Çalışma hayatında dijitalleşmenin etkisiyle yeni bir çalışma biçimi ortaya çıktı. Geleneksel çalışma sisteminde tek bir işverene bağlı ve standart çalışma biçimleri yerini algoritmaların yönettiği, çoğu zaman güvencesiz bir platform ekonomisine bırakıyor. Özellikle kurye hizmetleri, taşımacılık ve dijital bağımsız çalışanlar ekseninde oluşan bu çalışma düzeni hem Türkiye'de hem de dünyada sürekli büyüyen bir sektör. Gençlerin de geleneksel çalışma sisteminin dışında olduğu için ilk iş tecrübelerini edindikleri temel mecralardan biri haline geldi. İşgücü sayısının devasa boyutlara ulaştığı bu yeni ekosistemde, çalışanları koruyacak küresel ve ulusal standartların oluşturulması elzemdir.
Bu kapsamda bu yıl 14'üncü Uluslararası Çalışma Konferansı'nda tarihi bir adım atılmıştı. Dijital emek platformu çalışanlarını hedef alan "Platform Ekonomisinde İnsana Yakışır İşler" başlıklı yeni ILO sözleşmesi; 406 Evet, 8 Hayır ve 36 Çekimser oyla kabul edilmişti. Konferansta katılan Türk heyeti; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, TÜRK-İŞ ve TİSK temsilcilerinin tamamının "evet" oyuyla bu küresel mutabakata tam destek vermişti. Dolayısıyla bundan sonra sözleşmenin iç hukukumuza yansıyacak süreçlerini işletmek.
PLATFORM ÇALIŞANLARI KİMLERDİR
Araç kullanırken yanımızdan hızla geçen bir moto-kurye, telefon ekranından verdiğimiz bir yemek siparişi ya da evinden küresel şirketlere kod yazan genç bir yazılımcı... Görünüşte hepsi "kendi işinin patronu" zannediliyor. Oysa gerçekte bambaşka bir durum var.
Platform ekosistemi sadece gündelik hayatımızı kolaylaştıran mobil uygulamalardan ibaret değil; veriyi merkezî bir üretim faktörü gibi işleyen bir modelidir. Bu yapının merkezinde ise klasik işyerlerindeki hiyerarşik yöneticilerin yerinde "algoritmik yönetim" bulunuyor. Kimin hangi işi alacağına, ne kadar kazanacağına ve ne zaman sistem dışına itileceğine yönetici/insan değil, yazılım kodları karar veriyor. Şirketler çalışanları kağıt üzerinde "bağımsız yüklenici" ya da "esnaf" olarak tanımlıyor. Oysa fiiliyatta sıkı bir denetim ve tam bir bağımlılık söz konusu. İş hukukunda işçinin bağımlılık ilişkisi bu sistemde sürekli ve katı bir bağımlılığa dönüşüyor.

15