Türkiye uzun yıllardır küresel şirketler için büyük bir pazar. Ancak son dönemde tablo biraz değişiyor. Bazı küresel şirketler Türkiye'yi yalnızca bir satış pazarı olarak değil, aynı zamanda yönetim, inovasyon ve geliştirme merkezi olarak görmeye başladı. Bunlardan biri de Castrol Türkiye.

Castrol'ün küresel organizasyonu içinde Türkiye'nin rolü son yıllarda ciddi biçimde değişmiş. İstanbul artık yalnızca yerel operasyonların yürütüldüğü bir merkez değil; Orta Doğu, Türkiye ve Afrika'yı kapsayan geniş bir coğrafyanın yönetildiği stratejik bir hub konumunda.

Geçen hafta Castrol'ün Orta Doğu, Türkiye ve Afrika Bölgesi Başkanı Ayhan Köksal ve Türkiye, Ukrayna ve Orta Asya Genel Müdürü Nilay Tatlısöz ile bir araya geldik. Sektörü, son jeopolitik şokların sektöre etkisini ve Castrol'ün faaliyetlerini konuştuk.

Castrol Türkiye'den farklı ülkelerdeki faaliyetlerin yönetildiğini biliyordum. Ancak bu ağın 85 ülkeye uzandığını doğrusu bilmiyordum. Türkiye'den ulaşılan coğrafyanın büyüklüğü, aslında başta sözünü ettiğim dönüşümün de önemli bir göstergesi.

Ayhan Köksal, "Türkiye bir laboratuvar gibi. Birçok şeyi burada geliştiriyoruz ve buradan tüm dünyaya ihraç ediyoruz. Teklif paketlerinden pazarlama modellerine kadar pek çok uygulama Türkiye'de doğuyor, sonra farklı ülkelere yayılıyor" diyordu. Bu sözlerin Türkiye'nin küresel iş dünyasındaki potansiyeline dair güçlü bir ipucu olduğunu düşünüyorum.

Türkiye'nin bu rolü üstlenmesinde birkaç faktör öne çıkıyor. Birincisi insan kaynağı. Köksal bunu "Türk insanı çok çalışkan. Sorumluluk duygumuz çok yüksek. Risk yönetimini de çok iyi biliyoruz" sözleriyle ifade ediyor.

Gerçekten de Türkiye gibi ekonomik ve piyasa koşullarının hızlı değişebildiği bir ortamda çalışmak yöneticilere önemli bir refleks kazandırıyor. Krizler ve oynaklıklar içinde büyüdüğümüz için belirsizlik içinde karar alma, hızlı adaptasyon ve pratik çözüm üretme becerisine sahibiz. Küresel şirketlerin bugün en çok aradığı yetkinliklerin başında da bunlar gelmiyor mu

Üretim ve ihracat üssü

Türkiye'nin Castrol içindeki rolü yalnızca yönetim merkezi olmakla sınırlı değil. Aynı zamanda önemli bir üretim ve ihracat üssü. Nilay Tatlısöz'e göre Gemlik'teki tesis bu açıdan kritik rol oynuyor. Tatlısöz, "Gemlik üretim tesisimizden yaklaşık 30 ülkeye ihracat yapıyoruz. Türkiye'de sattığımız ürünlerin yüzde 90'ını da burada üretiyoruz. Bu nedenle Türkiye bizim için stratejik bir üretim merkezi" diyor.

İşte Türkiye'nin doğrudan yabancı sermaye yatırımı çekerken kullanacağı en önemli kozlardan biri bu. Castrol'ün iki yöneticisinden öğrendiğim kadarıyla Türkiye, Castrol'ün ABD, Çin ve Hindistan ile birlikte en fazla yatırım yaptığı dört pazardan biriymiş. Son üç yılda Gemlik tesisine yaklaşık 20 milyon dolarlık yatırım yapılmış.

Ancak Türkiye'nin değerini asıl ortaya koyan unsur üretimden çok geliştirme ve inovasyon tarafı. Bunun iyi bir örneğini yine Castrol Türkiye'den çıkan bir uygulama gösteriyor.

Nilay Tatlısöz'ün anlattığı "Filozof" projesi başlangıçta Türkiye'de geliştirilen bir filo yönetimi modeliymiş. Lojistik şirketlerinin araçlarını takip etmelerini, sürücü performansını analiz etmelerini ve yakıt tüketimini daha iyi yönetmelerini sağlayan dijital bir sistemmiş. Tatlısöz şöyle anlatıyor: