Komşularımızda, bölgemizde yaşanan olaylarda, Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı'na büyük görevler düşüyor. Yürütülen diplomatik girişimlerde Türkiye adı her zaman ön plana çıkıyor. Zorlu konuların çözüme kavuşturulmasında Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın, Dışişleri Bakanlığı bürokratlarının deyim yerindeyse gecesi-gündüzü yok. Sabah bir başka ülkede, akşam başka ülkede oluyorlar. Tüm bunların yanı sıra telefon diplomasisi de sürekli yürütülüyor.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, gazete ve televizyonların Ankara temsilcileriyle iftarda buluştu. İftar saati geldi ama bakan, İran ve bölgedeki son gelişmelerle ilgili değişik ülke yetkilileriyle telefonla konuştuğu için iftarını gecikmeli olarak açabildi. Ne olup bittiğini ve muhtemel gelişmeleri hem eski bir istihbaratçı hem de bakan olarak değerlendirdi. Fidan, gazetecilerin sorularını şöyle yanıtladı:

"ABD ve İsrail saldırılarının, ilk aşamada İran'ın bölgedeki vekil unsurlarında çok belirgin bir hareketlenmeye yol açmadığını görüyoruz. Ama Hizbullah tarafında bazı hareketlilikler oldu. İran halkı içinde, 'Rejim değişikliği sonucunu doğuracak' ölçekte bir dalgalanma ise şu an için görünmüyor.

EN OLUMSUZ SENARYO

Gelişmeler, hem bölgemizin geleceğini hem de küresel istikrarı riske atabilecek nitelikte. Mevcut şartlarda en olumsuz senaryo şu: Çatışmanın tırmanarak sürmesi ve İran'ın bölgedeki Arap ülkelerinde bulunan ABD üslerini doğrudan hedef alması, atılan adımların daha büyük bir bölgesel güvenlik krizine dönüşme ihtimalini artırıyor. Hürmüz Boğazı'nın kapanması, küresel finans ve enerji piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açabilir. Bu da ABD'yi kısa sürede bir şekilde sonuç almaya zorlayabilir.

İran'dan doğal gaz akışının kesilmesi ya da Körfez ülkelerinden enerji ithalatında ciddi bir aksama yaşanması, küresel ölçekte enerji arz güvenliği açısından önemli bir risk doğurabilir.

Bu meselenin askeri, güvenlik, siyasi, ekonomik ve enerji boyutlarını ayrı ayrı çalışıyoruz; olası senaryolara göre atılabilecek adımlar üzerinde hazırlıklarımızı sürdürüyoruz. Bizim temel isteğimiz, talebimiz net: Karşılıklı saldırılar bir an önce dursun ve yeniden diplomasiye dönülsün. Bunu da bütün görüşmelerimizde açık şekilde vurguluyoruz.

SAVAŞIN BAŞLANGICINI BİZ GECİKTİRDİK

Netanyahu tabii ki İran diye bir tehdidin hem bugün hem gelecek için tamamıyla ortadan kalkmasını istiyor. Tehdidi, İran'ın sahip olduğu yetenekler olarak tanımlıyor. Şimdi yeteneklerin de ötesine geçip rejimin kendisi olarak tanımlıyor. Rejim değişikliği hedefi var.

Türkiye olarak biz savaş olmasın diye uğraştık ve bunun mücadelesini verdik. Yaratıcı çözümler de sunduk açıkçası. Hatta savaşın başlangıcını geciktirmiş de olduk. Aslında savaş daha erken başlayacaktı, biz biraz daha geciktirmiş olduk bu çabalarla. Belki bir neticeye ulaşabilirdi ama eski yönteme dönmeyi tercih ettiler. Yine müzakerenin ortasında bu savaş başladı. İranlılar, müzakerenin ortasında savaş başlaması meselesini bir şekilde aslında diplomasinin ihanete uğraması olarak da nitelendiriyorlar. Bundan sonra ne olacağına ciddi şekilde bakmak lazım.

TEHDİT OLMAKTAN ÇIKARMAK İSTİYORLAR

Tabii burada saldıran güçlerin niyetine bakmak gerekir. Bence, İsrail ve ABD, İran'ı ilerisi için de tehdit oluşturacak bir İran olmaktan çıkartmak isteyeceklerdir. Şimdi İran da maliyet üretmek için çaba harcıyor. O da Körfez'deki enerji hedeflerini bombalayarak şu anda maliyet üretiyor. Açıkçası bu maliyet ne kadar daha devam eder, ne olur ona bakacağız. Ama İran'ın beklediği cevap gelmeyecek gibi... İran buraları bombalayarak, bunlar da Amerika'ya baskı yapsınlar, savaşı durdursunlar falan diyecek ama o olmayacak gibi. İran'ın elinde ne kadar füze, dron kaldığını bilmiyorlar. İran, füze ve dronlar ile İsrail'i gerçekten rahatsız edebilir, bunları ciddi bir şekilde kullanırsa.

TERÖRSÜZ TÜRKİYE İÇİN TERÖRSÜZ BÖLGE OLMALI

Bölgede birinci savaşta da PKK'da bir kıpırdanmanın emaresini görmüştük. Şimdi bir kımıldama olur mu olmaz mı, bunu yakından takip ediyoruz. Farklı çizgideki Kürt grupların bir araya gelerek bir ittifak kurduklarını, ortak açıklamalar yaptıklarını da görüyoruz. Bunlar rejimle ne kadar savaşacaklar, bulundukları yerdeki diğer etnisitelerle ne kadar savaşacaklar, ne olacak, neyi hedefliyorlar, nereden ne çıkar, hepsini takip ediyoruz, analiz ediyoruz.

PKK, özellikle bulundukları ülkelerdeki zayıflıklardan, bölünmüşlerden istifade eden bir yapı, bütün terör örgütleri gibi. 'Terörsüz Türkiye'yle alakalı özellikle şu anda Meclis'te devam eden bir süreç var. Ne kararlar alacaklarını göreceğiz. Terörsüz Türkiye'nin olması için terörsüz bölgenin olması gerekiyor, bunu hep teknik dili biraz düzeltmek için kullanmak zorunda kalıyoruz. Terörsüz bölge meselesi biraz Suriye'yi, Irak'ı, İran'ı ilgilendiren bir husus. Buralardaki denklemde örgüt kendiliğinden irade koymadığı sürece, Terörsüz Türkiye'de belli adımları atmak mümkün olmuyor. Yakından takip ediyoruz. İçerideki siyasal süreç ayrı bir konu. Siyasi partiler raporu aldılar. Kendileri de yeni dönemde herhalde bir karar verecekler."

TÜRKİYE'YE YÖNELME İHTİMALİ VAR MI

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Kuzey Kıbrıs için çok fazla risk olduğunu an itibariyle düşünmediğini, Güney'de ise riskin sınırlı olabileceğini kaydetti. Bakan, İran'ın saldırısına uğrayan bölge ülkelerinin İran'a karşılık verdiğine dair bazı iddialar olduğunu söyledi.