ABD ve İsrail'in İran'a saldırısı sonrasında başlayan savaşla ilgili her gün daha da karmaşık bir gündem ile karşılaşıyoruz.

Savaşın beklentilerin de ötesinde uzun süreceğine ilişkin haberlere 'barış her an gerçekleşebilir' yorumları karışmış durumda. Gündemin bu kadar bulanık olduğu bir ortamda piyasalarla ilgili tahminde bulunmak da çok güç. Son dönemde herkes iki emtiaya kilitlenmiş durumda: Petrol ve altın. Gündem bombardımanı sürerken altın ve petroldeki dalgalanmanın durulması da bir süreç alacak. Ancak özellikle Hürmüz Boğazı'ndaki sorunların sürmesi halinde yeni bir dünya düzeni ile karşılaşacağımıza şüphe yok. Pandemide dünya ekonomisini hop oturtup hop kaldıran Asya ülkelerinin bugün gözü kulağı Hürmüz'de. İran Hürmüz Boğazı'ndaki geçişleri durdurmakla sadece Körfez ülkelerini cezalandırmakla kalmıyor aynı zamanda Asya merkezli bir krizin ateşine de odun taşıyor. Neden mi Gelin bugünkü Ekonomi Notları'nın odağına Asya'yı alıp, inceleyelim.

Hürmüz Boğazı'ndan en çok petrol gönderen ülkelerle, Hürmüz üzerinden en çok alım yapan ülkeleri bir sıralayalım.

HÜRMÜZ ÜZERİNDEN SATIŞA MAHKÛMLAR

1-SUUDİ ARABİSTAN: Günlük 6-7 milyon varil. Bölgenin en büyük petrol ihracatçısı konumunda. Alternatif boru hattı var ama kapasitesi sınırlı. Hürmüz kritik önemde.

2-IRAK: Günlük 3-4 milyon varil. Basra çıkışlı petrolün büyük bölümünü Hürmüz'den geçiriyor.

3-BİRLEŞİK ARAP EMİRLİKLERİ (BAE): Günlük: 2-3 milyon varil. Fujairah bypass hattı var ama yeterli kapasitede değil. Hürmüz'e bağımlı durumda.

4-KUVEYT: Günlük 2 milyon varil. İhraç ettiği petrolün neredeyse tamamını Hürmüz'den geçirmek zorunda. Alternatifi yok.

5-İRAN: Günlük: 1.5 milyon varil. Resmi ve gölge satışlarının tamamını Hürmüz üzerinden yapıyor. Yani savaş nedeniyle kendi ihraç yolu da tıkanmış durumda.

6-KATAR: Dünyanın en büyük LNG ihracatçılarından biri. LNG ihracatının yüzde 90'ını Hürmüz'den geçiriyor. Alternatifi yok.

HÜRMÜZ ÜZERİNDEN ALIMA MAHKÛMLAR

1-ÇİN: Körfez ülkelerinden en çok petrol alan ülke konumunda. Çin'in günlük petrol ithalatı 10 milyon varil civarında. Bunun yaklaşık yarısı yani 5-6 milyon varili Körfez ülkeleri üzerinden, Hürmüz Boğazı'ndan geliyor. Çin Körfez petrolüne fazlasıyla bağımlı. Yaptığı anlaşmalarla maliyet tarafında sağladığı avantajları da hatırlatmakta fayda var. Özellikle de İran ile. En büyük tedarikçisi Suudi Arabistan. Onu Irak, İran, Kuveyt ve BAE izliyor.

Hürmüz kapalı kalırsa Çin petrolsüz kalmaz ama büyümesi ciddi şekilde yavaşlayabilir. Tedarik zincirindeki aksamalar ve maliyet artıları ise yine fiyat artışlarına neden olabilir.

2-HİNDİSTAN: Günlük toplam petrol ithalatı 5 milyon varil civarında. Bunun yaklaşık 3,5 milyon varili Hürmüz Boğazı üzerinden ülkeye ulaşıyor. Yani yüzde 65 düzeyinde Hürmüz'e bağımlı durumda. En büyük tedarikçileri Irak, Suudi Arabistan, BAE ve Kuveyt. Rusya'dan da petrol alımı yapıyor ama Hürmüz'ün alternatifi olma şansı yok. Hürmüz için Hindistan ekonomisinin enerji damarı desek yanlış olmaz.