Bu yazıyı yazmamın nedeni R.T. Erdoğan'ın 30 Ekim 2026 tarihli gazetelerde yer alan "Önümüzdeki dönemi Türk asrı yapacağız!" iddiası. Erdoğan bu hayırlı işi tek başına yapacaksa başka, nasıl yapacağını kesinlikle sormam ama Türkiye ile nasıl yapacağını söylemek istiyorsa durum başka, o zaman ısrarla sorarım:

Başta Rusya olmak üzere bazı Slav kökenli ülke vatandaşlarının soyadlarının sonunda bulunan "-of, -ov, -ev" gibi eklerin, bağımsızlıklarının üzerinden bunca yıl geçmesine karşın, Türk kardeşlerimizin adlarında ne işi var Ne biçim Türk bunlar Teessürlenip teessüf mü edelim

Önce Asya'daki Türk devletlerinin başındaki liderlerin (cumhurbaşkanlarının) adlarını yazalım ve öğrenelim. Kazakistan: Kasım Cömert Tokayev; Özbekistan: Şevket Mirziyoyev; Kırgızistan: Sadır Caparov; Türkistan (devlet başkanı): Serdar Berdimuhamedov; Azerbaycan: İlham Aliyev.

Kendimiz sorup kendimiz yanıtladıktan sonra Azerbaycan dahil Asya Türk devletlerini "laik düzen"i benimseyip kabul ettikleri için kutlayalım.

Azerbaycan ve Orta Asya'daki (Asya) bağımsız Türk devletleri günümüzde Latin ve Kiril alfabelerini kullanmaktadır. Ayrıca Türk Devletleri Teşkilatı (TDT), üyeler arasındaki iletişimi güçlendirmek amacıyla 34 harfli ortak Türk alfabesi üzerinde anlaşma sağlamışlar. Kendilerini övelim ve kutlayalım!

Ülkelere ve bölgelere göre güncel durum Vikipedi'ye göre şu şekildedir:

Azerbaycan: Kullandığı alfabe: Latin alfabesi (Özel Azerbaycan alfabesi/ Azərbaycan əlifbası)/(İyi de harflerin evrensel adı alfabe değil de Arap əlifbası).

Tarihsel süreç: Tarihte Arap alfabesi ve Sovyetler döneminde Kiril alfabesi kullanılmış, 2001 yılından itibaren Latin alfabesine geçiş tamamlanmıştır.

Kazakistan: Kullandığı alfabe: Kiril alfabesi.

Tarihsel süreç ve gelecek: Bölgede Sovyetler Birliği'nden bu yana Kiril alfabesi kullanılmaktadır. Ancak Kazakistan, Kiril alfabesinden Latin alfabesine kademeli olarak geçiş planı yürütmekte ve 31 harfli yeni Latin alfabesi hazırlıklarını ve geçiş takvimini sürdürmektedir.

Özbekistan: Kullandığı alfabe: Latin alfabesi (kademeli reform süreci devam etmektedir).

Tarihsel süreç ve gelecek: 1993'ten beri resmi olarak Latin alfabesi kabul edilmiş olsa da Kiril alfabesi de yaygın kullanılıyordu. 2026 yılında kabul edilen yeni yasa ile alfabedeki çift harf kombinasyonları (ch, sh vb.) yerine tek karakterler (ç, ş vb.) getirilerek ortak Türk alfabesi ile uyumlaştırılmasına karar verilmiştir.

Kırgızistan: Kullandığı alfabe: 36 harfli Kırgız Kiril alfabesi.

Tarihsel süreç: Ülkede resmi olarak Kiril alfabesi kullanılırken in'de yaşayan Kırgızlar Arap alfabesini kullanmaktadır. Ülkede zaman zaman Latin alfabesine geçiş tartışılsa da mevcut durumda Kiril alfabesi kullanılmaya devam etmektedir.

Türkmenistan: Kullandığı alfabe: Latin alfabesi.

Tarihsel süreç: Bağımsızlığın ardından (1990'ların başında) Kiril alfabesinden tamamen Latin alfabesine geçiş yapmıştır.

Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde oluşturulan Türk Dünyası Ortak Alfabe Komisyonu, Türkiye (29 harf) ve diğer Türk cumhuriyetlerinin alfabelerini temel alarak 34 harfli ortak Türk alfabesi üzerinde uzlaşmıştır. Bu ortak alfabede Türkiye'deki 29 harfe ek olarak A, N, U, Q, X harfleri yer almaktadır.