inli otomobil üreticileri, elektrikli araçların hayatımıza girmesiyle birlikte, içten yanmalı motorlu modellerdeki tecrübe eksikliği dezavantajını hızla aşarak muazzam bir atılım gerçekleştirdi. in'in yüksek teknolojiyi erişilebilir fiyatlarla sunabilme yeteneği, küresel pazarlarda dengeleri altüst etti. Bu durum, kendi yerli üreticilerini korumak isteyen ülkeler için ciddi bir tehdit haline gelince, gümrük duvarları hızla yükselmeye başladı. Ancak korumacılık refleksiyle atılan bu adımlar, dünya ticaretinin üzerine inşa edildiği temel kurallarla ve serbest ticaret anlayışıyla doğrudan çelişiyordu.

Nitekim korumacı politikalara karşı Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) nezdinde başlatılan hukuki süreçler artık meyvelerini veriyor ve kararlar birbiri ardına açıklanıyor.

Süreci hatırlayalım... 2023 yılından itibaren inli markaların pazar paylarını katlamasıyla Batı cephesinde panik başladı. Mayıs 2024'te ABD, in menşeli elektrikli araçlara uyguladığı gümrük vergisini yüzde 100'e çıkardı. Ekim 2024 itibarıyla Avrupa Birliği yüzde 45'e varan ek tarifeleri devreye alırken, Kanada da ABD'yi izleyerek yüzde 100 gümrük vergisi uygulamasını başlattı.

in, kendi üreticilerini hedef alan bu eşzamanlı duvarlara karşı DTÖ mekanizmasını çalıştırdı. Ağustos ve Eylül 2024'te Avrupa Birliği ve Kanada'ya karşı resmi itiraz süreçleri başlatılırken, ilk büyük hukuki sonuç ABD cephesinden geldi. 30 Ocak 2026 tarihinde DTÖ paneli, ABD'nin temiz enerji yasası kapsamında yalnızca yerli üretim şartına bağladığı vergi teşviklerinin kuralları ihlal ettiğine hükmetti.

DÜNYA TİCARET ÖRGÜTÜ'NDEN TÜRKİYE KARARI

Türkiye, 2023 yılında in menşeli elektrikli otomobillere yüzde 40 ek gümrük vergisi getirerek sürece dahil olmuştu. Haziran 2024'te bu uygulama benzinli ve hibrit araçları da kapsayacak şekilde genişletildi. Aynı dönemde getirilen İthalat İzin Sistemi (IPLS) ile inli üreticilerden yedi coğrafi bölgede en az 20 yetkili servis açmaları, çağrı merkezi kurmaları ve batarya taahhüdü vermeleri gibi zorlu şartlar istendi. in, bu adımlara karşı Ekim 2024'te Türkiye'yi DTÖ'ye şikâyet etti.

İşte o sürecin son halkası olarak 28 Temmuz 2026 tarihinde Türkiye özelindeki karar da açıklandı. DTÖ anlaşmazlık paneli, Türkiye'nin uyguladığı yüzde 40'lık ek gümrük vergisinin uluslararası taahhütleri aştığına ve ithalat izin sistemi kapsamındaki servis şartlarının inli araçlar aleyhine ayrımcılık yarattığına karar verdi.

Karar şimdilik nihai değil ve temyiz süreçleri nedeniyle hemen uygulanması beklenmiyor. Ülkemizin bu karara karşı hukuki itiraz yollarını kullanacağı da yetkili makamlarca duyuruldu.

ÖTV DÜZENLEMESİ

Tam da bu süreçte 31 Temmuz 2026 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren yeni düzenlemeyle binek otomobillerde asgari maktu Özel Tüketim Vergisi uygulaması başlatılıp cumhurbaşkanına yeni yetkiler verilmesi dikkat çekti.

Öncelikle yetkilere bakarsak, cumhurbaşkanının ÖTV konusunda sahip olduğu yetkiler şu bölümlerle genişletildi:

ÖTV oranlarının artırılıp, sıfıra kadar indirilebilmesi Farklı matrah grupları oluşturabilme Motor gücü, motor silindir hacmi, çekiş sistemi, menzil, batarya kapasitesi, araç sınıfı, emisyon türü ve değeri, yolcu ve yük taşıma kapasitesi gibi kriterlere göre farklı ÖTV oranları ve asgari vergi tutarları belirleyebilme