Günümüzün "Efruz Beyleri"

Ömer Seyfettin, eserlerinde genellikle toplumsal sorunları ve milli meseleleri ele almıştır. "Efruz Bey" romanında Efruz Bey karakteri üzerinden ise hiciv sanatını ustalıkla kullanmıştır. Efruz Bey, ilk olarak 1919 yılında Vakit gazetesinde tefrika edilmeye başlamıştır. Aradan yüzyıldan fazla zaman geçmesine rağmen Efruz Bey karakteri her çağın insan panoramasına ayna tutan prototip bir figür olmuştur. Her dönemin Efruz Beyleri maalesef vardır.

Gerçek adı Ahmet olan bu karakter, kendini "aydınlatan, ışık saçan" anlamına gelen "Efruz" lakabıyla tanıtır. Bu durum onun aslında yapay kimliğinin ilk sinyallerini verir. Efruz Bey, aslında hiçbir konuda derinlemesine, bilimsel veya felsefi bir bilgi birikimine sahip değildir. Buna karşın, kitleleri kolayca büyüleyen muazzam bir hitabet yeteneği, sarsılmaz bir kibri ve ucu bucağı olmayan bir özgüveni vardır. İkinci Meşrutiyet'in getirdiği özgürlük ortamında kendini bir gecede "Hürriyet Kahramanı" ilan eder. Ancak oldukça kurnazdır. Rüzgarın nereden estiğini çok iyi sezen, ideolojileri kendi kişisel çıkarları için acımasızca kullanan ve kendini olduğundan farklı gösterme yeteneğine sahip olan fırsatçı bir tiptir.

Ömer Seyfettin eserinde Efruz Bey üzerinden oluşturduğu yapay kahramanları bugün her alanda görmek mümkündür. Efruz Bey'i bazen hiç anlamadığı dil bilimi tartışmalarında en ön safta görürsünüz. Bazen felsefe kulüplerinde "Meçhul Filozof" edasıyla bomboş teoriler üretirken görürsünüz. Yasakçı bir anlayışa sahip olmasına rağmen bir "hürriyet kahramanı" olarak konuşurken görürsünüz. Dini yaşantıyı gericilik olarak görmesine rağmen dini konuların uzmanı olarak görürsünüz. Yaşadığı şehirden başka bir şehre gitmemesine rağmen dünya seyahatlerinde ne kadar önemli işler yaptığını dinlersiniz. Yazmayı zor biliyordur ama en nitelikli eserleri nasıl telif ettiğini anlatırken görürsünüz. En kötüsü Efruz Bey, kendi oluşturduğu büyük yalanlara herkesten önce inanır.

Efruz Bey, bilgi sahibi olmadan fikir sahibi olan, derin cehaletini yüzsüzlükle örten ve her devrin adamı olmayı başaran sahte bir aydındır. Bugün etrafınıza dikkatli baktığınızda Efruz Bey karakterinin özelliğini taşıyan insanlar görebilirsiniz. Günümüz dünyasında "gösteri toplumunun" popüler figürleri, sosyal medya fenomenleri, sahte liderleri, sözde aydınları ve içi boş kanaat önderleri düşünüldüğünde Efruz beylere her yerde rastlayabilirsiniz. İnsan ne olursa olsun samimi ve erdemli bir karakter inşa etmelidir. Dalkavukluk, sahtelik ve yapay karakterler insanlığın en düşük seviyeleridir.