Tüm dünya sosyal medyanın çocuklar üzerindeki zararını ortadan kaldırmak amacıyla 16 yaş altı için sınırlamalar getirmeyi planlıyor. Avustralya yasa çalışması için son adımları atarken cezaları belirledi. Türkiye ise Avrupa Birliği uygulamalarını takip ediyor

Sosyal medya saldırganlığın, kutuplaşmanın bir alanı haline geldi. Kendini ifade etmeye çalışan herkes için korku alanı haline geliyor.
Sağduyu ile paylaşım yapanlar öne çıkarılmazken kutuplaşmalar teşvik ediliyor. Pek çok insanın sesi haline gelirken 13 - 14 yaşındaki çocuklar küfür ve tehditlerin odağı haline geliyor. Büyüklerin kullandığı dili sosyal medyada sorumsuzca kullanmaya devam ediyor.
Platformlar da bu konuda önlem almaktan uzak duruyor. Uluslararası araştırmalar, çocukların sosyal medya platformlarında siber zorbalık, cinsel istismar ve zararlı içeriklere maruz kalma riskinin yüksek olduğunu gösteriyor.
Avrupa Birliği Komisyonu'nun 2023 raporuna göre, 9-16 yaş arasındaki çocukların yüzde 40'ı bu tür olumsuz deneyimlerle karşılaşıyor. Bu bulgular, dünya genelinde çocukların dijital dünyada daha güvenli bir şekilde var olmalarını sağlamak için yaş sınırları ve diğer koruyucu önlemlerin önemini vurguluyor. Sosyal medya platformları genel olarak çatışmayı ve kutuplaşmayı artırarak ekrana bakma sürelerini yukarı çekiyor. Ancak milyarlarca dolar kazandıkları pazarlarda sorumluluk alma konusunda son derece yavaş davranıyor.
16 YAŞ ALTI İÇİN DÜZENLEME
Dünya genelinde, 16 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımına yönelik kısıtlamalar giderek artıyor. Avustralya, bu konuda öncü bir adım atarak, 16 yaşından küçüklerin sosyal medya platformlarına erişimini yasaklayan bir yasa kabul etti. Bu yasa kapsamında, TikTok, Instagram ve Facebook gibi platformlar, 16 yaş altındaki kullanıcıların hesap oluşturmasını veya mevcut hesaplarını sürdürmesini engellemekle yükümlü olacak. Yasayı ihlal eden şirketler, 49,5 milyon Avustralya dolarına kadar para cezasıyla karşılaşabilecek.
Yasanın uygulanması için platformların kullanıcı yaşlarını doğrulama yöntemleri geliştirmesi gerekiyor; ancak bu, gizlilik endişeleri nedeniyle teknik bir zorluk olarak değerlendiriliyor. Paylaşımların yarattığı kutuplaşma ortamından kurtulmak için sadece çocuklara değil, siyasetçilere de sorumluluklar düşüyor.
Türkiye'de de benzer düzenlemeler gündemde. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, 16 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımını sınırlandırmak için çalışmalar yürüttüklerini ve bu düzenlemenin 2025 yılı içinde hayata geçirilmesinin planlandığını belirtti. Ayrıca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Çocuk Hakları Alt Komisyonu üyeleri, sosyal medyada yaş sınırı uygulayan ülkeleri incelemek üzere Japonya, İngiltere, Norveç ve ABD gibi ülkelere ziyaretler planlıyor. Bu ziyaretler, Türkiye'ye en uygun modeli belirlemek amacıyla gerçekleştirilecek. Avrupa Birliği ülkelerindeki uygulamaların belirleyici olacağı görülüyor. Tüm sorumluluğu ailelerin üzerine yüklemek doğru bir yaklaşım olmayacak. Sonuçta alışkanlıklar yayılırken önlem almayan toplum bu konuda aileleri yalnız bırakmamalı. Türkiye'de sorun her zaman olduğu gibi sınırlamaların gelmesi değil, nasıl uygulandığı olmalı.
YAŞ ARALIĞI DEĞİŞİYOR
O zaman Avrupa Birliğinin çalışmalarına yakından bakalım. Avrupa Birliği Avrupa Birliği'nde (AB) ise sosyal medya kullanımına ilişkin yaş sınırları 13 ile 16 arasında değişiyor. AB'nin Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR), üye ülkelere bu aralığı belirleme yetkisi tanıyor. Örneğin, Almanya'da sosyal medya kullanımı için 16 yaş sınırı uygulanırken, Fransa'da bu sınır 15 yaş olarak belirlenmiş durumda. AB, yaş doğrulama süreçlerini desteklemek amacıyla Avrupa Dijital Kimlik Cüzdanı gibi projeler üzerinde çalışıyor. Bu dijital kimlik sayesinde, kullanıcıların yaşlarını kanıtlamaları ve platformların yaş sınırlarını daha etkili bir şekilde uygulamaları hedefleniyor.
GİZLİLİK İHLALİNE DİKKAT ETMEK ŞART
Yaş sınırı uygulamalarının hayata geçirilmesi konusunda, platformların kullanıcıların yaşlarını doğrulamak için etkili ve gizliliği ihlal etmeyen yöntemler geliştirmesi gerekiyor. Ancak, bu tür önlemlerin uygulanabilirliği ve etkinliği konusunda çeşitli zorluklar ve tartışmalar devam ediyor. Avrupa Birliği veri ihlali konusunda hassas davranıyor. Sosyal medya şirketlerine karşı sert tedbirler alıyor. Türkiye'de ise verilen cezalar yıllık kazançları yanında çerez niteliğinde.
SINIRLAMALARI UYGULAMAK AİLELER İÇİN KOLAY DEĞİL
Şimdi düşünün lise çağında bir çocuğa yaklaşık 3 - 4 yıldır kullandığı, alışkanlık haline getirdiği bir uygulama konusunda sınırlamaları kabul ettirmek hiç kolay değil. Ailesinden onay alması için ikna etmeliyiz. Bu konuda aileleri sorumlu tutarken yardımcı olmak için çözüm bulmak zorundayız. Yıllara dayanan bir ihmali bir kaç ayda değiştirmek imkansız. Acil bir rehberlik çalışması yürütülmeli. Kararı almak sorumluluktan kurtarmıyor.