İnşaat kesimindeki gelişmelere dair en son 2025 ağustos ayında "Konut üretimi dolu­dizgin" başlıklı bir yazı yazmıştım. Yazımda GSYH artışının çok düşük kaldığı bir ortamda inşaat sektörünün diğer sektörlere adeta nazi­re yaparcasına büyük bir canlılık sergilediğini belirttikten sonra Haziranda sektörün büyük kısmını oluşturan bina kesiminin ki çok bü­yük ölçüde konuttan oluşuyor, üretim endek­sinin yüzde 26 artışla ciddi bir sıçrama yap­tığını vurgulamıştım. Akla gelen soru 2017 benzeri bir arz balonunun oluşmakta olup ol­madığıydı. Yerinde bir soruydu çünkü oluşan balon patladığında inşaatın 2028-2019'da na­sıl büyük bir çöküş yaşadığı hafızalarımızda tazeliğini koruyordu. Soruya yanıtım esas ola­rak iki nedenle olumsuzdu. Birincisi, üreti­len konutların önemli bir kısmı 6 Şubat 2023 depreminde yıkılanların yerine yapılanlardı. Diğer bir kısmı depremden sonra az çok hızla­nan kentsel dönüşüm konutlarıydı. Bu iki ka­tegoride talep sorunu yoktu.

TÜİK geçen hafta Eylül ayının inşaat üre­tim endeksi istatistiklerini yayınladı. İnşaa­ta yeniden bakmanın zamanı gelmişti. Önce Ağustos 2025'ten sonra üretimin nasıl bir seyir izlediğine bir göz atalım ardından sa­tışlarda, fiyatlarda ve yapı izinlerindeki ge­lişmeleri dikkate alarak konut sektöründeki gidişatı daha geniş bir perspektiften ele alıp balon konusuna dönebiliriz.

Eylülde mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış istatistiklere göre inşaat üre­timi önceki aya kıyasla yüzde 2,7 bir yıl ön­cesine kıyasla yüzde 6,3 oranında azalmış. Sektörün büyük bölümünü oluşturan bina üretiminde ise ki büyük bölümü konuttan oluşuyor aylık azalma eksi yüzde 2,9, yıllık azalma eksi yüzde 9,3. Geriye doğru gidildi­ğinde Ağustos 2025'te 142,2 (2021=100) se­viyesinde olan bina endeksinin yavaşlayarak yükselmeye devam ettiği ve Aralık 2025'te 151,4'e zirve yaptığı görülüyor. 2026 yılının başından itibaren ise endeks yavaş ama dü­zenli bir tempoyla azalarak Eylülde 136,9'a gerilemiş durumda. 9 aylık üretim kaybı yüz­de 9,6.

Pilotlar inişe "kontrollü çarpma" (cont­rolled crash) derler. Gerçekten de öyledir: Uçağın ağırlığına göre optimal bir iniş hızı vardır. Bu hızda uçak piste konmaz, çarpar ama kontrollü bir şekilde çarpar. Optimal hı­zın üzerinde ya da altında bir hızla inmeye kalkarsanız piste çakılırsınız. Konut sektö­ründe gidişatı nasıl niteleyebilirim diye dü­şünürken aklıma uçağın inişini tarif eden bu pilot jargonu geldi. Üretimde azalma var ama öyle şiddetli değil. İkincisi satışlarda düşüş yok. 2024 Eylülünde satılan birinci el konut sayısı 47.145. Bir yıl sonra bu sayı 49.608'e yükselmiş; artış oranı yüzde 5,2. Bu yılın Ey­lül ayında ise 51.159 konut satılmış; artış ora­nı yüzde 3,1. Tempo yavaşlıyor ama en azın­dan talepte gerileme yok.