Türkiye'de vatandaşın canını sıkan meselelerin başında artık yalnızca enflasyon, faiz, hayat pahalılığı gelmiyor. Bazen 400 liralık bir borcun birkaç gün içinde 12 bin liraya çıkarılması da insanları çileden çıkarmaya yetiyor. HGS şikâyetleri öyle bir noktaya geldi ki vatandaşın isyanı, finans piyasalarını sarsan fon krizinin bile önüne geçti. Çünkü burada mesele sadece para değil; adalet, hakkaniyet ve ticari ahlak meselesi.
Düşünebiliyor musunuz Bir vatandaş otoyoldan geçiyor, HGS hesabında yeterli bakiye bulunmuyor ya da sistemde bir aksaklık yaşanıyor. Ortada 400 lira civarında bir geçiş ücreti var. Vatandaşın beklentisi son derece basit: Borcumu bildir, ödeyeyim. Ama hayır! Aradan birkaç gün geçiyor, borç katlanıyor, rakam binlerce liraya ulaşıyor. 400 liralık geçişin 12 bin liralık bir yük haline geldiği şikâyetleriyle karşılaşıyoruz.
Şimdi soruyorum: 400 liralık bir borç nasıl 12 bin liraya dönüşebilir Bir hafta içinde borcun bu kadar büyümesini hangi ticari mantıkla açıklayabilirsiniz
Bir hafta gecikmenin bedeli servet mi
Elbette otoyol ücretinin ödenmesi gerekir. Kimse bedava yolculuk yapılsın demiyor. Vatandaş kullandığı hizmetin karşılığını ödemek zorunda. Ancak borcun tahsil edilmesi başka, vatandaşı cezalar ve ek yüklerle ekonomik bir çıkmaza sürüklemek bambaşka bir şey.
Bir ticari ilişkinin temelinde dürüstlük ve orantılılık olmalı. Borçluya ulaşmak, borcunu bildirmek ve makul bir süre içinde ödeme imkânı tanımak varken, birkaç günlük gecikmenin binlerce liralık faturaya dönüşmesi kabul edilebilir mi
Üstelik vatandaşın her zaman sistemin nasıl işlediğini bildiğini söyleyebilir miyiz HGS bakiyesi bitmiş olabilir, otomatik ödeme talimatında sorun yaşanmış olabilir, banka ile sistem arasındaki işlem gecikmiş olabilir. Bunların hepsi araştırılması gereken ihtimaller.
Peki, sistemde yaşanan bir aksaklığın bedelini neden vatandaş ödesin Daha da önemlisi, vatandaşın borcunu öğrenmeden önce ceza yüküyle karşılaşması ne kadar adil
Ticaretin de bir ahlakı, sözleşmenin de bir sınırı var
Burada asıl sorgulanması gereken, uygulamanın hukuki dayanağı kadar ticari anlayışıdır. Bir sözleşmeye hüküm koymuş olmak, o hükmün her koşulda hakkaniyetli olduğu anlamına gelmez. Vatandaşın önüne konulan şartların anlaşılır, şeffaf ve ölçülü olması gerekir.
400 liralık bir geçiş ücretinin 12 bin liraya ulaşması iddiası, yalnızca bir tahsilat meselesi olarak görülemez. Bu, sistemin vatandaşla kurduğu ilişkinin sorgulanmasını gerektirir.

4