Çin'de bir adam sabah uyandı.

Telefona uzandı. İki yıldır her gece dertleştiği uygulamayı açtı. Ekranda gri bir bildirim onu karşıladı: "Ürün fonksiyonlarında ayarlama yapılmıştır."

Sevgilisini mesajla terk eden insanlar, kalkın büyüğünüz geldi. Çin'de yapay zekâ şirketleri iki yıllık bir ilişkinin fişini "ürün fonksiyon ayarlaması" gerekçesiyle çekiverdi. "Sorun sende değil bende" bahanesinin mucidi George Costanza'yı bile kıskandıracak bir ayrılık türüyle karşı karşıyayız.

Bir adım geriye gidip neler yaşandığını anlatayım: Çin'de 15 Temmuz'da yürürlüğe giren yeni bir yönetmelik, insan karakterini taklit edip "sürekli duygusal etkileşim" kuran YZ modelleri hakkında sert kurallar getirdi. Hedef açıkça YZ arkadaşlıkları ve getirdiği yan etkilerdi. Ülkenin en büyük üç sohbet uygulaması Doubao, Qwen ve Yuanbao ise bu kuralları mevcut özelliklere adapte etmek yerine robot dostların fişini çekmeyi tercih etti. Sadece Doubao'nun sahibi ByteDance, Ekim ortasına kadar eski konuşmalara 'bakabilme' özelliğini aktif tuttu.

OpenAI 2025 Ağustos'ta GPT-4o'yu kaldırıp GPT-5'i getirdiğinde bazı kullanıcılar

yas tutmuştu. Akademi dünyası yine dayanamamış ve bu duruma bir isim koymuştu: Duygusal kontrat ihlali. Altı ay sonra Michigan'da yaşayan bir kadın BBC'ye 'Kocam' dediği Barry'yi anlattı; boşanmasının ardından cilt bakımı sormak için ChatGPT'ye başvurmuş ve konuştuğu modele, Barry'ye âşık olmuştu. Düğün şarkıları Phil Collins'ten A Groovy Kind of Love idi. Meali: Hoş Bir Aşk Hali.

Söz konusu duygusal kontrat ihlalinin sonuçları Çin'de de ağır yaşanmaya başladı. Weibo'da resmen son konuşmaların ekran görüntüleri ile dijital cenaze törenleri düzenleniyor. Bir grup ortak bildiri yayımladı. Yüzlerce saat harcayıp yarattıkları karakterlerin "idama" mahkûm edildiğini yazdılar. Biz çocuk değil yetişkiniz diyenler, keşke paralı olsa da kalsa diyenler, YZ'nin sevgisi insan sevgisi gibi değildi, saftı diyenler oldu.

ByteDance kullanıcılara (şirkete ait olan) başka bir uygulamaya gidip yeni karakterler yaratmalarını söyledi. Bu biraz, köpeği ölen birine 'Hadi yenisini alalım' demek gibi.

Dalga geçmek veya bu tepkileri karikatürize etmek kolay. Ancak herkes için burada bir ders mevcut: YZ teknolojisi ile kurduğumuz herhangi bir bağ, pamuk ipliğine bağlı. Hayatımızı doğrudan etkileyecek kararlar uzun masalı bir toplantı odasında Excel tablolarının parmak şıklatmasıyla verilecek. Bunun bahanesi bazen kamusal düzenlemeleri olacak, bazen "para kazanmıyordu" olacak, bazen "canımız böyle istedi" olacak.