Savaşlarda hayatta kalmanın ya da ölmenin, hayatını aynı şekilde sürdürebilmenin, savaşın merkezine yakın ya da uzak olmakla alakasının kalmadığı bir dünyada yaşıyoruz.

Örneklerle açıklayayım:

Sudan, uzun zamandır iç savaş yaşıyor, milyonlarca insan yerinden edilmiş durumda, kamplarda yaşam savaşı veriyor.

Yükselen yakıt fiyatları ve savaş nedeniyle aksayan yardım tedarik zincirleri binlerce insanın yaşamını daha da zorlaştırıyor.

Üstelik diplomatik dikkatler başka bir noktaya kaydığı için Sudan'da, kıtlık şartlarında yaşam savaşı veren on binlerce insan şu an kimsenin umurunda değil.

Sadece Sudan sorun yaşamayacak, Dünya Gıda Programı ekibi dün gıda, petrol ve nakliye maliyetlerindeki artışlar nedeniyle 45 milyon kişinin daha şiddetli açlıkla karşı karşıya kalmasının beklendiğini açıkladı.

★★★

Savaşların en fakirleri öldürdüğünü konuşacaksak başka noktalara da bakmamız lazım.

Yine Sudan sonra Sri Lanka, Tanzanya, Somali, Kenya ve Mozambik.

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü'ne göre Körfez'den gelen gübreye en çok ihtiyaç duyan 6 ülke.

Sudan'ın kullandığı gübrenin yüzde 54'ü Körfez ülkelerinden geliyordu şimdi gelmiyor, başka yerden getirecek kaynak da yok.

Tüm krizlerde gördüğümüz şey, gelişmekte olan ülkelerdeki çiftçilerin genellikle artan girdi maliyetleriyle başa çıkamadığı gerçeği.

Bahar ve toprağın gübreyle buluşması gerektiği zamanda ya gübre yok, depolardaki de alınamayacak kadar pahalı.

Bu yaz mevsiminde İran'daki savaş bitmiş olabilir ama insanlar şimdi yaşananın bedelini kitlesel açlıkla ödeyecekler...

★★★

Dünyanın en kalabalık ülkesi Hindistan'da tüp kuyrukları başladı bile.

Brent petrolü 100 doların üzerinde seyretmeye devam ederse Bangladeş'in ödemeler dengesi bozulacak, ülke krize sürüklenecek.

Afrika'nın büyük kısmını tehdit eden bir diğer unsur nakliyatta yaşanan aksamaların sorunlu hale gelmesi durumunda Afrika ihracatının alacağı darbe.

Bütçelerinin şoklara dayanma gücü kısıtlı olan devletler, gelirleri azaldıkça, sağlık, eğitim ve sosyal harcamalardan kısıntıya gidecekler.

Daha yakın tehlike, Somali, Sudan ve Yemen'deki silahlı grupların dahil olduğu çatışmaların şiddetlenmesi, daha fazla sivilin zarar görmesi.

ABD-İran-İsrail savaşına Afrika ülkeleri neden olmadı ama milyonlarca insan neden olmadıkları bir savaşın bedelini ödeyecek.

Savaşı başlatan ABD'ye gelince, enerji araştırma şirketi Rystad'a göre, Amerikan şirketleri petrol üretiminden 63,4 milyar dolarlık bir gelir artışı elde edecekler...

★★★

Hindistan gübre, elektrik ve ulaşım için hayati önem taşıyan sıvılaştırılmış doğal gazın yaklaşık %50'sini Orta Doğu'dan ithal ediyor. Kriz nedeniyle bu hafta önlemler açıkladılar.

Pakistan da bir yandan Afganistan sınırında Tehreek-e-Taliban Pakistan ile mücadele ederken, petrol şokunu absorbe etmeye çalışıyor.