Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, Hürriyet'e konuştu. Dünyanın bugüne kadarki en büyük enerji güvenliği tehdidiyle karşı karşıya olduğunu belirten Birol, petrol seferberliği niteliğinde çağrıda bulundu: "Günlük üretim kaybı 11 milyon varile ulaştı. Bütün ülkelere evden çalışma, toplu taşımanın ucuzlaması, hız limitlerinin azaltılması gibi bir dizi öneride bulunduk. Esas çözüm Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasıdır. Eğer bu kriz devam ederse enflasyonist baskıya yol açacak. Ülkeler 70'lerde olduğu gibi borç sarmalına girip ciddi sorunlarla karşı karşıya kalacak."

ULUSLARARASI Enerji Ajansı (UEA) Başkanı Fatih Birol'un endişesi sesine yansımıştı:

"Bu şu andaki durum şimdiye kadar dünyada yaşadığımız en büyük enerji güvenliği tehdidi, şimdiye kadar böyle bir şey yaşamadı dünya. 1970'lerde iki petrol şoku olmuştu. Hem 73'te hem 79'da. Bu iki petrol şokunda dünyanın kaybettiği petrol üretimi toplamı günlük 10 milyon varildi. Ortadoğu'daki bu mevcut krizde ise günlük üretim kaybı an itibarıyla 11 milyon varil. Yani 70'li yıllardaki iki krizin toplamından daha fazla petrol kaybolmuş durumda."

Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol

Ardından doğalgazdaki durumu aktararak devam etti:

"Rusya ve Ukrayna savaşından sonra doğalgaz arzı 75 milyar metreküp (bcm) azalmıştı. Şu anda mevcut durumda 110 milyar metreküp Katar'dan ve Birleşik Arap Emirlikleri'ne giden doğalgaz kayboldu. Ayrıca 30 milyar metreküp de o ülkelerin kendi doğalgaz arzından kesinti oldu. Yani toplamda 140 milyar metreküp ile neredeyse Rusya-Ukrayna savaşından sonraki gaz kesintisinin iki misli kadar kayıp yaşadık."

ABD ve İsrail'in İran'a saldırısı sonrasında bölgedeki kaosun yol açtığı krizin boyutunu şöyle tarif etti:

"Şu anda yaşadığımız kriz, 70'lerde yaşadığımız iki petrol krizi ile Rusya ve Ukrayna savaşındaki doğalgaz krizinin toplamından daha büyük, yani üçünün toplamından daha büyük bir kriz."

Fatih Birol krizin başından bu yana yoğun bir mesai içinde. Ülke liderleriyle, enerji bakanlarıyla sürekli temas halinde. Hürriyet'e yaptığı özel açıklamaların hemen ardından Paris'ten Uzakdoğu'ya doğru yola çıktı. UEA yaşanan krizin etkilerini azaltmak için üç ayrı koldan petrol seferberliği için çalışma yürütüyor.

1 ) Arzı artırma

2) Tüketimi azaltmaya çalışma

3) Uluslararası enerji diplomasisi…

TARIM VE GIDA DA TEHLİKEDE

Fatih Birol krizin sadece petrol ve doğalgaz ile sınırlı olmadığına da dikkat çekti:

"Dünyadaki gübrenin üçte birinden fazlası Hürmüz Boğazı'ndan geçiyor ve bu devam ederse, hem tarım sektörünü etkileyecek hem de giderek gıda fiyatlarının da yükselmesine neden olabilecek. Ayrıca petrokimya mamüllerinin dörtte biri yine Hürmüz Boğazı'ndan geçiyor. Petrokimya sektörünün hammaddesi olan petrol ürünleri de oradan geçiyor. Sülfür var, helyum var, özellikle tıp alanında gerekli olan bazı maddeler var. Bütün bunları toparlarsak şu andaki durumda şimdiye kadar dünyanın karşılaştığı en büyük enerji güvenliği tehlikesi ile karşı karşıyayız diyebilirim."

GÜNLÜK KAYIP 11 MİLYON VARİL

Hürmüz Boğazı'ndan savaş öncesi günlük 20 milyon varil petrol geçiyordu. Fatih Birol kriz sonrası kayıplarla ilgili de net bilgiler paylaştı. Buna göre bölgeden şu anda ancak 4 milyon varil petrol, Suudi Arabistan gibi alternatif güzergâh ve yöntemlerle piyasaya ulaşabiliyor. Günlük üretim kaybı ise 11 milyon varile ulaşmış durumda.

GEREKİRSE STOKLARI TEKRAR KULLANIRIZ

UEA'nın girişimleriyle 11 Mart'ta 400 milyon varillik stratejik petrol stoku piyasaya sürülmüştü. Fatih Birol bu hamlenin petrol fiyatlarında 18 dolarlık bir düşüşle geçici bir rahatlamaya sebebiyet verdiğine dikkat çekti ve devam etti:

"Fakat hemen arkasından yine bombalamalar geldi ve fiyatlar yeniden yükselişe geçti. Bu, şimdiye kadarki en büyük petrol stok arzı olmasına rağmen, bizim stoklarımızın toplamda yüzde20'sine tekabül ediyordu. Yani elimizde hâlâ yüzde 80'lik bir stok duruyor. Eğer gerek olursa bunu da kullanmaktan çekinmeyeceğimizi söyleyebilirim."

YOĞUN DİPLOMASİ

Her gün neredeyse 7/24 dünya liderleri ve hükümetleri ile istişare halinde olduğunu belirten Fatih Birol, "Mesela geçen hafta G7 Dönem Başkanı ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile istişare ettim. Asya'ya gidiyorum çünkü bu krizden en çok onlar etkilendi. Pazartesi günü Avustralya Başbakanı Anthony Albanese ile, çarşamba günü de Japonya Başbakanı Sanae Takaichi ile görüşeceğim. Birçok petrol ve doğalgaz üreticisi ülke ile direkt temastayız. ABD Enerji Bakanı Chris Wright, Suudi Arabistan Enerji Bakanı Abdulaziz bin Selman Al-Suud, Brezilya, Norveç gibi ülkelerin bakanlarıyla yakın temastayım. Ayrıca Bakanımız sayın Alparslan Bayraktar, Hindistan Petrol Bakanı Puri ve diğer bakanlarla bundan sonra nasıl hareket edebiliriz diye bir enerji mekik diplomasisi yürütüyoruz. Bu hafta da Çin'in Fransa Büyükelçisi Deng Li'yi kabul edip, Çin'i bu çabaların içine kattık" dedi.

HÜRMÜZ AÇILMAZSA SIKINTI BÜYÜR

Fatih Birol ile konuşmamızın belki de en önemli yerine dikkatinizi çekmek istiyorum. UEA ve liderler petrol krizinin bir ekonomik krize dönüşmemesi için yoğun çaba içindeler. Ancak bu çabaların etkisi savaş devam eder de Hürmüz'deki sıkıntı sürerse çok sınırlı kalacak. Nedenini Fatih Birol'dan madde madde şöyle aktarayım:

Bizim yaptığımız çalışmalar – yani bir yandan stokların artırılması, bir yandan tüketimin azaltılmaya çalışılması ve enerji diplomasisi – ancak fiyatların daha fazla yukarı gitmemesine yardımcı oluyor.