Önce acemi ve meraklı bir gezgin olarak, daha sonra da gazeteci-yazar kimliğiyle, İslâm coğrafyasını yaklaşık 30 yıldır anlamaya ve anlatmaya çalışıyorum. Filistin'e defalarca gittim, dil öğrenimi için Suriye'de bir dönem yaşadım. Endülüs'ten Asya'ya, Afrika'dan Balkanlar'a, coğrafyamızda seyahatlerim ve gözlemlerim devam ediyor. Son olarak Doğu Türkistan'ı da gördükten sonra, artık şu cümlenin altını net bir şekilde çizebiliyorum: "Anlamak ve anlatmak yönüyle, İslâm dünyasının en zor parçası Doğu Türkistan." Saha tecrübesinin çarpıcı etkisiyle kesin biçimde ikna olduğum bu hakikatin bazı sebepleri var:

Uzak ve kapalı bir coğrafya evvela. Yerinde gözlem yapmak, imkânsız derecesinde zor; sağlıklı bilgi almak adeta mucize. "Şöyle birkaç günlüğüne gidip gelivereyim" denebilecek bir yer değil. İşitilen ve okunan şeylerin tekzip veya teyidi inanılmaz derecede güç.

İkinci olarak, Doğu Türkistan, dezenformasyonların konusu. Bölgeyle alakalı uydurma haberler, yalan ve yanlış görseller, temelsiz iddialar ve kasıtlı yalanlar sürekli dolaşıma sokuluyor. Türkiye kamuoyu, bu türden sistemli kampanyaların birinci derecedeki hedefi.

Ve nihayet, polemiklerin ve ezberlerin coğrafyası Doğu Türkistan. Çeşitli bağlamlarda ve cümleler içinde sürekli kullanılan, ama sıkça siyasî ve ideolojik tartışmaların mezesine dönüştürülen bir yer. Az ve dezenformasyonlarla kirlenmiş bilginin üstüne, bir de cedel ve atışmaları ekleyin; meselenin talihsizliğinin boyutlarını anlarsınız.

Bahsettiğim muğlaklığı aşmak, konuyu insanımızın zihninde netleştirmek ve bölgeye dair algılarımızı doğru bir bağlama oturtmak adına, "Kudüs'ten Kaşgar'a" adını verdiğimiz bir eğitim programı hazırladım. Programın içeriğinde -tespit edebildiğim kadarıyla- henüz Türkiye'de uygulanmamış ve çalışılmamış bir çerçevede, İsrail'in Filistin'de devam eden işgaliyle Çin'in Doğu Türkistan'daki işgalini yedi temel nokta üzerinden karşılaştırıyorum:

1. Haritaların yeniden çizilmesi ve sınırlar üzerindeki değişimler,

2. Müslüman halkın yaşadığı bölgelere dışarıdan nüfus transferi ve demografik müdahaleler,

3. İbadet hakkına ve ibadet mekânlarına yönelik ihlal ve engellemeler,

4. Müslüman halkın günlük hayatının kameralar ve diğer teknolojik imkânlarla sıkı biçimde gözetim altında tutulması,

5. Kadim şehirlerin tarihini, kimliğini ve fiziksel görünümlerini hedef alan müdahaleler,

6. Tarihî mezarlıkların yok edilerek ortadan kaldırılması; böylece "tapu senedi" mesabesindeki kabirlerin yerine şehirlerin kurulması,

7. Müslüman tebaa arasında ayrıma gidilerek, sosyal uçurumların derinleştirilmesi. Bu bağlamda 1948 Araplarıyla Hui Müslümanlar arasında mukayeseler.