Prof. Dr. Oktay Uygun'un FEDERAL DEVLET (1) adlı kitabının 327. sayfasında yer alan "İki Kurucu Halk" bölümünü çok önemli bulduğum için okumanıza sunuyorum:

***

[İki kurucu halk görüşü hukuki açıdan incelendiğinde, şu noktayı vurgulamakta yarar var: Türkiye'nin tek bir halktan değil, halklardan oluştuğunu ileri sürmek, (kin ve nefrete tahrik edici nitelikte olmamak kaydıyla) bir süredir ifade özgürlüğü çerçevesinde görülerek cezai yaptırıma maruz bırakılmıyor. Yargıtay'ın bu yöndeki kararlarının istikrar kazandığı söylenebilir. Buna karşılık, farklı halkların varlığı ya da iki kurucu halk görüşü, siyasal partiler aracılığıyla savunulduğunda, bir yaptırımla karşılaşma olasılığı vardır. Bu yöndeki görüşler Siyasi Partiler Kanunu'nun 78, 81 ve 82. maddelerinin ihlali anlamına gelebilir. Anayasa Mahkemesi'nin ÖZDEP, Sosyalist Türkiye Partisi ve Emek Partisi kararlarında, bu partilerin Türkiye'de Türk ve Kürt halkları/ulusları bulunduğu görüşü "ırk esasına dayalı ayrımcılık" olarak nitelendirilerek SPK'nin yukarıda sözü edilen maddelerine aykırı bulunmuştur. Mahkemenin bu içtihadı doğrultusunda, "iki kurucu halk" görüşünün parti kapatma nedeni sayılacağı son derece açık görünüyor. Kuşkusuz Anayasa Mahkemesi'nin, ileride bu konudaki görüşünü değiştirmesi ve Yargıtay içtihatları ile uyumlu yeni bir çizgi oluşturması mümkündür. Siyasal partiler bakımından Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin içtihatları ile uyum sağlamak amacı, böyle bir gelişmeye yol açabilir.

Türkiye'de üzerinde pek bir tartışma olmaksızın kabul edilen görüşlerden biri, federal sistemi savunan bir partinin, anayasanın değiştirilemez hükümlerinden biri olan (m.3) "devletin ülkesi ve mille­tiyle bölünmez bütünlüğü ilkesi"ni ihlal edeceğidir. Anayasanın 68. maddesinde siyasal partilerin bu ilkeye aykırı hareket etmeleri yasaklanmıştır. Söz konusu ilke, Siyasi Partiler Kanunu'nun 78, 80, 81 ve 82. maddelerinde somutlaştırılmıştır. SPK'nin belirtilen maddeleri içinde federalizm ile doğrudan ilgili görünen hüküm, devletin tekliği ilkesinin korunması kenar başlıklı 80. maddedir. Maddenin tam metni şöyledir: "Siyasi partiler, Türkiye Cumhuriyeti'nin dayandığı devletin tekliği ilkesini değiştirmek amacını güdemezler ve bu amaca yönelik faaliyette bulunamazlar." Bu maddede, siyasal partilerin devletin üniter yapısını değiştirmek istemeleri parti kapatma nedeni sayılmıştır. Maddede "üniter" sözcüğü geçmemekte, "devletin tekliği ilkesi" ifadesi kullanılmaktadır. Maddenin gerekçesinde, "Devletimizin federe ve konfedere devletler gibi teklik ilkesine aykırı bir nitelik taşımadığı, bu ve buna benzer ayırmaların devletin ve milletin bütünlüğü ilkesine ve toplum yararına ters düşeceğinden bu yolda bir amaç güdülmesinin madde ile yasaklandığı" belirtilmiştir.]

***

Okuduğunuz yazının yasal hali TC Anayasası'nın 3. maddesinde yer almaktadır: "Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür. Dili Türkçedir." 2000'li yılların başında aynı tartışmaları yaparken zekâsıyla keramete kıç attıran bir üniversite hocası (2) "Devletin ülkesinin bölünmezliğini anlıyorum da milletin bölünmez bütünlüğünü anlamıyorum"