Ankara'da 13.'sü akdedilen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Zirvesi hakkında sonuç bildirisini görmeden yazmak istemedim.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev'in katılmayıp dışişleri bakanını göndererek gündeme oturduğu zirvenin sonuç bildirisini okuyunca gündeme düştüğü kadar etkin olmadığı söylenebilir.

Evet, Azerbaycan tarafından hazmı zor tepkiler zuhur etti hâlâ devam ediyor!

Ancak Azerbaycan TDT'den ayrılmadı, ayrıca bakanını göndererek zirveye katıldı ve en önemlisi Ankara Bildirisi'ne imza attı.

Sonuç bildirisini okuyanlar cumhurbaşkanının katılmamasının teşkilata bir zarar vermediğini de rahatlıkla görür.

Kışkırtıcı ifadelerden kaçınarak bardağın dolu tarafına bakıp hüsnüzan ile söylemek gerekirse Aliyev'in Başkan Erdoğan'a mukabele-i bilmisilde bulunduğunu, çünkü Başkan Erdoğan'ın 2024'te yapılan davete gitmeyip yardımcısını gönderdiğini, 15 Ekim 2026'daki toplantıya da dışişleri bakanını gönderdiğini Azerbaycan'ın da buna mukabil bu kez dışişleri bakanını gönderdiğini söyleyip devletler arasında bu tür mukabele-i bilmisil hep olagelmiştir diyerek meseleyi kapatmak gerekir.

Zaten ülkenin resmi temsilcisi ve sorumlusu olan Başkan Erdoğan ve Bakan Fidan diplomatik esneklik göstererek alttan almışlar meseleyi büyütmemeyi tercih etmişlerdir.

Başkan Erdoğan'ın Kore yolunda Azerbaycan Hava sahasından geçerken Aliyev'e gönderdiği mesaj ise kardeşliği işbirliğini pekiştiren ifadelerle doluydu!

Aliyev'in Cumhuriyet Bayramını kutlamasını da bu istikamette değerlendirmek iki ülkenin yararınadır.

Öte yandan Ankara Bildirisi okunduğunda görülecektir ki Aliyev'in katılmaması teşkilatın işleyişini zerre kadar etkilemediği tam tersine Azerbaycan'ın TDT'nin güçlü bir üyesi olduğu anlaşılacaktır.

Bildirinin giriş bölümünde tüm üyelerin muhtemel endişelerini ortadan kaldıracak ifadelere yer verilmiştir.

Mesela onlardan biri şu şekildedir: "Üye Devletlerin güvenliğine, istikrarına, egemenliğine, toprak bütünlüğüne ve uluslararası devlet sınırlarının dokunulmazlığına saygı ve bunların desteklenmesine ilişkin ilkeler ile iç işlerine karışmama ilkesi başta olmak üzere, BM Şartı ve uluslararası hukukun evrensel olarak kabul görmüş norm ve ilkeleri doğrultusunda güçlendirme konusundaki kararlılıklarını bir kez daha teyit eder."

Ayrıca bir üye cumhurbaşkanı katılmamıştır ama gözlemci Türkmenistan ve KKTC cumhurbaşkanı düzeyinde zirveye katılmışlardır.

Azerbaycan BM Genel Sekreterliği konusunda Türkiye adayını desteklemeyecek şeklinde iddiaları da Ankara Bildirisi 6. Maddesi net olarak yalanlamaktadır.

Ayrıca bildirinin 10 ve 11. Maddeleri uluslararası oylamalarda müşterek hareket etmeyi kararlaştırmaktadır.

Doğrusu Ankara Bildirisi TDT'nin öyle sıradan bir yapılanma olmadığı hemen her alanda işbirliği ve dayanışmayı esas aldığı göstermektedir ki emeği geçenlere teşekkür etmek gerekir.

163 maddelik bildirinin giriş bölümünde zikredilen esaslar teşkilatın ne denli köklü olduğunu göstermesi açısından da fevkalade önemlidir.

163 madde altı başlık altında ele alınmış.

Siyaset Dış Politika ve Güvenlik Alanında İşbirliği