HTTP2 200 date: Fri, 12 Jan 2024 03:00:02 GMT content-type: texthtml; charsetUTF-8 vary: Accept-Encoding host: web01server access-control-allow-origin: x-cacheable: YES x-rg: 01 age: 0 x-lvcache: HIT, 1 x-device: desktop permissions-policy: browsing-topics() x-midtier: de-fra-dp-s02 x-cache-status: HIT via: HTTP2.0 Merlin CDN x-edge: de-fra-dp-s01 server: MerlinCDN allow: GET, HEAD, POST cache-control: max-age60 content-encoding: gzip Rasyonellikten karaborsaya... Prof. Dr. Emre Alkin - Türkiye Gazetesi.fa,.news-comment__pull-tab{-moz-osx-font-smoothing:grayscale}.header-nav__submenu-box ul,.nav-li{list-style:none}.header{box-shadow:0 2px 4px rgba(96,97,112,.15)}.header-safe-area{margin-top:78px}.header__top{background:373737;font-style:normal;font-weight:400;font-size:12px;color:848484;height:32px;position:relative}.header__top,.header__top-date{line-height:21px;text-align:center}.header__top-date{font-weight:700;font-size:17px;position:absolute;left:0;right:0;bottom:0;top:0;justify-content:center;pointer-events:none}.header__default-link,.header__top-date{font-style:normal;color:fff;display:flex;align-items:center}.header__default-link{font-weight:400;font-size:13px;line-height:15px;text-transform:capitalize}.header__default-link i{font-size:10px}.header__blue-link i,.header__red-link i{font-size:16px;color:e01f28;margin-right:11px}.header__blue-link,.header__red-link{font-style:normal;font-weight:700;font-size:18px;line-height:21px;color:3d3d3d;display:flex;align-items:center}.header__separator{width:1px;height:36px;background-color:eaeaea}media screen and (max-width:370px){.header__blue-link i,.header__red-link i{display:none}}.header__link{border:0;background-color:transparent;padding:0;font-style:normal;font-weight:400;font-size:13px;line-height:15px;text-transform:capitalize;color:fff;text-align:center;text-transform:uppercase;cursor:pointer}.header-nav,nav{height:66px;border-top:2px solid 373737;box-shadow:0 13px 21px rgba(0,0,0,.04);z-index:2}.header-wf__label{font-style:normal;font-weight:700;font-size:24.7917px;line-height:35px;color:0052bd;position:relative;display:flex;align-items:center;cursor:pointer}.header-wf__icon{font-size:20px;display:inline-block}.header-nav{display:none;background-color:fff;position:relative}.header-nav__select{background-color:transparent;border:0;font-style:normal;font-weight:400;font-size:12px;line-height:21px;color:0052bd;margin-left:3px;width:50px}media screen and (max-width:992px){.header-nav__select,.header-wf__label{color:a3ccff}}.header-nav__submenu{right:0;top:100;width:100;z-index:99;max-width:356px;position:relative;display:inline-block}.header-nav__submenu-box{margin-top:19px;position:absolute;min-width:160px;box-shadow:0 8px 16px 0 rgba(0,0,0,.2);z-index:1;padding:20px;background:fcfcfc;border:1px solid d3d3d3;box-sizing:border-box;border-radius:4px}.header-nav__submenu-heading{font-style:normal;font-weight:500;font-size:16px;line-height:24px;color:eb0015;border-bottom:1px solid e9e9e9;margin-bottom:10px;padding-bottom:8px}.header-nav__link,nav{line-height:28px;text-align:center;display:flex}.header-nav__submenu-link{color:000}.header-middle-fix{position:fixed;top:0;left:0;z-index:9999;background-color:fff;width:100;border-bottom:1px solid 373737}div-vme-os-1587055302928.sticky div-vme-os-1587055302928_ad{top:52px!important}.header-nav__link{font-style:normal;font-weight:500;font-size:16px;color:000;align-items:center}.header-search{background:eb0015;width:100;max-height:0;transition:.6s;overflow:hidden}.header-search__form{width:860px;max-width:calc(100 - 40px);margin:20px auto;border-radius:4px;display:flex;background:fff;box-shadow:0 4px 4px rgba(0,0,0,.06)}.header-search__input{font-style:normal;font-weight:400;font-size:16px;line-height:24px;border-radius:3px 0 0 3px;border:0;color:7b7b7b;height:48px;width:calc(100 - 48px);padding-left:20px}.header-search__button{min-width:48px;width:48px;height:48px;background:161616;border-radius:0 3px 3px 0;border:0;color:fff;font-size:20px}.news-comment,.news-comment__input{border:1px solid