Enflasyonun sebebi kim..

Ünlü İktisatçı Milton Friedman'ın hepimizin aklında kalan bir sözü var. Özet olarak şöyle ifade edilebilir:

"Enflasyonun sebebi tüketiciler, üreticiler, ithalat, enerji vs. değil aşırı hükûmet harcaması ve hükûmetlerin aşırı para basmasıdır..."

Elbette bazıları bu sözü alıp "demek vergiler enflasyon oluşturmuyor" gibi bir sonuç çıkarabiliyor. Ancak hepimiz biliyoruz ki bir mal ya da hizmetin üzerine konan vergiler enflasyonu tetiklediği gibi başka ürün ve hizmetlerde de fiyat artışlarınasebepolabiliyor. İşin gerçeği şu ki gelirden bağımsız harcama yapmakta kimse kamuya yetişemez. Özel sektör borçlanarak yatırımlarını yapar ancak hesabını kâr prensibi üzerine kurgular.Kamu ise kâr amacı gütmediği gibi verimlilik de aramaz.Dolayısıyla hem vergi toplarken hem de harcarken enflasyon oluşturur...

İthalat kendi başına enflasyon oluşturmaz, taki hükûmet korumacılık tedbirleri ile pahalı hâle getirene kadar. Böylelikle üretici ucuz ham madde, ara malı ya da yatırım malına ulaşamadığı için yükselen maliyet karşısında fiyatlarını artırır.Toplanan vergiler ve piyasadan borçlanarak çekilen tasarruflar toplumun refahı değil gösterişli işlere ya da rantabl olmayan faaliyetlere aktarılınca kaynak maliyetleri hızla yükselirken ülkenin ulusal parasının değeri düşer.Paniğe kapılan hükûmetler dövizi tutmak için rezervleri harcarken, faizleri de yükselterek kaynakları heba ederler. Tüm bunların sonucundanispi fiyat dengesi bozulur, hayat pahalılığı yapışkan hâle gelir, ücretler hayat kalitesini sağlayamaz...

Bu zincirleme olumsuzluğun sebebi, stratejiye karar verenlerin günlük düşünmesidir. Oluşturulmaya çalışılan algının içini dolduracak değer oluşturulmamışsa, yapılan her faaliyet maliyetli olur ve gereksiz işler için harcanan kaynak sebebiyle"olmazsa olmaz"işler için yatırım yapmaktan cayılır. Bir işe karar verilirken bundan etkilenecek olan taraflardan bilgi almadan plan yapmak genelde hükûmetlerin sevdiği kestirmeci bir yaklaşımdır. Ancak ortaya çıkan başarısızlığı sahiplenmezler. Kendiliğinden ortaya çıkan olumlu gelişmeleri ise kendilerine mal ederler.Sadakatin liyakatten üstün geldiği her yerde bunlar yaşanır.

Bugünkü ekonomi yönetimi ortaya çıkan yüksek enflasyonun suçlusu olarak kamuyu değil, vatandaşı ve iş insanlarını görüyor.Bu sebeple onlara nefes aldırmayan bir reçeteyle yola devam ederken, kamu harcamalarını dizginlemek için radikal bir adım atmıyor. İthalattayeni vergiler, tarımda baş aşağı gidiş, hizmet fiyatlarındaki katılık devam ederken, enflasyonu düşürmekten sorumlu olması gereken kamu alabildiğine harcamaya devam ediyor.