"TÜRKİYE'de 15 yaş üzeri nüfusta tütün kullanım oranıyüzde 30'lar seviyesinde. 165 ülke arasında en yüksek kullanım oranına sahip27. ülke konumundayız. 2008–2012 dönemindeki düşüşün ardından 2016 itibarıyla yeniden yükselişe geçen kullanım oranı, son yıllarda yüzde 31 bandının altına hiç inmedi."

Bu sözlerin sahibi TEPAV Kalkınma Programı DirektörüH. Ekrem Cunedioğlu.

Ankara'da British Amerikan Tobacco'nun (BAT) davetlisi olarak OmniTM Science platformu tarafından 'Dumansız Bir Dünya İçin Vizyoner Yaklaşım' sloganıyla düzenlenen toplantısındayız.

Sahnedeki konuşmacılar Türkiye'de sigara tüketiminin nasıl arttığından, yasal olmamasına rağmen likit, ısıtmalı sigaraların yaygınlığından, vergi kayıplarından bahsediyor. Toplantının bir sigara şirketi tarafından düzenlenmesi ile verilen mesajlar aslında çelişiyor gibi gözüküyor.

DÜNYAYI SOLLADIK

Geleneksel tütünlü mamullerinin sağlığa daha zararlı olduğunun öne sürülmesi, satış miktarlarının azaltılmaya çalışılması, yerine modern sigara ürünlerinin yasallaşması kuşkusuz sigara devlerinin hayatta kalmalarını, para kazanmaya devam etmelerini sağlayacak. Ben olayın bu yönünü, lobi vs tartışmalarını bir tarafa bırakıp TEPAV gibi çok ciddi bir kuruluşun bize aktardığı bazı sigara olgularına dikkatinizi çekmek istiyorum.

Türkiye'de 15 yaş üzeri nüfusta tütün kullanım oranıyüzde 30'lar seviyesinde. Global ortalama ise yüzde 22.7.

Türkiye, kadınlarda tütün kullanımının arttığı az sayıda ülke arasında. 45 yaş ve üzeri gruplarda da belirgin artış dikkat çekiyor.

Tablo, uzun vadeli sağlık harcamalarının artabileceğine işaret ediyor.

Likit, ısıtmalı sigara ürünleri Türkiye'de yasal olmamasına rağmen ülkemizde yaklaşık1.9 milyon aktif kullanıcısı
bulunduğu tahmin ediliyor.

Bu durumun 2024'te yaklaşık76 milyar TL'lik vergi kaybınayol açtığı hesaplanıyor. 2025 içinse vergi kaybının 100 milyon TL'yi bulduğu belirtiliyor.

Kayıt dışılık artarken regülasyon eksikliği hem kamu sağlığı denetimini hem de mali gelirleri zayıflatıyor.

OKUL ÖNLERİNDE PUFF

Özetle gidişat özellikle gençler açısından vahim. Yukarıdaki rakamlar bir tarafa okullar ve çevresinde küçük bir gözlem yapsanız gençlerin özellikle puff adı verilen likit sigaraları nasıl yaygın kullandığını görürsünüz. Üstelik bu ürünlerin Türkiye'de satılması yasal da değil. Tamamı kaçak kategorisinde. Böğürtlenli, muzlu, çilekli, kahveli diye satılan ürünlerin içeriğindeki kimyasallar tam olarak bilinmiyor. Tabii zararları da. Köşe başlarında, bakkallarda açık açık satışta.

NARGİLECİLERE LİSANS

Peki bu gidişata dur demek için neler yapılabilir. TEPAV çalışmasında bu konuda da bir özet çıkarılmış:

Her 2-3 yılda bir ulusal araştırma yapılarak sonuçları şeffaf şekilde paylaşılmalı.

Nargile sunumu yapan işletmelere özel lisans sınırlamaları getirilmeli ve 18 yaş altı yasağı sıkı denetlenmeli.

Kaçakla mücadelede INTERPOL ve Dünya Gümrük Örgütü ile ortaklıklar sürdürülmeli.

Vergiler enflasyona endeksli şekilde artırılmalı, sarmalık tütün ve sigara arasındaki vergi makası kapatılmalı.