e9e9e9;box-sizing:border-box}.header-top__separator{width:1px;height:20px;background-color:5f5f5f}.breadcrumbs_end{text-overflow:ellipsis;overflow:hidden;text-wrap: nowrap;}.news-comment{background:fcfcfc;border-radius:4px;padding:10px 10px 5px;margin-top:10px;margin-bottom:10px}media screen and (min-width:992px){.header-wf__icon{font-size:36px}.header-nav{display:flex;align-items:center}.header-nav__item{margin-right:10px;list-style:none}.header-nav__item:last-child{margin-right:0}.header-nav__item:hover .header-nav__submenu{display:block!important}.header-middle__side{min-width:352px}.news-comment{padding:10px 10px 5px}}.news-comment__text{padding:20px;font-style:normal;font-weight:400;font-size:16px;line-height:20px}.news-comment__icon{color:b8b8b8;position:absolute;left:13px;top:50;margin-top:-8px;font-size:16px}.news-comment__control{position:relative;margin-bottom:5px}.news-comment__control--sb{display:flex;justify-content:space-between}.news-comment__commenter_name{font-style:normal;font-weight:500;font-size:18px;line-height:15px}.news-comment__comment,.news-comment__date,.news-comment__input,.news-comment__pull-tab{font-style:normal;font-weight:400}.news-comment__date{display:block;font-size:11px;line-height:14px;color:8a8a8a;margin-top:5px}.news-comment__comment{font-size:15px;line-height:20px;color:3f3f3f}.news-comment__pull-tab{position:absolute;pointer-events:none;border-radius:25;width:10px;bottom:7px;right:2px;font-family:icomoon!important;speak:never;font-variant:normal;text-transform:none;line-height:1;-webkit-font-smoothing:antialiased;font-size:10px}.news-comment__pull-tab:before{content:"î?";color:c4c4c4}.news-comment__input{background:fff;border-radius:4px;width:204px;height:40px;font-size:16px;line-height:20px;color:000;padding-left:34px}.news-comment__button,nav{font-style:normal;font-weight:500;font-size:16px}.news-comment__input::-moz-placeholder{color:000;font-style:normal;font-weight:400;font-size:16px;line-height:20px}.news-comment__input::placeholder{color:000;font-style:normal;font-weight:400;font-size:16px;line-height:20px}.news-comment__text{background:fff;border:1px solid e9e9e9;box-sizing:border-box;border-radius:4px;resize:none;width:100}.news-comment__button{background:eb0015;min-width:137px;max-height:40px;border-radius:4px;padding:10px 12px;line-height:20px;color:fff;border:0}.news-comment__warning{font-size:14px;color:606060}.breadcrumbs-control{margin-bottom:20px}.breadcrumbs-control--small{margin-bottom:15px}.breadcrumbs-control__label-sep{font-weight:400;font-size:12px;line-height:12px;color:595959;margin-right:5px;margin-left:5px}.dropbtn,nav a{margin:0 5px}.dropbtn,nav,nav a{padding:10px}.dropbtn,.dropdown-content a,nav a{color:000;text-decoration:none}nav{width:100;color:000;background-color:fff;align-items:center}.nav-li{display:contents}.dropdown{display:block;position:relative}.dropbtn{background-color:transparent;cursor:pointer;line-height:24px}.dropbtn i,.dropdown i{vertical-align:text-bottom;margin-left:5px}.fa{display:inline-block;font:14px1 FontAwesome;font-size:inherit;text-rendering:auto;-webkit-font-smoothing:antialiased}.fa-home:before{content:"f015"}.dropdown-content{padding:5px;list-style:none;top:30px;-moz-column-count:2;column-count:2;background:f9f9f9;border:1px solid ddd;box-sizing:border-box;border-radius:4px;box-shadow:0 8px 16px 0 rgba(0,0,0,.2);min-width:320px;display:none;z-index:1000;right:10;position:absolute}.dropdown-content a{padding:6px 8px;display:block;font-size:14px;text-align:left}.dropdown-content a:hover{background-color:ddd}navbar-links.show{display:flex!important}.navbar-top{margin-top:77px}media (max-width:992px){.mobile-sidebar{display:none;position:fixed;top:0;left:0;height:100;width:70;background-color:fff;box-shadow:0 13px 21px rgba(0,0,0,.04);z-index:999999999;overflow-x:hidden;transition:.5s}.nav-li{left:0}.mobile-sidebar a{padding:10px 15px;text-decoration:none;font-size:16px;color:000;font-weight:400;display:block}.mobile-sidebar a:hover{background-color:ddd}.mobile-sidebar .close-btn{position:absolute;top:15px;left:20px;font-size:35px;cursor:pointer}.mobile-logo{margin-left:75px;cursor:pointer}.dropdown{position:relative;display:inline-block}.mobile-dropdown-content{display:none;position:absolute;z-index:1;list-style:none}.dropdown:hover .dropdown-content{display:block}.ad-placement-area{margin-top:60px}}Türkiye NewspaperGazete AbonelikÜyelikARAÜyelik? AnasayfaSon DakikaVideoGaleri?AnasayfaSon DakikaÜyelikE-GazeteYazarlarGündemPolitikaEkonomiDünyaSporBizim SayfaResmi İlanlarDiğerVideolarFotogaleriMagazinTeknolojiSağlıkEğitimT-OtomobilEmlakKültür-SanatYemekHava DurumuNamaz VakitleriDövizAltınHayatın İçindenKünyeİletişimE-GazeteYazarlarGündemPolitikaEkonomiDünyaSporBizim SayfaResmi İlanlarDiğer Videolar Fotogaleri Magazin Teknoloji Sağlık Eğitim T-Otomobil Emlak Kültür-Sanat Yemek Hava Durumu Namaz Vakitleri Döviz Altın Hayatın İçinden Künye İletişim media screen and (min-width: 640px) { .footer-sticky-ad { display: none; } div-vme-os-1587055302929 { margin-bottom: 30px!important; } } body{font-family:sans-serif,Arial;font-weight:400;font-style:normal;background:no-repeat padding-box f3f3f3;overflow-x:hidden;-webkit-font-smoothing:antialiased;-moz-osx-font-smoothing:grayscale}.col-lg-9{background-color:fff;padding:15px}.writer-detail__post:last-child{margin-bottom:0;border-bottom:0}.writer-detail{margin-top:20px}.writer-detail__image{width:152px;min-width:152px;position:relative;z-index:2;margin-top:25px}.writer-detail__name{font-weight:700;font-size:16px;color:eb0015}.writer-detail__email{font-weight:400;font-size:13px;line-height:24px;color:7a7a7a;text-transform:lowercase}.writer-detail__info{background:linear-gradient(157.2deg,fffdf8 12,fff7e4 89.57);border:1px solid ececec;border-radius:2px;margin-bottom:20px}.writer-detail__post-info{min-height:162px}.writer-detail__info-card{padding:24px;border-top:1px solid eee;position:relative;z-index:2;width:100}.writer-detail__last-posts{border-top:1px solid eee;padding-top:24px;padding-bottom:24px;width:calc(100 - 48px)}.writer-detail__post{border-bottom:1px solid ececec;padding-bottom:10px;margin-bottom:20px}.writer-detail__post:last-child{padding-bottom:0}.writer-detail__post-heading{font-weight:700;font-size:25px;line-height:30px;color:3f3b3b;margin-bottom:7px}media screen and (min-width:992px){.writer-detail__post-heading{font-size:41px;line-height:47px;margin-bottom:14px}}.writer-detail__post-date{font-weight:400;font-size:14px;line-height:14px;color:505050;margin-bottom:17px}.writer-detail__post-datetime{font-weight:700;font-size:13px;line-height:15px;color:a7a7a7;margin-bottom:11px}.writer-detail__post-title{font-weight:700;font-size:15px;line-height:18px;color:3d3d3d}.writer-detail__subtitle{font-weight:700;font-size:16px;line-height:27px;color:eb0015;margin-bottom:12px}.writer-detail__information{padding-bottom:15px;margin-bottom:15px;border-bottom:1px solid eee}.writer-detail__info-cv{font-weight:400;font-size:16px;line-height:26px;color:3d3d3d}media screen and (max-width:991px){.writer-detail__post-info{background:linear-gradient(147.74deg,fffdf8 10.17,fffbf2 93.11);position:relative}.writer-detail__post-info .writer-detail__info-card{border-top:0}.writer-detail__post-info .writer-detail__information{padding-bottom:0;margin-bottom:0;border-bottom:0}.writer-detail__post-info .writer-detail__name{font-weight:700;font-size:21px;line-height:25px;color:eb0015}.writer-detail__post-info .writer-detail__image{margin-top:0}.writer-detail__post-info:after{background-size:cover;position:absolute;content:' ';right:0;top:0;bottom:0;left:0;z-index:1;pointer-events:none}}media screen and (min-width:992px){.writer-detail__post-date{margin-bottom:30px}}.writer-detail__social-links{margin-bottom:15px}media (max-width:767px){.writer-detail__social-links{margin-top:13px}}Prof. Dr. Emre Alkinemrealkin1gmail.comEn Son Yazıları29 Aralık 20232023 bütün dünyada zor geçti, 2024 daha da zor geçecek...22 Aralık 2023Seçimlerin gölgesinde 2024...15 Aralık 2023Türk insanını tanıma rehberi... 8 Aralık 2023Çok para harcamak başarının garantisi değil...Rasyonellikten karaborsaya...12 Ocak 2024 02:00 | Güncelleme :12 Ocak 2024 01:31A -A

