Uzun bir süredir sinemadan uzak kalan yönetmen Raul, kaleme aldığı senaryosuyla yeni bir filme imza atmanın heyecanı içindedir. Ne var ki bir kadın yönetmenin odağında yazdığı senaryosunda yakın çevresindeki insanların yaşadığı acıları ve trajedileri malzeme olarak kullanır... Melodramın büyük ustası Pedro Almodovar, son yapıtı 'Buruk Noel'de sanatsal yaratımın bencilliği üzerine bir öykü anlatıyor. Göz atmaya değer bir film.

Yıl 2004... Geçmişte çektiği iki film pek ilgi görmeyen ve bu yüzden de yapıtları 'kült' yapım (!) statüsüne erişen Elsa artık reklam sektöründe çalışan bir yönetmendir. Kendinden küçük genç erkek arkadaşı Bonifacio'ysa aslında itfaiyecidir ama zaman zaman kimi davetlerde striptizci olarak çalışır. Bir bekârlığa veda partisinde tanışmışlar, Elsa ona iç çamaşırı reklamında oynamasını teklif etmiş, akabinde de sevgili olmuşlardır. Lakin bu sürecin başlangıcında Elsa annesini kaybetmiş, ölüm anında hastanede yanında olmadığı için vicdan azabı yaşamış ve sonrasında migren odaklı sağlık sorunları kapısını çalmıştır. Öte yandan yakın arkadaşlarından Patricia'nın eşiyle bir türlü çözülemeyen sorunları vardır ve bir kez daha aldatılmıştır. Bir diğer yareni Natalia da küçük yaştaki oğlunun kaybından sonra girdiği depresyondan bir türlü çıkamıyordur...

Seyirci olarak başlarda bu öyküyle karşı karşıya kalırken bir süre sonra aslında izlediklerimizin günümüzde yaşayan Raul Rossetti adlı bir yönetmenin kaleme aldığı ve yer yer otobiyografik unsurlarla donattığı yeni filminin senaryosu olduğunu fark ederiz. O da yaratıcılık krizindedir, uzun bir süredir kamera arkasına geçmemiştir ve asistanı-ortağı Monica yakın bir arkadaşının yaşadığı trajedinin ardından onun yanında olmak için izne ayrılma aşamasındadır. Öte yandan eşcinsel olan Raul'un Santi adında, kendisinden genç bir sevgilisi vardır...

Şimdiki zaman İspanyol sinemasının en önemli yaratıcısı konumundaki Pedro Almodovar melodram dolu öykülerle karşımıza çıktığı filmografisine, girişte konusunu özetlediğim 'Buruk Noel'le (Amarga Navidad) yeni bir halka ekliyor. 'Film içinde film' tanımını üzerinde taşıyan bu yapım, aslında yaratıcısının son yapıtlarının bir sentezi gibi adeta. Almodovar hatırlanacağı gibi 2019 tarihli 'Acı ve Zafer'de (Dolor y gloria) depresyondaki bir yönetmenin arayışlarını perdeye taşırken kendi hayat hikâyesinden de kesitler sunuyordu. Bir önceki çalışması 'Yandaki Oda'daysa (The Room Next Door/2024) ötanaziyle hayata veda etmek isteyen kanser hastası bir savaş muhabiri kadınla bu eylem sırasında yanında olmasını istediği yazar arkadaşı arasındaki dostluk ve dayanışmayı anlatıyordu. Bu açıdan 'Buruk Noel'de Elsa ve yakın arkadaşları arasındaki meseleler 'Yandaki Oda'yı, Raul ve yaratıcılık kriziyle mücadelesi 'Acı ve Zafer'i andırıyor. Lakin Almodovar tabii ki kendini tekrarlamamak adına 77 yaşında çektiği son filminde sinema ve sanat dünyası içindeki bir derdin de peşine düşüyor.

'Buruk Noel'de kronolojik bir akış izlemeyen ve zaman atlamaları eşliğinde ilerlerken iki cephede (şimdiki zaman ve senaryosu yazılan filmin zamanı) gelişen öyküsü vasıtasıyla özetle bizi şu soruyla buluşturuyor: Yönetmenlerin (ya da senaristlerin) fikirleri zaman zaman nasıl oluşur, nasıl ortaya çıkar Raul yeni filminin metnini senaryolaştırırken bir çıkış noktası belirliyor ama sonrasında spontane adımlar atıyor. Bu adımların arkasındaysa kendisinin ve yakın çevresinin izleri, yankıları var. Şöyle ki filmindeki ana karakter olan Elsa arkadaş çevresinin dertleri içinde kaybolurken sevgilisi Bonifacio'yu ihmal ediyor. Çünkü o bir anlamda 'garanti' bir adrestir. Problemler çözüldüğünde ona dönecek ve her şey kaldığı yerden devam edecektir. Kendi de sevgilisi Santi'ye benzer şekilde davranıyor. Hayatındaki en önemli şey yıllar sonra çekeceği filmi ve senaryosudur. Bu 'engel' atlatıldıktan sonra Santi'yle ara verir izlenimine sahip ilişkilerine, eski günlerine geri dönebilirler. Öte yandan Elsa'nın arkadaşı Natalia'nın kaybettiği oğlu üzerinden yaşadığı yas sürecinin ilham kaynağı da ortağı Monica'nın benzer bir trajediye sahip olan arkadaşının acılarıdır. Ki Monica senaryoyu okuduğunda durumun farkına varıyor ve 20 yıldır birlikte çalıştığı Raul'a karşı büyük bir öfkeyle tepki gösteriyor.

Sanatın ahlaki yanı

Yani Pedro Almodovar 'Buruk Noel'de dostlarının, iş ortaklarının hayat tecrübeleri, yaşanmışlıkları üzerinden malzeme devşiren ve bunları kendi eseri (senaryosu, filmi vs.) için kullanma yolunda hiçbir ahlaki kaygı taşımayan bir sanatçının portresine soyunuyor. Ve bizi daha önce de zaman zaman karşımıza çıkan sanatsal yaratımın bencilliği meselesiyle bir kez daha yüzleştiriyor. Bu açılardan tanıdık bir problematiği olsa da Pedro Almodovar'ın melodramatik dokunuşlarla bezeli, akıp giden tarzı içinde 'Buruk Noel' kulak kabartmaya değer bir yapım olmuş.

Hollandalı ressam Piet Mondrian'ın (1872-1944) iç içe geçmiş, çarpıcı renk tonlarına sahip dörtgenlerle oluşturduğu tablolarını andıran bir görsel arka planı her daim yapıtlarına yediren Almodovar bir kez daha benzer bir atmosfer yaratmış (özellikle de filmin kuyruk jeneriği bu konuda bas bas bağırıyor).

Oyunculuklara gelince; Elsa'da Barbara Lennie, Raul'de Arjantinli aktör Leonardo Sbaraglia, Patricia'da iki hafta önce vizyona giren 'En Sevdiğim'de (El ser querido) Javier Bardem'le başrolü paylaşan Victoria Luengo, Natalia'da Milena Smit (Almodovar'ın 2021 yapımı 'Paralel Anneler'inde/'Madres paralelas' Penelope Cruz'la oynamıştı), Monica'da Aitana Sanchez-Gijon, Bonifacio'da Patrick Criado, Santi'de Quim Gutierrez çok çok iyi performanslar ortaya koymuş. Keza filmde Lena'nın bir başka arkadaşı olan Gabriela'da da Almodovar'ın klasik oyuncularından Rossy de Palma'yı izliyoruz.