Zayıflama iğnesinde hekim kontrolü şart

Sevgili Hürriyet okurları, bu hafta "Serkan Kızılbayır ile Yan Koltuk" sohbetlerimizde Acıbadem Ankara Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Sena Arıcı'yla GLP-1 ilaçlarının hangi durumlarda kullanıldığını ve olası yan etkilerini konuştuk.

* GLP-1 analogları nedir, vücutta nasıl etki gösterir ve yalnızca kilo vermek için mi kullanılır

GLP-1 analogları, vücudumuzda doğal olarak bulunan ve yemek sonrası salgılanan GLP-1 hormonunun etkilerini taklit eden ilaçlardır. Bu ilaçlar kan şekeri yükseldiğinde insülin salgılanmasını destekler, glukagon salgısını azaltır, mide boşalmasını yavaşlatır ve iştah üzerinde etkili olur. Böylece hem kan şekeri kontrolüne katkıda bulunur hem de tokluk hissini artırarak kilo kaybını destekler. Bu ilaçlar yalnızca kilo vermek amacıyla geliştirilmiş ürünler değildir. Özellikle Tip 2 diyabet tedavisinde, uygun hastalarda kardiyovasküler risklerin azaltılmasında ve belirli hasta gruplarında böbrek sağlığı açısından da önemli faydalar sağlayabilir. Obezite ise yalnızca estetik bir sorun değil, birçok kronik hastalıkla ilişkili, tedavi gerektiren bir sağlık durumudur. Dolayısıyla GLP-1 tedavisini yalnızca tartıdaki rakamı düşüren bir ilaç olarak değerlendirmek, bu ilaçların tıbbi önemini eksik anlamamıza neden olur.

Haberin Devamı

Dr. Sena Arıcı-Serkan Kızılbayır

* GLP-1 ilaçlarının en sık görülen yan etkileri nelerdir Bu etkilerle baş etmek mümkün müdür

Bu ilaçlarla en sık karşılaşılan yan etkiler bulantı, kusma, kabızlık, ishal, karında şişkinlik ve erken doyma hissidir. Bu şikâyetler özellikle tedavinin başlangıcında ve doz artırımı dönemlerinde daha sık görülür. Çoğu hastada zamanla hafifler. Yan etkilerin yönetiminde dozun hekim tarafından kademeli artırılması, küçük porsiyonlarla beslenmek, yağlı ve ağır öğünlerden kaçınmak, yeterli sıvı tüketmek ve tokluk hissi oluştuğunda yemeyi bırakmak oldukça yardımcı olabilir. Ancak sürekli kusma, sıvı alamama, belirgin halsizlik veya şiddetli karın ağrısı gibi durumlar sıradan yan etkiler olarak değerlendirilmemelidir. Özellikle sırta yayılan ve geçmeyen şiddetli karın ağrısı pankreatit açısından değerlendirme gerektirir. Bu ilaçlar reçeteli ve hekim kontrolünde kullanılmalıdır; yan etkiler kişiye ve kullanılan ilaca göre değişebilir.

Haberin Devamı

* GLP-1 ilaçları körlük yapıyor mu Son dönemde gündeme gelen görme kaybı iddiaları ne kadar doğru

Bu konu son dönemde bilimsel araştırmaların ve ilaç güvenliği değerlendirmelerinin önemli başlıklarından biridir. Ancak gündeme gelen risk, GLP-1 kullanan herkesin kör olacağı anlamına gelmez. Özellikle semaglutid kullanımı ile non-arteritik anterior iskemik optik nöropati (NAION) adı verilen, görme sinirinin kanlanmasındaki bozulmayla ilişkili nadir bir hastalık arasında olası bir ilişki araştırılmaktadır. NAION, genellikle tek gözde ani, ağrısız görme kaybına neden olabilir ve bazı hastalarda kalıcı görme kaybı gelişebilir. Ancak bu durum, her görme kaybının körlükle sonuçlanacağı anlamına da gelmez. Avrupa İlaç Ajansı, semaglutid kullanımı ile NAION arasındaki ilişkiyi değerlendirmiş ve bu durumu çok nadir bir yan etki olarak ürün bilgilerinde yer alması gereken bir risk olarak kabul etmiştir. Çok nadir ifadesi, yaklaşık 10 bin kişide 1 kişiye kadar görülebilecek bir sıklığı ifade eder. ABD FDA'nın 2026 yılında yayımladığı değerlendirmede de GLP-1 grubu ilaçlarla NAION arasında olası bir risk ilişkisi üzerinde durulmuştur. 126 klinik çalışmanın analizinde GLP-1 kullananlarda yılda 100 bin kişi başına 6.4 vaka, karşılaştırma gruplarında ise 3.8 vaka bildirilmiştir. Bu veriler, olası riskin düşük olduğunu ortaya koyarken tamamen yok sayılamayacağını da göstermektedir. Bununla birlikte, bu bulgular her hastada ilacın doğrudan bu hastalığa neden olduğunu kanıtlamaz. Burada bir başka önemli konu da diyabetik retinopatidir. Özellikle uzun süredir kan şekeri yüksek seyreden ve göz damarlarında hasar bulunan hastalarda, kan şekerinin tedaviyle hızlı biçimde düşmesi retinopatinin geçici olarak kötüleşmesine neden olabilir. Bu durum, ilacın doğrudan göz dokusuna zarar vermesinden farklıdır ve uygun göz takibiyle yönetilmesi gereken bir süreçtir. Peki hastalar ne yapmalı GLP-1 tedavisi öncesinde özellikle diyabeti olan hastaların göz muayenelerini aksatmaması, mevcut retinopati durumlarının değerlendirilmesi ve tedavi sırasında takip edilmesi önemlidir. Bir gözde aniden gelişen görme azalması, karanlık alan, perde hissi veya belirgin görme değişikliği ortaya çıkarsa vakit kaybetmeden göz hekimine başvurulmalıdır. Özetle, GLP-1 ilaçları ile nadir bir görme siniri hastalığı arasında olası bir ilişki vardır ancak bu risk düşük düzeydedir. Bu nedenle söz konusu bulgular, ilaçların tüm hastalar için tehlikeli olduğu ya da tedaviden kaçınılması gerektiği şeklinde yorumlanmamalıdır. Doğru hasta seçimi ve takip, riskleri yönetmenin temelidir.