iftçiyi gübre, mazot, ilaç giderlerinin katlanmasından çok, don ve kuraklıkla daha fena vurdu. Üretim azaldığı için fiyatlar da yüksek oldu. Bu arada ürün ithalatı da patladı. Üreticinin ürettiğinin karşılığını alması mümkün olmadı. Örneğin patates, soğan üreticisi 8-10 liraya mal ettiği ürününü üç-dört liraya bile satamaz oldu. Ürün tarlada kaldı. Kızıp dökene de cezalar yağdırıldı.

iftçi üretim yapamadığı için borçlandı. Üretimden çekilen çiftçi sayısında da büyük artış olduğu ortaya çıkıyor. Bankaya, kooperatife borcunu ödeyemeyen çiftçinin tarlasına, traktörüne, ekipmanına haciz geliyor. Üreticinin sorunlarını en çok CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, sahadan derlediklerini gündeme getiriyor. Ancak bunlar yetmiyor. İktidar partisi, çiftçiyi unutmuş durumda.

BORCU OLAN YANDI

Nihat Babaözü, Ankara'nın Sincan ilçesine bağlı bir köyde çiftçilik, hayvancılık yapıyor. Aynı sorunları yaşıyor. Örgütlü bir yapının içinde olmayınca sesini yeterince duyuramayacağını bildiği için siyasete atıldı. Zafer Partisi'nin Tarım Politikaları Başkanı oldu. Aradığımda, "iftçi bitti" diye söze başladı. Bu kez çiftçiye kredi darbesi indirildiğini belirtti, "iftçiler artık Ziraat Bankası ve Tarım Kredi Kooperatifi'nden kredi kullanamayacak" dedi. Ne olup bittiğini şöyle anlattı:

"24 Ekim 2025 tarihli Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile çiftçilerin kullandıkları sübvansiyonlu kredilerdeki devlet desteği yüzde 50'den, yüzde 25'e indirildi. Ayrıca vergi borcu, Bağ-Kur'a pirim borcu olanlara da kredi verilmeyeceği yayımlanmıştı. O tarihte, gelen tepkiler üzerine bu kararnamenin yarısı yani sübvansiyonlu kredi bölümü bir hafta sonra iptal edildi. Kalanı da 1 Ocak 2026'dan itibaren geçerlidir denilerek 2026 yılı başına ertelendi. Bu kanun yürürlükte.

iftçinin vergi borcu yok diyebiliriz. ünkü, çiftçi peşin vergi ödüyor, yani ürünü satarken müstahsil üzerinden vergi kesiliyor, sadece Motorlu Araç Vergisi var. Sigorta pirim borçları ise katlanarak devam ediyor. Pirim borcu olan çiftçi zaten emekli olamıyor, devlete de bir yük getirmiyor. İlk bakışta devlet de haklı diyebiliriz, ama geçtiğimiz yıl yaşanan öncelikle büyük kuraklık ve aşırı don felaketi düşünüldüğünde çiftçi de haklı.

ANORMAL DURUMLA KARŞILAŞTIK

iftçinin beklentisi, Ziraat Bankası ve Tarım Krediye olan borçların ertelenmesiyken, bu anormal durumla karşılaşıldı. Oysaki kanun gereği, çiftçinin milli gelirden alması gereken en az yüzde birlik pay açıkça gasp edilmiş. Şöyle ki: Ticaret Bakanlığı 2024 yılı Gayri Safi Milli Hasılayı (GSMH) bir trilyon 400 milyar dolar olarak açıklamıştı. iftçiye bunun 14 milyar doları destek olarak verilmelidir. Kanun bunu emrediyor."

Kanun böyle emrediyor ama bakalım 2025 yılı bütçesinden 14 milyar dolar karşılığı olan 560 milyar lira çiftçiye destek olarak konuldu mu Araştırdığımızda konulması gereken 560 milyar lira yerine sadece 135 milyar lira destekte bulunuldu. Sadece 2025 yılında çiftçinin desteklemeden doğan hakkından 425 milyar TL hükümet tarafından verilmedi. Bu da 10 milyar dolar yapıyor. Yani, Hükümet, "Yüksek enflasyona çiftçimizi ezdirmeyeceğim" sözünü de yerine getirmedi. Nihat Babaözü şunları ekliyor:

"Taban fiyat uygulamaları ile son bir yılda çiftçinin 1,5 trilyon lirası buharlaştırıldı. iftçinin bankalara olan borcunun 1 trilyon 200 milyar TL olduğu durumda kimin haklı olduğuna milletimiz karar vermelidir. Maliye ve Tarım bakanlarını, yaptıkları yanlıştan dönmeye davet ediyorum."