İnternetteki dev güvenlik açığının ortaya çıkması bize ne öğretti Sistemlerimiz insan hacker'lar için tasarlandı. Kısa bir sürede yüz binlerce hatta milyonlarca saldırı gerçekleştirebilen 'yapay zekâ hacker'lar küresel sistemler için büyük bir tehdit.

Albert Einstein şöyle demişti: "Bir önyargıyı kırmak, atomu parçalamaktan daha güçtür." Ünlü biliminsanı haklıydı. Ancak medeniyetin en popüler dâhisi olduğu halde atomun parçalanmasıyla ortaya çıkacak devasa enerjinin ne maksatla kullanılacağını öngörememiş miydi Evrenin çalışma prensibini açıklamak için geliştirdiği E=mc2 formülünün biliminsanı Oppenheimer'ın katkılarıyla atom bombasının önünü açtığı biliniyor. Üstelik Nazi Almanya'sı atom bombası geliştiriyor sanıldığı için ABD'yi nükleer araştırmaları hızlandırmaya teşvik edenler arasındadır Einstein. Sonunda Manhattan Projesi kurulur ve fakat ABD atom bombasını caydırıcı bir gövde gösterisi olarak değil, bilfiil Japonya'nın iki şehrini, Hiroşima ve Nagazaki'yi 150 bin insanıyla birlikte yok etmek için kullanır. Bundan dolayı ömrünün sonuna kadar derin bir üzüntü duyduğu anlatılır Einstein'ın.

Önceki hafta da gündeme bomba gibi düşen, 'internetin sonunu getirebileceği' söylenen PHP krizini duyurmuştuk... Normalde 'insan hacker'ların yapamayacağı bir siber atağı yapay zekâ eliyle mümkün kılan güvenlik açığının fark edilmesi yapay zekânın kötü ellere düştüğünde nelere yol açabileceğinin emsali olarak küresel tarihe geçti. İşte bu noktada yapay zekâyı dünyaya sunan Dario Amodei ve Sam Altman gibi isimler acaba bir gün Einstein gibi hissedecekler mi diye tekrar düşünmeye başlıyorum. Bilime ve insanlık vizyonuna katkıları öylesine büyük bir dâhinin içine düştüğü o kederli ikilem ve Japonların yaşadığı, etkisi kuşaklarca süren büyük trajedinin ardından hissettikleri beni oldum olası etkilemiştir.

Tehlike geçti ama...

Yapay zekânın insanlığın faydasına olduğu kadar zararınada kullanılabileceği başından beri biliniyor. Dolayısıyla onu topluma serbestçe sunma cesareti gösterenlerin günün birinde Einstein'la aynı kaderi paylaşması yeni bir varsayım değil. Güncel olansa bu olasılığın gerçeğe son derece yaklaşıp yapay zekânın bir 'kitlesel kaos silahı'na dönüşmesine adeta ramak kalması. Hadisenin teknik ayrıntılarını aşağıda anlattım. Uzmanlara göre internetin en az yüzde 40'ını, kimilerine göreyse 70'ini oluşturan, tüm WordPress sitelerinin kaynak kodlarını çalıştıran dünya çapındaki PHP sunucuları, söz konusu güvenlik açığı için güncellemeleri hızla yaptı ve tehlike şimdilik ortadan kalktı. Olayın ardından elimizde kalansa sarsıcı bir gerçek oldu: Yapay zekâ, hacker'ların varlığını bile bilmedikleri, bilseler dahi düne kadar içinden geçemeyecekleri siber güvenlik açıklarını bulma ve istenirse delme kapasitesine nihayet ulaşmıştı.

Albert Einstein dönemin ABD başkanı Roosevelt'i atom bombası üretmeye teşvik eden o mektubu imzalamasını 'hayatındaki tek büyük hata' olarak nitelendirmiş ve tarihi bir açıklama yapmıştı: "Almanların atom bombası yapamayacağını bilseydim parmağımı bile kıpırdatmazdım." Diğer yandan, Naziler sanıldığı gibi atom bombası yapabilmiş olsaydı, Einstein'ın yüreğine su mu serpilecekti Öyleyse, en az 170 IQ'ya sahip olduğu düşünülen, evrenin çalışma ilkelerini, zamanın mekaniğini hayal edebilen bir dâhinin bile basiretini bağlayan şey neydi Kaygı ve endişe, insana işte böylesi büyük hatalar yaptırabilen güçlü duygular... Ancak yapay zekânın dizginlerini salanların kaygıları Einstein'ınki kadar yüce ve insancıl mı, bunu da sorgulamak gerektiği aşikar.

Ortaya çıkan gerçek

Söz konusu güvenlik açığı sunucularda iki internet sitesinin yüklenmesi arasındaki saliselik bir boşluktan kaynaklanıyor. Bu boşluğa bir komut yerleştirilmesi, bir sonraki sitenin kontrolünü şifresiz olarak ele geçirmeyi mümkün kılıyor. İnsan hacker'ların manuel olarak sızması imkânsız görülen bu açığın varlığı 2014'ten beri biliniyormuş ancak tüm dünyada güncelleme yapılması çok büyük maliyetli ve karmaşık olduğu için bilerek ertelenmiş. Sistemin son teknolojilerle test edilmesi üzerineyse yapay zekâ kullanan hacker'ların bu boşluğu değerlendirebileceği anlaşılmış. Gönüllü yazılım mühendislerinden oluşan PHP yönetimi gizlilikle önce dünyadaki büyük sunuculara güncelleme göndermeyi ve ardından herkese duyurmayı planladı. Ancak 22 Ekim'de başlayacak operasyonun hemen öncesinde, anlaşılmayan biçimde söz konusu güvenlik açığı ifşa oldu. Dünyanın en büyük siber güvenlik platformu Cloudflare verilerine göre açığı fark eden hacker'lar saatler içinde internet sitelerine on binlerce atak düzenlediler, gece yarısına gelindiğindeyse dünya çapında milyonlarca atak gerçekleşmişti. Bunun üzerine aralarında Avrupalı hükümetlerin resmi sitelerinin de olduğu yüzlerce büyük sunucu acil önlem olarak sitesini kapattı ve böylece tüm dünyanın krizden haberi oldu.