Sürpriz Şam buluşması neyin işareti
ABD, İsrail'in 'sonsuz savaş' doktrinine yaklaşırken, Türkiye-Suriye-Ukrayna ekseninde yeni ittifak mimarisini inşa ediyor; peki bu paralel hareketler tesadüf mü yoksa hesaplanmış bir çıkmazdan mı kaçış?
Yazar, İran savaşının ABD dış politikasını değiştirerek İsrail'in süresiz operasyon stratejisine yönelttiğini, bunun Ortadoğu'da yeni güç dengesi yaratırken Türkiye, Suriye ve Ukrayna'nın bu kaostan faydalanmak için eş zamanlı hamleler yaptığını ileri sürmektedir. Bu iddiayı, diplomatik temas ve silah anlaşmalarının arkaplanında gizli koordinasyonun var olduğunu göstererek desteklemektedir. Ancak, bu üç ülkenin benzer zamanda benzer hamleler yapması gerçekten planlanmış bir strateji mi, yoksa bağımsız jeopolitik fırsatçılığın tesadüfi çakışması mı?
İki. Kurtarma operasyonu ABD'nin söylediği gibi başarıyla tamamlandıysa, bu; İran içlerine nokta -uranyum- operasyonu yapılması gerektiğini savunan Washington ve Tel Aviv'deki çılgınların iştahını artırabilir. Ancak savunma planlaması yapılmamış dağlık bir alanda gerçekleşen kurtarma operasyonuyla, İran füze-dronlarının menzilindeki Harg adasına çıkmak ya da zenginleştirilmiş uranyumu ele geçirmeye çalışmak farklı sonuçlara yol açabilir.
ABD AKS MI DEĞİŞİYOR
Üç. Trump, "Hürmüz'ü oradan petrol alanlar açsın" dese de çatışmaların kilit noktası hâlâ orası. Arkaplanda, Tahran'a "Hürmüz'ün açılması karşılığında 45 günlük ateşkes" teklifleri yapılıyor. İran geçici ateşkes değil, savaşa son veren bir barış, tazminat ve Hürmüz rejiminde değişiklik istiyor. Son dönemde küfürlü paylaşımlar yapan Trump, İran'a verdiği süreyi çarşamba gününe kadar uzattı. Ortaya çıkan son taslak (ateşkes, Hürmüz'ün açılması, kalıcı barış için müzakereler) henüz taraflarca kabul görmüş değil.
Dört. Çatışmaları yakından izleyen uzmanlar, ABD'de aks değişimi yaşandığını söylüyor. Buna göre ABD, askeri-istihbari görevden alma ve istifaların ardından, İsrail'in "sonsuz savaş" doktrinine yaklaşıyor. Diğer bir deyişle, savaş; 2-3 haftalık ağır bombardımanın ardından "zafer ilan edildiği", ancak zamana yayılmış süresiz operasyonlarla İran'ın sürekli havadan hedef alındığı, kaos ve istikrarsızlık üreten bir sarmala dönüşebilir. Dünya ekonomisi için en kötü senaryo bu.
SAVAŞ SURİYE İÇİN HEM TEHDİT HEM FIRSATBeş. Suriye bahsine gelelim. Fırsat, Suriye'nin özellikle Irak petrolünün dünyaya ulaşması için alternatif güzergah haline gelmesidir. Tehdit, doğrudan İsrail'dir. İsrail'in, Lübnan ve Suriye'nin güneyini birleştirme, hatta Süveyda'da ayaklanma çıkarma arayışında olduğunu yazmıştık. ABD'nin rejim karşıtlarına ayrılıkçı Kürt gruplar üzerinden silah göndermeye çalışması gibi... Süveyda'daki ayrılıkçı Hicri grubunu İsrail silahlandırıyor.
Altı. Şam yönetimi dış ilişkilerinde hassas bir denge yürütüyor. Türkiye, ABD (Thomas Barrack) ve S. Arabistan'la koordine oluyor. Ancak İran savaşı sahada önemli kırılmalara yol açtı: İsrail, Suriye'nin güneyini istiyor. Thomas Barrack, İsrail baskısından "yorulmuş" durumda. Körfez kendini İran saldırılarından korumakla meşgul. Şam'dan bakınca Washington'ın -İran'da- Tel Aviv'in güdümüne girdiği çıplak bir şekilde görülüyor. Tam da bu sırada, Şara'nın önce Berlin'e, ardından Londra'ya gitmesi önemlidir.
ARKAPLANA YÖNELİK BİR OKUMAYedi. Ukrayna, İran savaşının gölgesinde kaldı. Ruslar ilerliyor. ABD desteği olmaksızın Zelenski'nin tutunması zor. Ukrayna Cumhurbaşkanı

2