Avrasya Tüneli kamu-özel işbirliğinde (KOİ)dünya mühendislik ve finansman liginde en gözde projeler arasında... 3 yıldır garanti süresini aşan ve ekonomiye 2.6 milyar dolarkatkı sağlayan tünel Avrupa'da örnek proje oldu

Asya ve Avrupa yakasını deniz altından çift katlı tünelle birbirine bağlayan Avrasya Tüneli, Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu (UNICE) tarafından düzenlenen Kamu Özel Sektör İşbirliği Forumu'nda tüm dikkatleri üzerine çekti.

Altyapı yatırımlarının hızlandırılması ve yenilikçi finansman modellerinin geliştirilmesi açısından önemli bir buluşma olan forumda konuşan Avrasya Tüneli Yönetim Kurulu Başkanı Başar Arıoğlu, "Yapı Merkezi olarak Türkiye'de, içinde olduğumuz iki büyük kamu-özel işbirliği (KÖİ) projesi, Avrasya Tüneli ve 1915 Çanakkale Köprüsü de bu vizyonla ele alındı. Bu projeler, dayanıklılığın tek bir özellik olmadığını; tasarım, inşaat, finansman ve işletme süreçlerinin tamamında gösterilen sürekli bir çabanın sonucu olduğunu ortaya koyuyor" dedi.

Dünyaya örnek oldu

Avrasya Tüneli'nin, dayanıklılık konusunda dünya mühendislik literatürüne çok şey kazandırdığını vurgulayan Arıoğlu, şunları söyledi: "Tünelin yaşam döngüsü boyunca, orijinal teknik şartnamelerin ötesine geçen birçok iyileştirme gerçekleştirdik. Bunlar arasında, geliştirilmiş güvenlik sistemleri, ileri izleme teknolojileri ve çok çeşitli koşullar altında güvenli ve kesintisiz hizmeti sağlamak için sürekli operasyonel iyileştirmeler yer alıyor. Bu yaklaşımın önemi belirsizlik dönemlerinde ortaya çıktı. Örneğin pandemide trafik yoğunluğu önemli ölçüde ve öngörülemez şekilde değişti. Buna rağmen tünel, operasyonel sürekliliğini ve finansal istikrarını korumayı başardı. Kamu ve özel sektör arasındaki güçlü iş birliği vazgeçilmezdir."

187 milyon araç geçti, garantiler 3 yıldır aşılıyor

- Toplam yatırım bedeli 1 milyar 245 milyon dolar olan projeye 10 farklı finans sağlayıcıdan 960 milyon dolarlık yabancı yatırım sağlandı. Yabancı ortağın yüzde 50 sermayesi de hesaba katıldığında, yatırımının yüzde 89'u sağlanarak, projede önemli bir Doğrudan Yabancı Yatırım (DYY) etkisi görüldü.

- Devlet, sözleşme süresinin dolduğu 2041 sonrasında hiçbir borcu olmayan, bakımları yapılmış ve işler vaziyetteki bir Avrasya Tüneli'ni devralacak ve tüm gelirin sahibi olacak.

- Proje, yüzde 95'i Türk olmak üzere, toplam 700 mühendis ve 12.000'den fazla kişinin çalışmasıyla tamamlandı.

- Planlanandan 8 ay önce, 3 yıl 11 ayda tamamlanarak 22 Aralık 2016'da hizmete girdi. Açıldığı günden beri tünelden geçen birim araç sayısı 187 milyon oldu.

- Tünelin 9 yıllık işletme sürecinde kullanıcılara sağladığı toplam zaman tasarrufu 250 milyon saat.

- Tünelle emisyonda 139 bin ton azalma sağlandı.

Dayanıklı bir finans modeli

Türkiye'deki büyük çaplı kamu-özel ortaklıklı projelerin ekonomik dalgalanmalara dayanıklı sürdürülebilir bir finansman modeliyle hayata geçirildiğini vurgulayan Ulaştırma Bakanlığı Altyapı Yatırımları Genel Müdürü Yalçın Eyigün forumda yaptığı konuşmada şunları kaydetti: "Türkiye, son 20 yılda kamu-özel sektör işbirliği (PPP) projelerinde önemli deneyim ve uzmanlık geliştirdi. Örneğin, dünyanın en uzun orta açıklıklı asma köprülerinden biri olan 1915 Çanakkale Köprüsü, sadece mühendislik ustalığını değil, aynı zamanda uzun vadeli finansal istikrarı ve varlık değerini de temsil ediyor. Benzer şekilde, Avrasya Tüneli, yüksek trafik yoğunluğu, jeoteknik sorunlar ve sismik riskler gibi mühendislik zorluklarını ele almak için inşa edilmiş olup, yüksek hizmet sürekliliğini sağlayacak şekilde işletiliyor. Ayrıca, önemli bir ulaşım koridoru olan Kuzey Marmara Otoyolu, titiz planlaması, esnek mühendislik yapısı ve sağlam sözleşme çerçevesi sayesinde uzun vadeli değer yaratıyor. Avrasya Tüneli ve 1915 Çanakkale Köprüsü projeleri, UNECE PIERS metodolojisi kullanılarak değerlendirildikten sonra en iyi uygulamalar olarak seçildi."