Günümüz Türkiye'sinde bakkal, manav, kasap, kuru yemişçi ve hatta fırınların yerini alan ve binlerce mağaza zinciri ile ülkenin en ücra köşesine ulaşanDiscountZincir Marketler ve Ulusal Zincir Marketler ev tüketimi hatta yiyecek içecek sektöründe faaliyet gösteren hizmet işletmelerinin en büyük tedarikçisi olmuş durumda.

Açıkçası,40 binin üzerinde mağaza sayısıyla ve yoğun talep nedeniyle perakende sektöründe"fiyatbelirleyici" fonksiyonunu da tek başlarına ellerinde tutmaktalar. Bu özellikleri son yıllarda ülkemizde yaşanan yüksek enflasyon nedeniyle dahafazla göze batar hâle geldi.Çünkü son birkaç yıldırgıda fiyatları diğer tüm tüketim maddelerine göre fazla artmakta.

Uzmanlar ile yaptığımız bir çalışma ileDiscountMarketler veUZM'lerdeet ve et ürünlerinin fiyatlarının daha ucuza nasıl satılabileceğikonusunda bir yaklaşım getirdik.Sizlerle paylaşayım:

Tekrar hatırlatmak gerekirse,Discount Marketler dediğimiz ve sayıları binlerle ifade edilen, ülkenin en ücra noktalarına ulaşan marketler.UZM'lerise yine ülkenin her bölgesinde mağazası bulunan bir üstsegmenttüketiciye hitap eden ancak sayıları daha az olan marketler.Burada satılan et ürünlerini şöyle tarif edebiliriz:

TazeEt:Paketlenerektüketicinin kullanımına sunulan, pişirilmemiş, parça et, kuşbaşı, kıyma köfte vb. Raf ömürleri 12 gündür.

İleri İşlem Et Ürünü:İçerisinde et kullanılarak, sınai işlemle elde edilmiş, sucuk, sosis, salam, kavurma, pastırma vb. Raf ömürleri en fazla 120 gündür.

Ürünleri bu şekilde tarif ettikten sonra, şimdi de et alım-satımı ile ilgili iş sürecine yani tedarik zincirine bir gözatalım: UZM'lersatın aldıkları ürünleri belirli bir bölgedeki mağazaların bağlı olduğu bölge depolarına almakta ve buradan mağazalara siparişleri oranlarında sevk etmekte. Ürünler fabrikalardan sevkinden en erken bir gün sonra bu depolara ulaşmakta, depolardan da mağazalara ulaşmaları en erken 2-3 gün sürmekte.Bu sürenin toplamı taze etlerin ve şarküteri ürünlerinin raf ömrünün en az dörtte biri kadar.

Şimdi işin ilginç tarafına gelelim: Tedarikinbölge depoları vasıtasıyla yapılması taze et ürünlerinde henüz ürün satılmadan yüksek miktarda son kullanım tarihi (SKT) dolmasına ve ürünlerin imha edilmelerine sebep olmaktadır.Analizde belirtildiğiüzerebuoran tüm taze et ürünlerine 10'lara kadar çıkmakta. İmha edilen mallar,toplam maliyetedoğrudan yansıyor.Yani,Zincir Mağazalar fiyatını belirlerken bu10'luk bedeli maliyelerine yansıtmakta ve fiyatların bu oranda artmasına sebep olmakta."Ayrıca bölge depoları ile lojistik maliyetleri de katlanmakta" diye devam ediyor analiz.

Marketler tazeette12 günlük, şarküteri ürünlerinde (sucuk, salam, sosis vd.) ise 21 günlük stok ile çalışmakta. Üreticiye yapılan ödeme vadeleri ise sırasıyla 45 gün ve 75 gün.Yani borç-alacak vade uyumsuzluğuzincir marketler lehine işlemekte.Çünkü ortalama 15 günde nakde çevrilen ürünlerin ödemesi ortalama 60 günde yapılmakta.Uzmanlar şöyle diyor:Basit bir hesapla bir ailenin yirmi yıllık harcamasıylaborç-alacak vadesiyle oluşanavantajilebir mağazanın kurulması mümkün olmakta.Bu durumun yan etkisi şu:Zincir marketlerin peşin tahsilat vadeli ödeme nedeniyle üreticilerinmaliyetleri artıyorve fiyat artışına sebep oluyor.

Bir de operasyonmaliyetlerine bakalım: Halka açık olan ve sektörün liderliğini yapanmali tablolarından anlaşıldığı üzere 2023üç çeyrek dönem boyunca sırayla, 13,21,11,68ve 13,16 olarak gerçekleşmiş.Bu oran 2020 yılında da11,41düzeyinde seyretmekteymiş.Discount Marketlerde operasyon maliyeti9-10 seviyelerinde gerçekleşmesi gerekirken anılan mağazalarda yukarıda da yazdığımız gibi 12-13 seviyelerinde gerçekleşmekte.