Üsküdar artık eski Üsküdar değil... Özellikle metro duraklarının kesişim kavşağı olduğu tarihten bu yana, bir insan selinin sağanağında kaldı Üsküdar. Tabi kabul etmek de gerekir, şehirlerin de tıpkı insanlar gibi kaderleri olduğu söylenir. Demek Üsküdar'ınkisi bir mahşer yerine dönmek imiş... Halbuki 80'ler ve 90'lar boyunca biz şöyle derdik: 'Üsküdar'ın kaderi, İstanbul'u gözünü bile kırpmadan sessizce seyredip ezberlemektir'. Üsküdar'ın bir ruhu, bir düşüncesi, bir hayali ve niyeti var gibi gelirdi bize...

Ezanları, Üsküdar'ın sadece ruhunun değil, şehir mimarisinin ayrılmaz bir parçasıydı mesela. Hamdolsun tüm artan kalabalık ve hayhuya rağmen hala işitiliyor o güzel ezanları, tertemiz ırmaklar gibi. Hocalarımızın hep söylediği gibi; Üsküdar, mescitlerinden yükselen ezan nidalarıyla İstanbul'un kulağına İslam'ı fısıldayan şehirdir. Allah kıyamete kadar Üsküdar'ımızın ve İstanbul'umuzun minarelerinden ezanlarımızı eksik eylemesin.

İstanbul'un en güzel ezanlarındandır: Mihrimah Sultan Camisi ile Valide-i Cedid Camisinin karşılıklı olarak sırayla okudukları halk arasındaki deyimiyle 'redifli ezan' veya 'münavebeli ezan'.. Bu iki güzel ezanın arasında kalan insan adeta bir ruh çağlayanından geçtiğini zanneder. Üsküdar'da ezan, sabahleyin saba, öğlen vaktinde rast, ikindide hicaz, akşamda segah, yatsıda uşşak makamlarıyla dalgalanır ve hassaten Üsküdar ezanlarıyla hidayete eren ecnebilerin olduğu bile anlatılır. Musıki ve usül-makam Üsküdar'ın en eski bilgilerindendir, öyle ki; aslen bir hekim olan Karacaahmet Hazretlerinin dergahlarında musıki makamlarıyla, ilahilerle tedavi ettiği divaneler, Üsküdar'ı tıp tarihimize geçirecek evsaftadır.

Rahmetli Dr. Ayhan Songar, şair Yahya Kemal beyin son zamanlarından bahsederken, Park Otel'deki odasında en çok; Üsküdar'da şöyle bir gezip dolanmayı düşlediğini anlatırdı. Otel'in çay salonundan Üsküdar sırtlarına doğru bakarlarken, gün batımı esnasında, 'yangın başladı' dermiş. Hakikaten güneşin Üsküdar'ın pencerelerindeki son şavkı, kızıl alevleri andırır, Üsküdar'ı bir kızıl goncaya döndürürdü... Güneşin battığı andaysa, Üsküdar'ın sihri birden bire kaçar, hayatın nabzı öne geçer, iş telaşı, eve dönüş, vapur çıkışları ve otobüsler derken, hava kararır, bu sefer de lambalarını yakan evlerin birer mahyayı andıran donanmasıyla bir hayal perdesi başlardı...

Yahya Kemal bey, Üsküdar'dan 'mütedeyyin ve mutekıt' olarak bahsedermiş. Ahmet Hamdi Tanpınar ise, 'hanım sultanların saltanatı' diye söz edermiş Üsküdar'dan. Hakikaten de; Kız Kulesi bir yanda, Mihrimah Sultan Camii ve Şifahanesi diğer yanda, Atik Validesi, Cedid Validesi, Gülnuş Valide Sultan Vakfiyyesi ile, bir anneler diyarıdır Üsküdar.

Eski günlerinden biliriz. Ne kendisi ne de sakinleri mağrur olurdu Üsküdar'ın. Mütevazi, mütebessim, kalender insanlardı Üsküdarlılar. Komşuluk hakkına çok riayet edilmesiyle de dikkat çeken bir muhiti vardı. Çocukluğumuzda; İtalyan, Rus, Ermeni, Musevi, Rum komşularıyla mahalle adabı içinde, sevgi, saygı ile herkes birbirinin hakkını gözettiklerini bilirdik. Bu İstanbul'a has bir kimya idi aslında... Üsküdar'da mukim gayrı müslimler Müslümanların Ramazanını, Müslümanlarsa onların Paskalyalarını tebrik ederdi. Zeynep Kamil Hastahanesi ki eskinin münevverlerine ev sahipliği yapmış bu konakta, zengini, fakiri, her dinden, her meşrepten insanın dünyaya merhaba dediği halihazırdaki güncelimizdir... Çocukluğumuzdaki bir diğer hatıra da pencere pervazlarıyla kapılarının yeşil renge boyandığı eski evlerdir... Ki bunlar 'Hacı evleri' olarak bilinirdi. Kapıları ve pencere pervazları yeşile boyanmış bu Hacı Evleri hala çocukluğumun o bulutlu hatıraları arasında...

Eskiden beri böbürlenmeye dair zenginliği yoktu Üsküdar'ın. Bir Erenköy değildi mesela, Fenerbahçe değil, Moda hiç değil... O gariplerin Üsküdar'ıydı... Karacaahmet'iyle, Çeşmeleri, yatırları, Aziz Mahmut Hüdai Dergahıyla, camileri, türbeleri, aş evleri, dilencileri, sebilleri, bostanları, tütün rejisi, cezaevi, Kız Kulesi, Selimiye Kışlası, Kuleli Askeri Lisesi, Kandilli Kız Lisesi, Üsküdar Kız lisesi, Çamlıca Kız Lisesi, Haydarpaşa Erkek Lisesiyle, dert küpü Numune Hastanesiyle, Zeynep Kamil Doğumeviyle, Musıki Cemiyetiyle, yaz gelince açık hava sinemalarıyla, Bağlarbaşı'ndaki dondurma ve ev yapımı gazoz satan Bağ Pastanesiyle, Kanlıca'daki yoğurtla, Çengölköydeki bademle, Meydan'daki kolonyacılar çarşısı, Balıkçılar pazarıyla, kıyıya yanaşmış medar-ı maişet motorlarıyla, Şirket-i Hayriye'den kalma vapurlarıyla, dilencileriyle, divaneleriyle, sümbülleri, mor salkımları, incirleri ve tabii ki erguvanlarıyla...