DÜNYADA her yıl yaklaşık 7 milyon kişi sadece dalış yapmak için başka ülkelere seyahat ediyor.

Küresel dalış turizmi 5-6 milyar dolarlık bir pazar ve 2034'e kadar 12 milyar doları aşması bekleniyor. Üstelik dalış turisti bildiğimiz turistten biraz farklı. Sertifikalı bir dalgıcın harcaması klasik deniz tatili yapan turistin 2-3 katına çıkabiliyor. Teknik dalgıçlarda günlük harcama 650 doları bulabiliyor.

Türkiye'nin bu pastadan aldığı pay ise henüz oldukça küçük.

Oysa Çanakkale'nin altında kelimenin gerçek anlamıyla bir hazine yatıyor.

Geçtiğimiz günlerde 1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu CFO'su Murat Sarıkaya ile sohbet ederken konu Çanakkale'nin geleceğine geldi. Sarıkaya'nın anlattıkları bana şunu düşündürdü: Biz 1915 Çanakkale Köprüsü'nü çoğunlukla iki kıtayı birbirine bağlayan dev bir mühendislik projesi olarak konuştuk. Şimdi köprünün çevresinde başka bir ekonomik hikâye oluşturulmaya çalışılıyor.

Üstelik bu hikâyenin önemli bölümü denizin altında.

111 YILDIR SUDA

Çanakkale Savaşları'nın üzerinden 111 yıl geçti.

Savaşın izlerinin bir bölümü bugün hâlâ Çanakkale'nin sularında duruyor. Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı, 27 batık ve iki resiften oluşan 29 farklı noktayı dalışa açmış durumda. Yaklaşık 150 kilometrekareye yayılan Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı, dünyanın ilk ve tek Birinci Dünya Savaşı temalı sualtı parkı olarak tanımlanıyor.

Ancak ortada önemli bir sorun var.

Denizin altında geçen her yıl bu tarihi mirasın biraz daha aşınması anlamına geliyor. Deniz sıcaklığındaki ve sualtı ekosistemindeki değişimler de batıkların fiziksel ve biyolojik olarak daha hızlı aşınmasına neden oluyor.

İşte Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı ile 1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu'nun birlikte yürüttüğü 'Derin Miras' projesi burada devreye giriyor.

Yöntem oldukça ilginç.

Batıklara fiziksel müdahalede bulunulmuyor. Yanlarına özel çinko anotlar yerleştirilerek katodik koruma uygulanıyor ve korozyonun durdurulması sağlanıyor. Üstelik yüz yılı aşkın süredir denizin altında bulunan batıkların oluşturduğu yaşam alanı da korunuyor.

Aslında basit bir formül var:

Önce koru, sonra dünyaya göster.

BİR BATIK İÇİN 40-50 DALIŞ

Türkiye turizmde yıllardır iki konuyu tartışıyor:

'Turist başına harcamayı nasıl yükselteceğiz' ve 'turizmi nasıl 12 aya yayacağız'

Çanakkale'nin denizin altında duran hazinesi bu iki soruya da ilginç bir cevap veriyor.

Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı'nın Kaş, Fethiye veya Marmaris gibi Türkiye'nin bilinen dalış merkezlerinden önemli bir farkı var. Burada dalgıç sadece sualtı dünyasını değil, tarihin kendisini ziyaret ediyor.

Üstelik bir ziyaret yetmiyor.

Örneğin 85 metre derinlikte bulunan, 123 metre uzunluğundaki SS Carthage öylesine büyük bir batık ki tamamını deneyimlemek isteyen bir dalgıcın 40-50 dalış planlaması gerekiyor.

Turizm ekonomisi açısından çok önemli bir ayrıntı bu.

Çünkü bir defa gelip fotoğrafını çekip giden turist yerine, aynı destinasyona tekrar tekrar gelme potansiyeli taşıyan bir turistten söz ediyoruz.

Parkta 7 metreden başlayan farklı derinliklerde dalış noktaları var. Batıklara iskeleden 10 dakika ile 1.5 saat arasında ulaşılabiliyor. Daha önemlisi