Tamamen insan bedeni dışında büyütülmüş bir 'bedenoid' yaratma vizyonu, artık fantezi olmanın ötesine geçebiliyor. Biliminsanları, tıbbi ihtiyaçları karşılamak amacıyla insan bedenini sentetik ortamda üreterek 'yedek parça' olarak kullanma fikrini yoğun şekilde araştırıyor. Bu çığır açıcı yaklaşım, organ nakli bekleyen hastalar için umut vaat ediyor ama işin bir de etik kısmı var.

Kök hücrelerden üretilen, bilinci olmayan bir insan bedeni... Acı çekmiyor, hissetmiyor, düşünmüyor. O bir 'yedek beden'... Distopik gelecek romanı yazıyor olsaydım, bu girişle iyi bir kitaba başlayabilirdim. Ancak Stephen King'in bilimkurgu kaleminden aksaydı, eminim tam layıkını bulurdu. Hikâyesi bir yana, tıbbi ihtiyaçlar için insan bedenini sentetik ortamda üreterek 'yedek parça' olarak kullanma fikri biliminsanlarının oldukça ilgisini çekiyor. MIT Review'da yer verilen güncel makaleye göre yeni araştırma sahasının ismi 'bedenoidler'. İngilizce 'bodyoids' kelimesinden GPT'nin haber özetleme sırasında ürettiği kelime 'bedenoid'i hemen benimsiyorum. İşin aslı, kendim çevirsem muhtemelen aynı kelimeye varacağımı bildiğim için biraz içim cız ediyor. Aklıma iki hafta önce yazdığım, yapay zekânın bilişsel kabiliyetlerimizi yavaşlatma etkisi geliyor...

Yedek parça olarak beynimi değiştirmeyeceğimden eminim. Ancak vücudumun bir parçasını,
bir organını, dokusunu değiştirmem gerekse, laboratuvarda yatan kopyamın ya da tamamen kimliksiz bir bedenin parçasını ekletir miydim kendime Etik öyle bir konu ki; kendine gelince işler değişebiliyor. Hayır, öyle olması doğru değil elbette, ancak insanın bakış noktası, fikirleri koşullarla birlikte değişebiliyor. Etik olarak hepimiz insan yaşamına saygı duymayı, onu korumak gerektiğini içgüdüsel şekilde biliriz. Baştan sona kavramsal olan etiği elle tutulur kılan şey tam da buradan gelir: İnsani duygular. Birilerinin zulme uğradığını gördüğümüzde kayıtsız kalamamamız örneğin; ki en doğrusu bu, öyle değil mi

Peki, canlı ama ruhsuz bir varlıkla ilişkimiz, ondan bir kesitin alınıp insana eklenmesi fikri kulağa nasıl geliyor İlk duyuşta rahatsız edici bir fikir olabilir fakat tavsiyem, o duygunun içinde çok kalmayın. Zira organ bağışı için bekleyen uzun sıralar, ilaç yapımı için harcanan hayvan yaşamları, basit dokuların bile elde edilmesinin güçlüğü ve dahası, 'insanın yedek parçası olsa nasıl olurdu' düşüncesini makulleştirmeye başlıyor. MIT'nin haberine göre güncel medikal çalışmalarda, kök hücrelerden insan embriyosunun ilk aşamalarına geçilen ilerlemeler kaydedilmiş. Diğer yandan yapay rahim teknolojisindeki gelişmeler, bu tasarıyı hayata geçirme ihtimalini kuvvetlendiriyormuş. Kök hücreden gelişen embriyoların yapay rahimlerde inkübe edilmesiyle tamamen insan bedeni dışında büyütülmüş bir 'bedenoid' yaratma vizyonu, fantezi olmanın ötesine geçebiliyor. Hiçbir bilinç emaresi göstermeyen, acı çekmeyen, hissi olmayan beden organizmasının desteğiyle tıp biliminin birçok temel sorununun aşılabileceği düşünülüyor.

Konuyu imgeledikçe, tam aynı olmasa da 'Matrix'teki sıvı içinde yatan insan pod'larını düşünmeden edemiyorum. Elbette o bedenin nasıl hayatta tutulacağını kestirmek için henüz erken. Bu teknoloji
günün birinde gerçek olur mu,
garantisi yok. Gerçekleşirse birçoklarını etik olarak zorlayacağı, herkesin midesinin kaldırmayacağı kesin. Fakat böyle bir realitenin içine doğmuşsanız, pekâlâ normal gelebilir. 300 yıl sonra doğan biri, bir organı değişmesi gerektiğinde hastanelerin sunduğu yedek parçayı kullanmak için tereddüt etmez.

Kim fayda görecek