Son günlerde kamuoyunda bir belediyenin çalışanlarından uyuşturucu madde testi istemesi nedeniyle bir tartışma yaşanıyor. Toplumun önemli bir bölümü bunun doğru olduğunu ifade ediyor. Bir kesim ise çalışanlardan uyuşturucu madde testi istemenin özel hayatın gizliliğini ihlal ettiği için uygulamayı yanlış buluyor. Çalışanlardan uyuşturucu madde testi istenip istenemeyeceği konusunu mevzuatımız kapsamında ele alalım...

Keçiören Belediye Başkanı Mesut Özarslan, belediye çalışanlarından gönüllü olarak uyuşturucu testi talep ediyor. Az sayıda çalışan test yaptırmıyor. Önemli bir çoğunluğun yaptırdığı test sonucunda belli çalışanlarda uyuşturucu testi pozitif çıkıyor. Meselenin mevzuatımızdaki yerini değerlendirmeden önce şunu belirtelim ki Belediye Başkanı'nın yaptığını doğru buluyorum. Doğrudan halka hizmet eden, park, bahçe, sosyal hizmetler, sosyal tesisler, eğitime destek faaliyetleri, gençlik ve çocuk hizmetleri, temizlik hizmetleri gibi halkla sürekli temas eden işler yapan belediye çalışanlarının teste tabi tutulması güvenlik açısından gereklidir. Bir belediye başkanı, hizmet sunan çalışanların uyuşturucu madde kullanmak gibi ceza kanunlarına göre suç olan bir konuda elbette gereğini yapabilir.

UYUŞTURUCU TESTİNDE HUKUKİ ÇERÇEVE

Uyuştu­rucu testi talebi, kamu güvenliği, iş sağlığı ve güvenliği ile işçinin kişilik hakları arasındaki hassas dengede duran çok boyutlu bir konudur. İşverenlerin, belli mesleklerde ve işlerdeki hassasiyetler ile iş kazalarını önlemek gibi meşru bir amaca dayanarak bu testi talep etme yetkisi vardır.

Bir çalışandan uyuşturucu testi istenebilmesinin en temel iki şartı vardır. İşverenin korunmaya değer meşru menfaati (haklı şüphe/güvenlik riski) ve işçinin açık rızasıdır. Test uygulamaları bireysel iş sözleşmeleri konabilir veya iç yönetmeliklerle kurala bağlanabilir.

İşçinin testi reddetme hakkı saklıdır ve bu durum doğrudan uyuşturucu kullanıldığı anlamına gelmez. Ancak çalışanların testi reddetmesi, diğer somut delillerle birleştiğinde işten çıkarma gerekçesi olabilir. Test sonucunun pozitif çıkması ise iş akdinin tazminatsız feshedilmesi sonucunu doğurur.