Özgür irade ile pekiştirilmiş demokrasi doğal olarak en ideal rejimdir. Böyle bir rejimde insanların ihtiyaçlarını karşılamak üzere mal ya da hizmetlerin kıtlık ya da bolluğuna göre fiyatlama yapmaları veya pazarlık etmeleri doğaldır. Serbest piyasa olarak adlandırılan bu sürece ya da "aleme" devletin müdahalesi çok gerekmedikçe arzu edilmez. Çünkü müdahaleyi yapan devlet piyasalar üzerindeki gücünü kalıcı şekilde muhafaza etmeyi isteyebilir.

Prof. Dr. Mustafa Aysan'ın "Ekonomik Görüşleriyle Atatürk" kitabından bir alıntı yapmak uygun olacak gibi gözüküyor:

"...Hususi menfaat, ekseriya, umumi menfaatle, tezat hâlinde bulunur.

Bir de hususi menfaatler en nihayet, rekabete istinat eder. Hâlbuki yalnız bununla iktisadi nizam tesis olunamaz. Bu zanda bulunanlar, kendilerini bir serap karşısında aldatılmaya terk edenlerdir.

Fertler, şirketler, devlet teşkilâtına nazaran zayıftırlar. Serbest rekabetin, içtimai mahzurları da vardır; zayıflarla kuvvetleri müsabakada karşı karşıya bırakmak gibi... ve nihayet fertler bazı büyük müşterek menfaatleri tatmine muktedir olamazlar.

Herhâlde devletin siyasi ve fikrî hususlarda olduğu gibi, bazı iktisadi işlerde de nâzımlığını, prensip olarak kabul etmek caiz görülmelidir. Bu takdirde, karşı karşıya kalınacak mesele şudur: Devlet ile ferdin karşılıklı faaliyet sahalarını ayırmak...

Devletin, bu husustaki faaliyet hududunu çizmek ve bu hususta istinat edeceği kaideleri tespit etmek, diğer taraftan vatandaşın ferdî teşebbüs ve faaliyet hürriyetini tahdit etmemiş olmak, devleti idareye salahiyettar kılınanların düşünüp tayin etmesi lazım gelen meselelerdir.

Prensip olarak, devlet, ferdin yerine kaim olmamalıdır. Fakat ferdin inkişafı için umumi şartları göz önünde bulundurmalıdır. Bir de ferdin şahsi faaliyeti, iktisadi terakkinin esas menbaı olarak kalmalıdır. Fertlerin inkişafına mâni olmamak, onların her nokta nazardan olduğu gibi, bilhassa iktisadi sahadaki hürriyet ve teşebbüsleri önünde devlet kendi faaliyeti ile bir mâni vücuda getirmemek demokrasinin en mühim esasıdır..."

Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Atatürk'ün bu sözlerinden anlaşılıyor ki, ne sosyalist sistem ne kapitalist sistem, tek başına toplumsal refahı maksimum seviyeye ulaştıracak bir güce ya da özelliğe sahip değil. Çünkü insan davranışları tutarlı değildir. Ayrıca, piyasaların kendi kendine belirleyeceği fiyat ve miktarla ya da tamamen merkezileştirilmiş bir anlayışla toplumsal refahın maksimuma çıkarılmasının mümkün olmadığı da pratik olarak ispatlanmış durumdadır.

Peki rasyonel davranmak toplumsal refahı maksimum seviyeye çıkarabilir mi Bu soruya cevap verebilmek için "rasyonellik" tanımını doğru şekilde ele almamız gerekiyor.