2. Dünya Savaşı'nın gidişatını değiştirecek 'Normandiya Çıkarması'nda havanın nasıl olacağı önemlidir. Komutan Dwight D. Eisenhower bu konuda İskoç meteorolog Stagg ile uzun süredir birlikte çalıştığı Krick'in kararları arasında kalır. Başrollerini Andrew Scott, Brendan Fraser, Kerry Condon'ın paylaştığı 'Fırtınadan Önce'yi Anthony Maras yönetmiş.

Overlord Harekâtı, Müttefiklere ait milyonlarca askerin katıldığı ve nihayetinde 2. Dünya Savaşı'nı bitiren önemli bir hamleydi. Söz konusu operasyonun ilk adımıysa Normandiya Çıkarması'ydı ve asıl moral-motivasyon orada kazanıldı. Lakin harbin bu cephesinde sınıf geçmek kolay olmadı. Çünkü çıkarmanın sorumlusu Amerikalı General Dwight D. Eisenhower altı hafta önce düzenlenen ve prova niteliği taşıyan 'Tiger Tatbikatı'nda hayatını yitirenler nedeniyle vicdani bir sorun yaşıyordu. Emrindeki onca askerin hayatını tekrar riske atmak istemiyordu. Kararlaştırılan yeni harekâtın başarılı olması için meteorologlardan gelecek raporlar doğrultusunda işe koyulacaktı. Hava tahmin ekibinde birkaç yıldır birlikte çalıştığı ve isabetli öngörüleriyle güvendiği Albay Irving P. Krick vardı. Öte yandan Winston Churchill, Eisenhower'a takım içinde İskoç meteorolog James Stagg'in de olmasını tavsiye etti. Böylece ekibe yeni bir üye eklendi. Lakin kibirli, kararlarından emin, geri adım atmayan ve her duruma şüpheci yaklaşan Stagg kısa bir sürede Krick'le farklı görüşleri savunmaya başladı. Çeşitli ülkelerdeki meslektaşlarının gönderdiği verilerle hareket eden İskoç meteorolog, Eisenhower ve komutanlarının 5 Haziran 1944'te başlatmak istediği 'Normandiya Çıkarması'na itiraz etti. Çünkü ona göre o tarihte Manş Denizi'ne doğru ilerleyen iki alçak basınç fırtınası deniz ve hava kuvvetlerini zora sokacaktı. Amerikalı meteorolog Krick'e göreyse bir problem yoktu. Bu durumda 'Ike' lakaplı Eisenhower iki zıt görüş arasında karar vermek zorunda kalacaktı...

Aktör ve oyun yazarı olan David Haig'ın imzasını taşıyan tiyatro oyunu 'Pressure' (2014), Normandiya Çıkarması döneminin gözden kaçmış perde arkası kahramanlardan meteorolog James Stagg'in gösterdiği çabayı hatırlatan bir metne sahipti. 2018'de ilk uzun metrajı (öykü gerçek olaylara dayanıyordu) 'Hotel Mumbai'ı çeken ve sonrasında sesi soluğu çıkmayan Avustralyalı yönetmen Anthony Maras son projesinde işte bu oyunu tiyatrodan beyazperdeye taşımış. Konusunu özetlediğim, oyunla aynı isme (Pressure) sahip yapım, bizde bu haftadan itibaren 'Fırtınadan Önce' Türkçe adıyla gösterimde.

1998'de Steven Spielberg imzalı 'Er Ryan'ı Kurtarmak' (Saving Private Ryan) vizyona girerken muhtemelen Vanity Fair dergisinde okuduğum yazıda "Amerikalılar en çok 2. Dünya Savaşı üzerine film çekmeyi severler çünkü girdikleri son haklı savaş buydu" diye etkilendiğim bir cümle vardı. Gerçekten de dahil oldukları ve gezegeni etkisi altına almış cehennemi atmosfer içinde iyiler safına geçmiş (yine de attıkları iki atom bombasıyla insanlık suçu işlemekten uzak duramamışlardı) ve sonraları yaşananlara dair çok sayıda film çevirmişlerdi. Ardından gelen Kore, Vietnam, günümüze doğru da Afganistan, Irak ve nihayetinde İran cephelerine dahil olup 'Demokrasi götürüyoruz' yalanına sığınırken emperyalist refleksleriyle onca insanın kanına girmişlerdi, girmeye de devam ediyorlar...

'Fırtınadan Önce' işte bu genel manzara içinde doğru yerde durup öykü anlatmaya ve hafıza tazelemeye yönelik bir çaba.

Meteoroloğun gölgede kalmış bu hikâyesini anlatan yapım, son derece sade, sarih ve gösterişten uzak bir çalışma. İki meteorolog arasındaki rekabet, Eisenhower'ın karar verirken onca insanın hayatını da tehlikeye atma riski, kuvvet komutanlarının tavrı ve bu arada tarihsel gidişatı değiştirerek Hitler ve emrindeki Nazilerin Avrupa'daki mezalimlerini sonlandırma gayreti filmin öyküsü içindeki ana ve yan unsurlar... Yönetmen Anthony Maras bu açıdan tempoyu ve gerilimi başarıyla ayarlamış.

Filmi etkileyici kılan etkenlerin başında kuşkusuz Eisenhower'da (ki sonradan ABD Başkanı olacak) Brendan Fraser'ın, James Stagg'de Andrew Scott'ın, Krick'te Chris Messina'nın, 'Ike'ın sağ kolu Kay Summersby'de Kerry Condon'ın ve Mareşal Montgomery'de Damian Lewis'in çizgi üstü performansları geliyor.

Genel manzara içinde farklı bir meseleye odaklanması ve insanı izledikten sonra tarihsel bir taramaya sürüklemesi bakımından filmin ilgiye değer olduğu kanısındayım.

'Nostaljik' takılmak isteyenlere...

Klasik filmler 'Nostaljik Yaz Şenliği' başlığı altında seyirciyle buluşuyor. 6 Ağustos'ta başlayan organizasyon 3 Eylül'e kadar sürecek. İstanbul, Ankara ve İzmir'de düzenlenen şenlikte usta yönetmenlerin yapıtları 6 sinemada (İstanbul'da Beyoğlu Atlas 1948, Mecidiyeköy Biletinial Torun Center, Kadıköy Sineması ve Caddebostan CKM Sineması'nda; Ankara'da Kült Kavaklıdere Sineması'nda; İzmir'deyse Karaca Sineması'nda) gösteriliyor. Program kapsamında seyirciyle buluşacak filmlerin takvimi şöyle:

Bugün: 'Piyanist' (The Piano Teacher/Yön: Michael Haneke)

Yarın: 'Aşk' (Amour/Yön: Michael Haneke)