruluyor. Yeni dijital çağ inşa ediliyor. Peki bu çağın görünmeyen maliyeti ne olacak

Belki de gelecekte çocuklarımız yapay zekânın hangi şirket tarafından geliştirildiğini değil... O yapay zekâyı çalıştırabilmek için ne kadar su tüketildiğini konuşacak.

Çünkü tarihte bazı teknolojiler enerjiyi değiştirdi... Bazıları ekonomiyi değiştirdi...

Yapay zekâ ise belki de insanlığı suyun gerçek değerini yeniden hatırlatacak...
GÜNÜN SÖZÜ
"Bir şahsın yaşadıkça memnun ve mutlu olması için lazım gelen şey, kendisi için değil kendisinden sonra gelecekler için çalışmasıdır."

Mustafa Kemal ATATÜRK

SİYASETİN YENİ MEYDANI...
BİR soru... İnsanlar neden saatlerce siyasi analiz videoları izliyor Son günlerde sosyal medyada dikkat çekici bir tablo ortaya çıkıyor.Saatler süren siyasi analiz videoları yüz binlerce, hatta milyonlarca kişiye ulaşıyor.