Emekli aylıklarına ne kadar artış yapılabilir Bütçe ve hak sahipliği hesabı

2027 yılı Ocak ayın­da emekli aylıkları­na yapılacak artışta en önemli soru, enflasyon farkına ilave refah pa­yı verilip verilmeyeceği. En düşük aylığın ne ka­dar olacağı ve artışların bütün emeklilere aynı oranda uygulanıp uygu­lanmayacağı da merak ediliyor. Bu sorulara cevap arar­ken yalnızca enflasyon tahminle­rine değil, SGK'ye ayrılan bütçe transferlerine ve aylık veya gelir alanların dağılımına da bakmak gerekiyor.

Bizim öngörümüz, herkese 10 bin veya 15 bin liralık eşit tutar­lı seyyanen artıştan ziyade, enf­lasyon farkına eklenen oransal ve muhtemelen kademeli bir iyileş­tirme yapılabileceği yönünde.

Enflasyon farkı ve refah payı ihtimali

Yıl sonu enflasyonunun yakla­şık yüzde 30 olacağı varsayımıy­la, SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin ikinci altı aylık döneme ilişkin artışının yaklaşık yüzde 10 düze­yinde gerçekleşebileceğini düşü­nüyoruz. Memur emeklilerinde ise toplu sözleşme hükümleriy­le birlikte yaklaşık yüzde 8 civa­rında bir artış ihtimali üzerinde duruyoruz. Bunlar kesinleşmiş oranlar değil, tahminlerdir.

Geçmiş yıllarda enflasyon far­kına ek refah payı verilmiş olma­sı, benzer bir düzenlemenin yeni­den gündeme gelebileceğini gös­teriyor. Ancak bu kez prim gün sayısı, sigortalılık süresi, prime esas kazanç ve aylık düzeyi gibi ölçütlere göre kademeli bir mo­del de tercih edilebilir. Enflasyon farkına ilave yüzde 5 ila yüzde 15 arasında değişen oranlar olası se­naryolar arasında.

En düşük aylıkta 30 bin lira senaryosu

2026 Ocak ayında 20 bin li­ra olan en düşük tamamlanan emekli aylığı, Temmuz ayında yüzde 17,76 artışla 23 bin 552 li­raya yükseldi. İkinci altı ay için yüzde 10 artış varsayılırsa yakla­şık 25 bin 907 liraya ulaşır. Ocak 2027'de bu tutarın 30 bin liraya tamamlanabileceğini öngörüyo­ruz. Bu, yaklaşık 26 bin liralık dü­zeyden yüzde 15,8 civarında ilave yükseliş demektir.

Ancak en düşük aylığın 30 bin liraya tamamlanması, bü­tün emeklilerin kök aylığına ay­nı oranda zam yapılması anla­mına gelmez. Tamamlama farkı­nın bütçe maliyeti, kapsamdaki emekli sayısına ve kök aylıkları­na bağlıdır.

SGK'ye bütçe transferi yüzde 66 artıyor; tamamı zam kaynağı değil

2027 bütçe belgelerinde SGK'ye merkezi yönetim bütçe­sinden yapılacak transfer için yaklaşık 3 trilyon 450 milyar lira öngörülüyor. 2026 gerçekleşme tahminine göre artış yaklaşık 1 trilyon 374 milyar lira, yani yüz­de 66,2. Bütçe büyüklüğünü de­ğerlendirirken gerçekleşmiş tu­tar, gerçekleşme tahmini ve büt­çe teklifini birbirinden ayırmak gerekiyor. (TABLO 1)

Bu yüzde 66'lık artışın doğru­dan emekli aylıklarına yüzde 66 zam yapılacağı şeklinde okunma­sı doğru değil. Transferler; açık finansmanı, devlet katkısı, prim teşvikleri, sağlık ve diğer sosyal güvenlik yükümlülükleriyle bağ­lantılı kalemleri içeriyor. Dola­yısıyla 1,37 trilyon liralık artışın tamamı yeni refah payına ayrıla­bilecek serbest kaynak değildir.

Zam hesabında kaç kişi esas alınmalı

SGK'nin Ağustos 2026 sonu is­tatistiklerine göre aylık veya ge­lir alan toplam kişi sayısı 17 mil­yon 168 bin 674, dosya sayısı ise 16 milyon 356 bin 969. Ancak bunların tamamı kendi sigortalı­lığı üzerinden yaşlılık aylığı alan emeklilerden oluşmuyor. (TAB­LO 2)

Yaşlılık aylığı alan 12 milyon 335 bin 597 kişi, toplamın yak­laşık yüzde 71,9'unu; ölüm aylığı alan 4 milyon 491 bin 256 dul ve yetim ise yaklaşık yüzde 26,2'si­ni oluşturuyor. Malullük aylığı alanlar da kendi sigortalılık sta­tülerine dayalı aylık sahibidir. Bu nedenle "17 milyon emekli" ifa­desi yerine "dul ve yetimler dâhil 17,2 milyon aylık veya gelir sahi­bi" demek daha isabetlidir.

Ölüm aylıkları sosyal yardım değil, ölüm sigortasından doğan hak sahipliği ödemeleridir. Hak sahipleri şartlarına göre belirli hisselerde aylık alır; şartlar de­ğiştiğinde ödeme kesilebilir veya yeniden belirlenebilir. Bu yüzden her hak sahibini tam yaşlılık ay­lığı alan bir kişiyle aynı maliyet üzerinden hesaplamak yanıltıcı­dır.

850 milyar lira üzerinden hisseli dağıtım senaryosu

Emekli aylıklarına yönelik iyi­leştirmeler için 850 milyar liralık yıllık bir kaynak kullanılabilece­ğini varsayalım. Bu tutar, resmen yalnızca ilave zamma tahsis edil­miş bir ödenek değildir; hesapla­ma amacıyla kullanılan senaryo­dur. Dağıtımda 12,3 milyon yaş­lılık emeklisini tek başına esas almak doğru olmaz. Dul ve yetim­ler ile diğer aylık ve gelir sahiple­ri de kapsamda düşünülmelidir.

Ölüm aylığı alan 4 milyon 491 bin 256 kişinin tamamına tam aylık üzerinden ödeme yapılma­dığından, hesaplamada hak sa­hipliği hisselerini ayrıca dikkate almak gerekir. Ancak SGK tablo­su, bu kişilerin yüzde 25, yüzde 50 veya yüzde 75 oranlarında kaç kişi olduğunu göstermiyor. Bu nedenle aşağıdaki hesaplar, ölüm aylığı alanların ortalama hisse oranı için farklı varsayımlarla hazırlanmıştır. Diğer 341 bin 821 aylık ve gelir sahibi, basitleştir­me amacıyla bir tam ödeme biri­mi olarak alınmıştır. (TABLO 3)

Örneğin ortalama hak sahip­liği hissesinin yüzde 50 olduğu varsayımında, 850 milyar liralık yıllık kaynak tam aylık eşdeğe­ri başına ayda yaklaşık 4 bin 748 liralık artışa karşılık gelir. Ölüm aylığı alan bir hak sahibinin or­talama artışı ise yaklaşık 2 bin 374 lira olur. Bu senaryoda yaş­lılık aylığı alanlara ve diğer tam ödeme birimi kabul edilen grup­lara aynı tutar, dul ve yetimlere ise ortalama yarısı yansır. Ancak gerçek aylık tutarları farklı oldu­ğundan, bu hesap oransal zam­mın kesin maliyetini veya kişile­re ödenecek gerçek tutarı göster­mez.