Avrupa, daha Osmanlı'da matbaanın bile tartışıldığı dönemlerde sermayeyi organize etmeyi öğrenmişti. Dünyanın ilk kurumsal borsası 1409 yılında Belçika'nın Brugge kentinde kuruldu. Amaç basitti: ticareti sistematik hale getirmek, sermayeyi güvenilir bir zeminde buluşturmak ve menkul kıymetlerin organize şekilde işlem görmesini sağlamak.

O döneme kadar tüccarlar açık pazarlarda bağırarak mal satıyordu. Brugge ile birlikte ticaret "kurala" bağlandı. Sonra bu model Ghent, Antwerp ve Amsterdam gibi merkezlere yayıldı. Modern finansın temeli atıldı.

Yani adamlar bu işi tam 600 yıl önce kurdu.

Biz ne yaptık

Türkiye'de modern anlamda organize borsa ancak 1985-1986 döneminde, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası yani İMKB ile faaliyete geçti. Arada yaklaşık altı asırlık fark var. Normalde bu kadar geç başlayan bir piyasanın güvene, şeffaflığa ve kurumsallığa dört elle sarılması gerekir.

Ama biz ne yapıyoruz

Borsayı yatırım merkezi olmaktan çıkarıp operasyon merkezine dönüştürüyoruz.

Son örnek MSCI endeksi operasyonu...

MSCI endeksleri dünya finans sisteminin en önemli referanslarından biri. Uluslararası fonlar, emeklilik fonları ve büyük portföy yönetim şirketleri yatırım kararlarını büyük ölçüde bu endekslere göre veriyor. Bir hisse MSCI endeksine girerse yabancı yatırımcı ilgisi artıyor, likidite yükseliyor ve çoğu zaman hisse olumlu etkileniyor. Endeksten çıkan hisselerde ise tam tersi yaşanıyor.

İşte bazı "uyanık" borsacılar burada devreye girdi.

Bazı hisseler inanılmaz şekilde şişirildi. Yüzde 500 değil, yüzde 1000 değil, yüzde 2000'lere ulaşan primler gördük. Amaç çok açıktı: Hisseyi olduğundan büyük göstermek, piyasa değerini yapay şekilde yükseltmek ve MSCI kriterlerine sokmak.

Sonrası mı

Yabancı fonlara "yüksekten mal çakmak..."

Plan buydu.

Ama bu işin kitabını 600 yıl önce yazanlar o numarayı yemedi.

Bu hafta MSCI'ye giren hisseler açıklandı. Bizim balon hisselerin önemli kısmı endekse alınmadı. ünkü bu insanlar piyasa değeriyle birlikte likiditeye, işlem kalitesine, sürdürülebilirliğe ve manipülatif fiyat hareketlerine de bakıyor.

Kısacası, bizim bazı uyanıkların kurduğu tezgâh çalışmadı.

Fakat asıl sorun burada başlıyor.

ünkü mesele artık sadece birkaç hisse değil. Türkiye piyasasının itibarı tartışılıyor. Konu kısa süre önce Bloomberg haberlerine bile yansıdı. Yani dünya finans çevreleri Türk borsasına artık "sağlıklı piyasa mı, manipülasyon alanı mı" sorusuyla bakmaya başlıyor.