Türkiye'de bazı korkular nesilden nesile miras kalır.
Deprem korkusu gibi... Darbe korkusu gibi... Ve bir de devalüasyon korkusu vardır.

Bu ülkede dolar sadece bir para birimi değildir.
Aynı zamanda hafızadır. Korkudur. Yoksullaşma hissidir.
Bir gecede fakirleşmenin adıdır.

Bugün 30 yaşındaki bir genç bile 1970'lerdeki yağ kuyruklarını, tüp gaz sıralarını, bulunamayan kahveyi siyasi tartışmalarda örnek verebiliyor. ünkü Türkiye'de ekonomik travmalar sadece yaşayanların değil, anlatılanların da hafızasına kazınır.

Kıbrıs Harekâtı sonrası yaşanan dönem bunun en büyük örneklerinden biridir.
Aslında doğrudan "gıda ambargosu" yoktu. Market raflarını boşaltan şey, Türkiye'nin ithalat yapacak döviz bulamamasıydı. Döviz kıtlığı öyle bir noktaya geldi ki petrol, akaryakıt, tüp gaz, kahve, margarin gibi ürünler piyasada bulunamaz hale geldi. İnsanlar saatlerce kuyruk bekledi.

Türkiye o gün şunu öğrendi: Döviz yoksa hayat durur.

İşte o gün başlayan travma hâlâ bitmedi. ünkü bu toplum sadece enflasyon yaşamadı.
Defalarca kur şoku yaşadı. Defalarca bir gecede fakirleşti.

1979'da peş peşe yapılan devalüasyonlarla dolar kontrolden çıktı.
1980'de 24 Ocak Kararları'yla Türkiye dışa açılırken dolar kuru 47 liradan 70 liraya yükseldi.
1994'te 5 Nisan Kararları geldi; dolar bir gecede ikiye katlandı. İnsanların maaşı, birikimi, hayalleri eridi.
2001'de "Kara arşamba" yaşandı. Sabit kur sistemi çöktü. Bankalar battı. Esnaf dağıldı. Orta sınıf parçalandı.

Ve Türkiye'nin hafızasına şu duygu yerleşti:
"Bir sabah uyandığında her şeyin değeri değişebilir."

Bu duygu kolay silinmez.

ünkü ekonomik kriz sadece rakam bozmaz. İnsanın psikolojisini bozar.
Gelecek algısını bozar. Devlete güvenini bozar.

O yüzden Türkiye'de insanlar döviz aldığında çoğu zaman yatırım yaptığını düşünmez.
Kendisini koruduğunu düşünür.

Bir Amerikalı neden evinde dolar stoklamaz ünkü dolar zaten onun parasının kendisidir. Ama Türk insanı için dolar, geçmiş krizlerden kalan bir sığınaktır.

Bugün ekonomi yönetimi ne söylerse söylesin, toplumun bilinçaltında başka bir hafıza çalışıyor.

ünkü bu ülke:

1994'ü gördü.
2001'i yaşadı.
2018'de kur şokunu hissetti.
2021'de birkaç ay içinde doların 8,5 liradan 18 liraya gittiğini izledi.

Üstelik artık resmi adı