Yaban mersinine "süper meyve" denildiğini biliyor muydunuz Ben Letven Capital Genel Müdürü Kamil Kılıç'tan duydum. Bilimsel bir sınıflandırma değil, herhalde besin değerinin yüksek, kalori ve glisemik endeksinin düşük olmasından dolayı böyle adlandırılıyor. Onu "süper" yapan bir de ekonomisi var. Kılıç'a göre "Stratejik bir ürün olan mavi mucizenin hem dünyada hem Türkiye'de potansiyeli oldukça yüksek."

Türkiye yaban mersini ile biraz geç tanıştı. Belki doğal türleri çalı çiçeği ya da morsivit gibi isimlere bu coğrafyada hep vardı ama kültür türü 90'ların sonu, 2000'lerin başında başladı. Şimdi ise Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz'de ekimi yapılıyor.

Yaban mevsimi güçlü bir antioksidan kaynağı. Beyin ve kalp-damar sağlığı ile bağışıklık sistemini desteklediği anlatılıyor. İltihap karşıtı etkiye sahip olduğu söyleniyor.

Letven Capital, 4 yıl önce Yalova'da Alova Farm yaban mersini bahçelerine yatırım yapmış. Önce 5 bin ağaçla başlamış ve şimdi 175 bin ağaca ulaşmış. An itibariyle 225 dönümde topraksız tarım yapıyor. Kamil Kılıç'tan bu yatırımın hikayesini dinlerken tarımda dönüşümün somut bir örneğini gördüm.

Tarımda dönüşüm

Tarım teknoloji, lojistik, veri analitiği ve hatta yapay zekâ ile birleştiğinde yüksek katma değer üreten stratejik bir alan haline geliyor. Bu dönüşümün en çarpıcı örneklerinden biri ise yaban mersini üretimi. Hem tüketim alışkanlıklarının değişmesi hem de sağlık odaklı beslenmenin yaygınlaşmasıyla pazar hızla büyüyor.

Nitekim Kılıç, rakamlarla durumu şöyle özetliyor: "Dünyada tarımdan karşılanan toplam gayrisafi milli hasıla 600 milyar dolardan 680 milyar dolara yükselecek. Bunun içinde yaban mersini pazarı ise 6 milyar dolardan 13 milyar dolara çıkacak."

Türkiye bu büyümeden pay alabilecek ülkelerden biri. İklim ve coğrafya avantajına sahibiz. Edirne'den Artvin'e uzanan hat, bu ürün için son derece uygun koşullar sunuyor. Üstelik Türkiye, 8 ay boyunca üretim yapma kabiliyetine sahip. Bu durum, pazara yılın çok daha uzun bir döneminde ürün sunabilme anlamına geliyor.

Yaban mersini, kilo başına ortalama 9–13 euro arasında alıcı bulan, katma değeri yüksek bir ihraç ürünü. Kılıç'a göre bu değer doğru modelle daha da yukarı taşınabiliyor. Doğru paketleme, doğru sınıflandırma ve doğru pazar seçimi bu işin anahtarı.

Güçlü yanı teknoloji

Altınova'daki entegre model, üretimden paketlemeye, kalite sınıflandırmasından ihracata kadar tüm zinciri kapsıyor. Arkasında ise küresel iş birlikleri var. Kamil Kılıç, kurdukları modeli şöyle anlatıyor:

"Bugün Alova Farm'da stratejik bir model kurduk. Fide alımlarını ABD'nin en büyük fide üreticilerinden Fall Creek iş birliğiyle yaptık. 5–7 kilo verim sağlayan fidelerle üretim yapıyoruz. Bu yıl yaklaşık 150 ton üretim gerçekleştirdik, hedefimiz 2028'de yıllık 1000 ton."