Her daim gündeme gelen "çözüm süreçlerinin" arka planında bölgedeki siyaset ağalarının halka uyguladıkları baskılar, bazı ayrışmaları da beraberinde getirmiştir. Bugünkü meseleleri anlamak için geçmişteki sosyal durumu da bilmek gerekir. Bir yandan toprak ağaları ve bir yandan da etnik köken kışkırtıcılığı yapan siyaset ağaları, suni ayrıştırmalar yaparak: halkı çaresiz bırakmışlardı.

Etnik Kökene ve Toprağa Dayalı Siyaset Ağaları:

Güneydoğu'da siyaset ağaları ikiye ayrılır. Birinci grupta olanlar toprak ağalarıdır. Bu gruptaki ağalar, siyaset ile iç içe olmuş ve varlıklarını bugüne kadar devam ettirmişlerdir. Bugün de siyaset ağaları taktik değiştirmişler ;aynı soyadı taşıyanlar, seçimlerde değişik partilerden aday olma yoluna giderek adaylığı garanti etmeyi amaçlamışlardır. Güneydoğu'daki ikinci siyaset ağalığı da etnik kökene dayalıdır. Toprak ağalarının baskısından bunalan kırsaldaki halk bu sefer "etnik kökene" dayalı bir dizayn ile karşılaşmıştır. Seçeneksiz kalanlar etnik kökenli siyaset yoluna cebren yönlendirilmiş ve çıkışı olmayan bir yola koyulmuştur. Bu partiler arasında 1990'da öne çıkanlar: HEP, BDP, HADEP ve DEM Partileridir. Hepsinin adında "Demokrasi" sözcüğü vardır. Bu sözcük uygulamada karşılıksızdır.

Siyasetten Uzak Duran Ağalar Züğürt Ağa Oldu:

Bereketli topraklardır Güneydoğu bölgemiz Dicle ve Fırat Nehrinin olduğu topraklarda ne yazık ki bölge halkının bir kısmı eski adıyla marabalık yeni adıyla mevsimlik işçi olarak yüzlerce kilometre uzaklarda günlük iki bin TL'ye çoluk çocuk çalışmaktadır. Bu durumu Züğürt Ağa Filmi çok güzel özetler: "Bütün tapular alınmıştır, bize tapu kalmamıştır." Tapuları siyaset ağaları çoktan almıştı.

Şener Şen'in "Züğürt Ağa" filmindeki ağalık yapısı her ne kadar bitti diye anlatılsa da yine ağalık devam ediyor. Züğürt Ağa'daki biten ağalık siyasetten uzak olan ağalıktır. Bu türdekiler değişim ve dönüşümden uzak kaldıkları için "Züğürt Ağa" olmuşlardır. Günümüzdeki ağalığın adı toprak değil "siyaset ağalığıdır".

Demokrat Parti ve CHP'deki Ağalar:

1950'deki seçimlerde ağalar yani toprak ağaları, Demokrat Parti'yi fazla tanımadıkları için, oylarını CHP'ye verdiler. CHP 1950'de oylarının yüzde doksanını Güneydoğu'dan aldı. Daha sonraki seçimlerde de Demokrat Parti'nin siyaset ağaları artmaya başladı. Siyaset ağaları bir yandan, banka kredileri alırken öte yandan da devletin ihalelerini kendi aralarında paylaşmaktaydılar. Bu durum halkta sessiz bir tepkiye neden oluyordu.