İnsanlık tarihi boyunca iktidarlar yalnızca toprakları yönetmek istemedi, bilgiyi de yönetmek istedi.

ünkü bilgi güçtür.

İnsanların neyi bileceğine, neyi konuşacağına ve neyi sorgulayacağına karar vermek, çoğu zaman ordulardan bile daha etkili bir güç sağlar.

İşte sansürün tarihi de tam böyle başladı.

★★★

İlk yazılı belgelerden beri yöneticiler hoşlarına gitmeyen bilgileri yasakladı, kitapları toplattı, yazarları sürgüne gönderdi.

Matbaanın Avrupa'da yayılmasıyla birlikte bilgi ilk kez geniş kitlelere ulaşmaya başlayınca sansür de sistemli bir devlet politikası hâline geldi.

Kilise, krallıklar ve imparatorluklar yüzlerce yıl boyunca hangi kitapların okunacağına, hangi düşüncelerin dile getirilebileceğine karar verdi.

Tarih bunun sayısız örnekleriyle doludur.

Sokrates düşüncelerinden dolayı ölüme mahkûm edildi, Galileo bilimsel görüşleri nedeniyle Engizisyon tarafından yargılandı. Yüzyıllar boyunca kilisenin hazırladığı yasak kitaplar listesine yüzlerce eser girdi. 1933'te Nazi Almanyası'nda binlerce kitap meydanlarda yakıldı, Sovyetler Birliği'nde muhalif yazarlar susturuldu.

★★★

Osmanlı'da da durum farklı değildi. Özellikle II. Abdülhamid döneminde gazeteler sıkı denetim altına alındı. "Hürriyet", "ihtilal", "grev" gibi bazı kelimelerin kullanılmasının bile sakıncalı görüldüğü dönemler yaşandı.

Gazeteler basılmadan önce denetleniyor, uygun görülmeyen bölümler çıkarılıyor, bazı gazeteler tamamen kapatılıyordu.

Cumhuriyet döneminde ise farklı dönemlerde farklı gerekçelerle benzer uygulamalar devam etti.

Darbe dönemlerinde gazeteler kapatıldı, gazeteciler gözaltına alındı, kitaplar toplatıldı.

Demokratik dönemlerde bile basın üzerindeki siyasi, hukuki ve ekonomik baskılar hiçbir zaman tamamen ortadan kalkmadı.

★★★

Her dönemde olduğu gibi bugün de sansür farklı biçimlerde varlığını sürdürüyor.

Artık gazeteler toplatılmıyor ya da kitaplar yasaklanmıyor ama haberlere erişimin engellenmesi, internet sitelerinin kapatılması, sosyal medya paylaşımlarının kaldırılması, ekonomik baskılar ve ilan kesintileri bilgi akışı sınırlandırabiliyor.