Butlan, en genel tanımıyla hukukta bir işlemin (sözleşme, evlilik vb.) kuruluşundaki temel eksiklikler nedeniyle baştan itibaren geçersiz ve hükümsüz sayılması demektir. "Ölü doğmuş" bir işlem olarak nitelendirilen butlan, işlemin hukuken hiç var olmamış kabul edilmesini sağlar.

BUTLANIN TEMEL ÖZELLİKLERİ VE TÜRLERİ

- Mutlak butlan: Kanunun emredici hükümlerine, kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olan işlemlerin baştan itibaren geçersiz olmasıdır. Örneğin, resmi nikâhlı birinin tekrar evlenmesi.

- Nisbi butlan (iptal edilebilirlik): İşlemin yapılmasına rıza gösteren tarafın iradesindeki sakatlıklar (yanılma, aldatma, korkutma) nedeniyle iptal edilebilir olmasıdır.

- Sonuçları: Butlan kararı geriye dönük etki yapar ve taraflar, işlem hiç yapılmamış gibi aldıklarını iade ederler.

- TDK anlamı: Arapça kökenli olan butlan, "batıl olma hali, hükümsüzlük, yanlışlık" anlamına gelir.

Butlan, özellikle borçlar hukuku, medeni hukuk ve aile hukuku (evlenmenin butlanı) alanlarında sıkça karşılaşılan bir hukuki yaptırımdır.

***

CHP ve mutlak butlan: Butlan davası CHP'nin 38. olağan kurultayı ve 8 Ekim 2023 günü yapılan il kongresinin iptali için açılmıştı. Yargı mutlak butlan kararı verirse yapılan CHP kurultayı yapılmamış sayılacak; Özgür Özel'in CHP genel başkanlığı geçersiz sayılacak ve Kemal Kılıçdaroğlu tekrar CHP genel başkanı olacak. Ancak CHP yeni bir kurultay yapıp Özgür Özel'i gene genel başkan seçebilir. Bu durum kuşkusuz AKP ve CHP'nin iç muhaliflerince bilinmekte ama amaç eşeği yokuşa sürmek, CHP içinde bunalım yaratmak.

AKP'nin eski milletvekilleriden Şamil Tayyar, 4 Mayıs 2026 günü katıldığı bir televizyon programında ilgili mahkemenin mutlak butlan kararını yazdığını ancak kararı açıklamayarak uygun bir siyasal ortam beklediğini ileri sürmüş. Adalet Bakanı Akın Gürlek, 29 Nisan 2026 günü yaptığı açıklamada kararın Ankara Bölge İdare Mahkemesi'ne ait olduğunu ve kendisinin karar hakkında bilgisi olmadığını söylemiş.

AKP parti yönetimi "Yargının vereceği karara herkes saygı duymalı" diyormuş. Bu cümlenin dil içi çevirisini yaparsak anlamı şudur: "Yargı butlan kararı verecek. Herkes bu kararı kabul edip sindirmek zorundadır." Ancak AKP içinde bir grup da davanın sadece CHP içi bir sorun olarak kalamayacağını, siyasetin tümünü etkileyebileceğini düşünmekteymiş ki bu doğrudur!

İktidarın CHP'yi kötürümleştirmeyi amaçlayan baskı ve kuşatma politikasının en önemli parçalarından biri de mutlak butlan davası. Bugün görülmekte olan ceza davasında Ekrem İmamoğlu, Rıza Akpolat, Cemil Tugay ve Özgür elik'in bulunduğu 12 kişi, "oylamaya hile karıştırma" suçlamasıyla bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla yargılanıyor. Kurultaya ilişkin yürütülen davaların baş özellikleri kuşkusuz CHP'ye kayyum atanıp atanmayacağı.

Basından aktarıyorum: [CHP'nin 38'inci olağan kurultayında usulsüzlük yapıldığı iddiasıyla aralarında tutuklu İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun da bulunduğu 12 sanığın yargılandığı dava 1 Temmuz'a ertelendi.

Öte yandan, CHP'nin 4-5 Kasım 2023 tarihinde yaptığı ve Özgür Özel'in genel başkan seçildiği 38. olağan kurultaya ilişkin iddialara yönelik yargı süreci devam ediyor. Usulsüzlük iddiaları ile açılan ceza davasının beşinci duruşması bugün Ankara 26. Asliye Ceza Mahkemesi'nde görülmeye başlandı.

Davaya savcılığın talebinin ardından ara verildi. Savcı, geçen günlerde İBB davasında "etkin pişmanlıktan" yararlanıp tahliye olan Adem Soytekin'in ifadesinin alınmasını talep etti.

Bu dava, kurultayın yok sayılması için açılan "mutlak butlan" davası değil. Yerel mahkeme tarafından reddedilen mutlak butlan davası hali hazırda istinaf sürecinde.

BUTLAN DAVASI SÜRECİ NASIL GELİŞTİ

CHP açısından asıl kritik olan, Özgür Özel'in genel başkan seçildiği kurultayın iptali istemiyle açılan dava. 24 Ekim tarihinde mahkeme, bu davanın "konusuz kalması" sebebiyle "karar verilmesine yer olmadığına" hükmetmişti. Kararının ardından, davacıların istinafa taşıdıkları dosya Ankara Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderilmişti.