Albert Camus, 18 yaşımdan bu yana, Jean-Paul Sartre'la birlikte benim düşünce ve eylem önderimdir. Bu yazının yayımlandığı sütunun adı Tersi ve Yüzü Albert Camus'nün bir kitabının adı. Kitabı Can Yayınları'nda editörlük yaparken (1989-2000) 1992 yılında yayımlamıştım.

"Dünyanın en eski mesleği kendini satmaktır. Bunu fahişelik ile karıştırmak da o kadar eski bir yanılgıdır" diyor Albert Camus. Diyor da ne demek istiyor

Aklı başında olan insan Albert Camus'nün işaret ettiği böyle bir yanılgıya düşmez. Ve gene kuşkusuz "kendini satma"yı saygıdeğer fahişelik mesleğiyle karıştırmaz. Türk fahişelerini tanımam, gençliğimde Montparnasse fahişeleriyle herhangi bir ilişkim olmadı. Üstelik 60 küsür yıl önce yanıma yaklaşan biri mahalleden olduğumu, Montparnasse'ta yaşadığımı öğrenince özür dilemişti. Buna meslek ahlakı denir!

Albert Camus diyor ki:

"Entelektüel Evet. Ve hiçbir zaman vazgeçmemek. Entelektüel, ikiye bölünen kişidir. Bu benim hoşuma gidiyor. İkili olmaktan hoşnutum. 'Ya bu ikili birleşirse' Yararlı soru. Düşünmek gerek. 'Zekâyı küçümsüyorum' sözü aslında 'Kuşkularıma katlanamıyorum' anlamına gelir. Gözlerimi açık tutmayı yeğlerim."

"Yunanistan'a bakmak. Düşünce ve duygu, ifade etmenin hazzı çöküşün kanıtları sanki. Bakış ve gülüş olduğu zaman Yunan heykelinin değeri azalır. İtalyan resminde de XVI. yüzyıl 'renkçilerinde' aynı şey olur."

"Yunan sanatındaki paradoks, sanatçının kendine rağmen yücelmesi. Dor üslubundaki Apollonlar olağanüstü çünkü ifadesizler. İfade yalnızca resimde verilmiş (üzücü) ama resim kaybolmuş, başyapıtlar duruyor."

Aynı Albert Camus, "Uluslar parçalanmanın simgeleri olarak ortaya çıkar. Kutsal Roma Germen İmparatorluğu'nun dinsel birliği yıkılır yıkılmaz: Uluslar. Doğu'da, her şey olduğu gibi duruyor" demiş. Demiş ama yanlış demiş.

ünkü uluslar, ulus devletler Avusturya-Macaristan İmparatorluğu ile Osmanlı İmparatorluğu'nun Birinci Dünya Savaşı sonunda yıkılması sonucunda ortaya çıktı: Avrupa devletleri, Ortadoğu ve Kuzey Afrika Arap devletleri... Avrupa devletlerinin kuruluşunda anaç rolü oynayan Vestfalya Barışı'nı (1648) unutmamak gerekir. Bu barış Otuz Yıl Savaşları'nı bitirdi. Modern ulus devlet kavramının, egemenlik ilkesinin ve devletlerarası hukukun temeli atıldı. KatolikProtestan dengeleri kuruldu, Kutsal Roma Germen İmparatorluğu'nun parçalanma süreci hızlandı. Öte yandan, Osmanlı İmpaaratorluğu'nun sona ermesi, Ortadoğu ve Kuzey Afrika'da Arap ulus devletlerinin kurulmasına yol açtı. Belki de bu ulus devletlerin kurulması Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılmasına yol açtı.

Albert Camus, "Enternasyonalizm Batı'ya gerçek anlamını ve niteliğini geri vermeyi deniyor. Ama, artık ana öğe Hıristiyan değil, Yunan. Bugünün hümanizmi: Yine Doğu ile Batı arasındaki uçurumu vurguluyor (Malraux vakası). Oysa, yeniden bir güç oluşturuyor." diyor.

Diyor ama nedenini okurun bilmesi gerektiğini düşünerek açıklamıyor. Ama biz böyle bir cümle yazınca nedenini de açıklamak zorundayız. Albert Camus, Avrupa enternasyonalizmden söz ederken Rönesans'ı yani Yeniden Doğuş'u Batı'nın (Avrupa'nın) Yunan düşüncesine erişmesini işaret ediyor ama Süryani bilginler ve mütercimleri umutmamak gerekir; özellikle Abbasiler döneminde (Emevilerin sonundan başlayıp