Sosyal medyada yaş kontrolü nasıl yapılacak

Sosyal medyada 15 yaş sınırına ilişkin yönetmelik 10 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmıştı. Türkiye'de YouTube, TikTok, Instagram, X, LinkedIn, Dailymotion, Pinterest, Facebook, VK ve Snapchat platformlarına yaş doğrulama olmadan girilemeyecek. 15 yaş altına kapı kapalı, 15 -18 yaşa kısıtlı erişim ve 18 yaş üstü ve turistler de her hesap için bir kez yaşı doğrulamak zorunda. Yaş kontrolünün nasıl yapılacağını adım adım anlattık

Sosyal medyada 15 yaş sınırına ilişkin yönetmelik 10 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmıştı ve 1 Kasım 2026'da yürürlüğe giriyor. Yürürlüğe girdiği ilk günden itibaren Türkiye'deki IP adreslerinden uygulamalara girenleri bir ekran karşılıyor: Yaş kontrolü gerekiyor. Rehbere göre bu ekran, Türkiye IP'sinden giren ve daha önce yaşı doğrulanmamış her kullanıcıya gösteriliyor. YouTube, TikTok, Instagram, X, LinkedIn, Dailymotion, Pinterest, Facebook, VK ve Snapchat için platform kodları tanımlı. Her platform kendi kodunu belirteçte doğrulamak zorunda. Doğrulama, ES384 algoritmasıyla imzalanmış belirteçler üzerinden yapılıyor ve test ile gerçek ortamlara ait açık anahtarlar işletmecilerle ayrıca paylaşılacak.
Platform, her hesap için UUID formatında sabit ve tekil bir istek kodu üretiyor ve kullanıcının bunu kopyalamasını sağlıyor. Kullanıcı bu kodu e-Devlet Kapısı'ndaki ilgili hizmete yapıştırıyor. e-Devlet, yalnızca yaş durumunu içeren elektronik imzalı bir belirteç (JWT) üretiyor. Kullanıcı bu belirteci platformdaki alana yapıştırıyor. Platform imzayı ve içindeki bilgileri kontrol ediyor. Kodun kendi ürettiği kodla aynı olduğunu, belirtecin süresinin dolmadığını ve kendisine ait platform koduyla üretildiğini doğruluyor. Rehberdeki örnekte belirtecin geçerlilik süresi 30 dakika. Doğrulama başarılıysa kullanıcı içeri alınıyor, başarısızsa erişim reddediliyor. Siber Güvenlik Başkanlığı yetkilisine göre belgede yaş eşiği dışında hiçbir bilgi yer almıyor.
Simülasyondaki 14 yaşındaki Ece, 1 Kasım'da uygulamayı açtığında yaş kontrolü ekranıyla karşılaşıyor. Annesinin yardımıyla e-Devlet'e giriyor. Ancak rehbere göre e-Devlet üzerinden üretilen belirteç, vatandaşlar için yalnızca "16-18" ve "18+" değerlerini taşıyabiliyor. Ece için geçerli bir belirteç üretilemiyor. Yaşı 15'in altında olduğu belirlenen çocukların hesap açma talepleri reddediliyor. Mevcut hesaplar ise 31 Mart 2027'ye kadar doğrulama yapmayan ya da yaşı 15'in altında çıkan kullanıcılar için kalıcı olarak kapatılacak. Rehber, doğrulama başarısız olursa erişimin reddedileceğini söylüyor. Geçiş döneminde kullanıcıların girişi ertelemesine izin verilip verilmeyeceği ise platformların uygulamasına bağlı. Doğum günü kasım veya aralıkta olan gençler için ise takvim önemli. 1 Kasım'da 15 yaşını doldurmamış olanlar sınırlamaya tabi olacak, 15 yaşını doldurduğu gün şartı karşılayacak.

15-18 YAŞ ARASINA KISITLI DENEYİM
16 yaşındaki Kerem aynı adımları izliyor ve e-Devlet "16-18" değerini taşıyan belirteci üretiyor. Platform bu değere göre hesabı yaşa uygun biçimde yapılandırıyor. 15-17 yaş grubundaki kullanıcılar için çocuklara özgü, ayrıştırılmış bir hizmet sunulacak. Çocuklar yalnızca takip ettikleri hesaplardan mesaj alabilecek, diğer kullanıcılar da çocuk hesaplarının takipçi ve takip edilen listelerini göremeyecek.
Platformların bugün sunduğu bazı araçlar da bu hesaplarda öne çıkabilir. Şirketlerin yanıtlarına göre YouTube'da 18 yaş altı hesaplarda otomatik oynatma varsayılan olarak kapalı ve kişiselleştirilmiş reklamlar devre dışı. Ebeveynler Shorts akışına günlük süre sınırı koyabiliyor. TikTok'ta ise 13-17 yaş grubunda günlük ekran süresi varsayılan olarak 60 dakikayla sınırlı. Saat 22.00'den sonra "Uykuya Geçiş" hatırlatması çıkıyor ve 18 yaş altı kullanıcılar canlı yayın açamıyor, sanal hediye gönderemiyor. Şirketler, bunların Türkiye'deki düzenlemeye özel yeni adımlar olduğunu söylemiyor. İkisi de düzenlemeyi incelediğini ve kamu otoriteleriyle çalışmaya açık olduğunu belirtiyor.

TURİSTLERE DE DOĞRULAMA
Yetişkinler için tablo daha sade. 30 yaşındaki Selin hanım veya 70 yaşında Hüseyin bey de e-Devlet'ten "18+" değerini taşıyan belirteci alıp platforma yapıştırıyor ve doğrulama başarılı olunca yeniden girişte bu ekranla karşılaşmıyor. Mevcut hesapların 31 Mart 2027'ye kadar "en az bir kez" doğrulamadan geçmesi şart. Doğrulamayan yetişkinlerin hesapları da aynı tarihte kapatılacak. Bu süreyi beklemeden doğrulamak, sonradan yaşanabilecek yoğunluğu ve hesap kaybı riskini önlüyor.
e-Devlet kullanıcısı olamayan turistler ve yerleşik olmayan kullanıcılar için ayrı bir hizmet var. Bu kullanıcılar pasaportla muafiyet belirteci alıyor. Belirteç, yaş bilgisinin yanında kullanıcının yaş sınırından muaf olduğunu gösteren "exm: true" değerini taşıyor.
Not: Bu haber, Siber Güvenlik Başkanlığı'nın "Yaş Doğrulama Süreci" rehberine ve yönetmelik hakkında yayımlanan haberlere dayanan bir simülasyondur. Kişiler ve ekran akışları kurgusaldır.

DÖRT PLATFORMA 10'AR SORU SORDUK
İKİSİ YANIT VERDİ, İKİSİ SESSİZ KALDI

Türkiye'de 15 yaş altı çocukların sosyal medya kullanımına yönelik düzenleme gündemdeyken TikTok, Google (YouTube), Meta ve X olmak üzere dört platforma 10'ar soru gönderdik. Sorularımız; yaş doğrulama sistemlerinden öneri algoritmalarına, ekran süresi araçlarından gençlere yönelik yatırım ve program planlarına uzanıyordu. Gelen yanıtların özetlerini okurlarımızla paylaşıyoruz.

GOOGLE / YOUTUBE'IN YANITLARI
Google 10 sorudan 3 tanesini yanıtladı. 10 Ekim Cumartesi günü yayımlanan ikincil mevzuatı incelediklerini ve teknik detayları anlayabilmek için düzenleyici kurumlarla yapıcı görüşmelerimizi sürdürdüklerini belirterek yaş doğrulama, genç hesaplarda kısıtlamalar ve ebebveyn denetimi konusunda açıklamalar şöyle:
■ Yaş doğrulama: Türkiye'ye özel bir sistem açıklanmadı. Şirket, 10 Ekim'de yayımlanan ikincil mevzuatı incelediğini ve düzenleyici kurumlarla görüşmelerini sürdürdüğünü belirtti.
■ Genç hesaplarda kısıtlamalar: 18 yaş altı hesaplarda otomatik oynatma varsayılan olarak kapalı, kişiselleştirilmiş reklamlar devre dışı. Ebeveynler Shorts için günlük süre sınırı koyabiliyor veya Shorts'u tamamen kapatabiliyor. Gözetimli hesaplarda üç farklı içerik ayarı var. Küçük çocuklar için ayrı bir uygulama olan YouTube Kids ise yalnızca ebeveynin onayladığı içeriklerle sınırlanabiliyor.
■ Ebeveyn denetimi: Google Family Link (ekran süresi, filtreler, konum takibi, "okul vakti" modu) ve cihaza yerleşik, PIN korumalı Android Ebeveyn Denetimleri sunuluyor.