Bugün dünyanın gündemi Şenzen'de gerçekleşen üçlü görüşme. ABD Başkanı Trump, Rusya Devlet Başkanı Putin ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping sembolik önemi yüksek bir buluşma gerçekleştirdi. Liderlerin -ikili görüşmelerde de- birçok başlığı ele aldığı anlaşılıyor. Üç ülkenin kesişim noktalarından biri İran. Bu başlık Türkiye'nin de takip ettiği yüksek öncelikli dosyalardan. İran meselesinde yoğun bir hareketlilik var. Gerilimin Yemen cephesinde yaşanan gelişmeler Tahran'ın elini güçlendiriyor. Körfez ülkeleri güvenlik arayışında. Bir Körfez ülkesi diplomatından duyduğuma göre Türkiye'ye yeni teklifler geliyor. Bunlardan biri, bu ülkeden gelen petrol boru hattı önerisi. Ama o diplomatın bu bilgiyi verdikten sonra yaptığı yorum; asıl beklentinin Türkiye'nin garantörlüğü olduğunu gösteriyor. Önce son gelişmelerin altını çizip daha sonra ne demek istediğimi anlatayım...
KRİZDE BELİRSİZLİK ARTIYORİran'daki savaşla ilgili kritik bir viraja giriyoruz. Gerilim uzun bir süredir "ne savaş ne barış" durumundaydı. Krizin ABD ekonomisi üzerinde yarattığı baskı nedeniyle 3 Kasım'daki ara seçimler Trump'ın elini kolunu bağlıyordu. (İsrail ve) ABD seçimleri geride kaldı. Dolayısıyla dikkatler yeniden İran'a çevrildi.
Trump, İran'daki belirsizliği ortadan kaldırmak istiyor. Bu yüzden "kapsamlı bir saldırıyı" yeniden gündemine aldı. İran yönetiminden de "mevcut durum sona ermeli" açıklaması geldi. Bu durumun sürdürülemez olduğunun herkes farkında, ancak nasıl bitirileceği konusunda uzlaşmaya varılamıyor. Katar'da geçtiğimiz günlerde yapılan müzakerelerin ardından mevcut durum okuması şudur: Trump İran'a planladığı saldırıyı yeniden erteledi. Ekonomik ambargonun sonuç vermesini bekleyecekler. Bu kararın alınmasında ABD seçim sonuçları, bölge liderlerinin Trump'a baskısı, yeni bir ABD saldırısının İran'ın davranışlarını değiştirmeyeceği düşüncesi, ekonomik ambargonun sonuç verebileceği önkabulü gibi faktörlerin rol oynadığı söyleniyor.
MEKKE İTTİFAKI TOPLANTISI VE YEMEN
Ben buna Yemen faktörünü de ekliyorum. İran, Husiler üzerinden Babülmendeb'i ele geçirerek, olası bir saldırıya karşı kullanabileceği büyük bir kart elde etti. Üstelik, Riyad'ın çabalarına rağmen Husiler Yemen hükümet güçlerini Babülmendeb çevresinden püskürttü. Aden'i tehdit etmeye başladı. ABD'nin olası saldırısına karşı Tahran Babülmendeb'i kapatma seçeneğine başvurabilir. Bu senaryo, Hürmüz'le birlikte okunursa ekonomik felakete dönüşür. Ben Trump'ın bunu göze alacağını sanmıyorum. Hatta diyorum ki... Babülmendeb sorunu çözülmeden İran ve Hürmüz'de adım atılamaz.
(Not: S. Arabistan, Husilerin ciddi bir saldırısı altında. Riyad'ın Mekke İttifakı'ndan savunma desteği beklentisi var. Bu kapsamda S. Arabistan'da savunma amaçlı konuşlanma faaliyetinin gündeme gelmesi bekleniyordu. Bunun için TBMM'den bir tezkere çıkması gerekiyor. Mekke İttifakı Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi 28 Kasım'da İslamabad'da üçüncü toplantısını yapacak. Bu toplantıdan önce tezkere konusunda hazırlıkların başlayacağını düşünüyorum.)
BU TRAFİK NEYİN HABERCİSİ
1