Osmanlı'nın hoşgörüsü Kilise'nin fırsatçılığı

Katoliklerin yok etme noktasına getirdiği Rum Ortodoks Kilisesi, en güçlü dönemini Osmanlı İmparatorluğu Dönemi'nde yaşadı. Buna rağmen Osmanlı'ya karşı başkaldırılarda da hep Rum Ortodoks Kilisesi'nin izleri oldu. Enosis kaynaklı tüm olaylarda karşımıza Kilise çıkar.

Kıbrıs'ta bugüne kadar yaşanan Enosis kaynaklı tüm olaylarda karşımıza çıkan kurum Rum Ortodoks Kilisesi'dir.

Rum Ortodoks Kilisesi deyince aklınıza sadece bir ibadet kurumu gelmesin.

Uzun yıllar boyunca Hellenic Bank'ın ortağı olan, turizm ve çimento sektöründe yatırımları olan bir yapı Rum Ortodoks Kilisesi.

strong class'read-more-detail'Haberin Devamı

Şaşırtıcı olan Katoliklerinyok etme noktasına getirdiği Ortodoks Kilisesi'nin en güçlü dönemini Osmanlı İmparatorluğu döneminde yaşaması.

Kısa bilgiler vereyim: Rum Ortodoks Kilisesi, kuruluşundan sonra emperyal haklara sahip değildi ve Antakya'daki Ortodoks Kilisesi'ne bağlıydı.

Sonra Barbanas İncil'inin bulunmasıyla bağımsızlık kazandılar ama 1191'den itibaren Katolik Lüzinyan ve Venedik dönemlerinde büyük baskılar gördüler, piskoposları sürgün edildi, mallarına el kondu, Ortodoks nüfus haftanın belirli günlerinde Katoliklerin arazilerinde ücretsiz çalışmaya zorlandı. Papa Alexander, 1260 yılında Bulla Cypria belgesini yayınlayarak, Kıbrıs'ta yetkiyi Katoliklere verdi.

Neredeyse yok olmak üzere olan Ortodoks Kilisesi'ni kurtaran Osmanlı'nın Kıbrıs'ı alması oldu. Osmanlı, Ada'yı aldıktan sonra Başpiskopos, sürgünden geri getirildi, papazlara silah taşıma ve Hristiyan halktan vergi toplama yetkisi verildi.

Osmanlı'nın bu hoşgörüsüne karşı, daha 1608'de ilk Kilise ihaneti geldi ve Ortodoks piskoposlar, Savoy ve Toskana Grand dukalarına "Bizi Osmanlı'dan kurtarın" mektupları yollamaya başladılar. Bu ihanete karşın Osmanlı hoşgörüyü bir adım daha ileriye taşıdı ve 1754 yılında Başpiskopos, Kıbrıs'ın ikinci politik kişisi olma ve İstanbul ile direkt ilişki kurma hakkını da kazandı. 1821 Mora ayaklanması dâhil Osmanlı'ya karşı başkaldırılarda hep Rum Ortodoks Kilisesi'nin izleri oldu.

İngilizler, Ada'nın yönetimini aldıklarında bu bozuk düzenden pek hoşlanmadılar ve Kilise'nin ayrıcalıklarını kaldırdılar. İngiliz yönetimine vergi vermeyi kabul etmeyen Kition Piskoposu mahkemede yargılandı. Osmanlı Dönemi'ndeki ekonomik rahatlık ve özgürlüğünü bulamayan Kilise, tüm gücüyle beraber Enosis fikrinin savunucusu oldu.

strong class'read-more-detail'Haberin Devamı

'KİLİSE TÜM SAHTEKÂRLIĞINA KARŞI ANTİ-KOMÜNİSTTİR'

İngilizler Kıbrıs'ta Rum Ortodoks Kilisesi'yle sert mücadele etme dönemini bir süre sonra sona erdirdiler. Bunun sebebi Kıbrıs'ta giderek yükselen ve Sovyet devriminin rüzgarından etkilenmiş siyasi akımlar oldu. İngilizler kadar Kilise'ye karşı da mücadele etme hedefinde olan devrimci hareketlerin güçlenmeye başlaması Londra'yı yeni bir politika arayışına itti. İngiliz sömürge valisinin 10 Ocak 1934'te Sömürgeler Bakanı Parkinson'a yazdığı mektuptaki son cümle aslında işin özetidir: "Şimdilik, Kilise bütün sahtekarlığına karşın anti-komünisttir ve bu büyük bir hazinedir."

ATATÜRK'ÜN BAŞARDIKLARININ KIBRIS'A YANSIMASI

Kıbrıs Türkleri de siyasi gelişmelerden fazlasıyla etkilenmiştir. Kurtuluş Savaşı ve Türkiye Cumhuriyeti'nin gelişimi Necati Özkan gibi isimleri etkilemiştir. 1930 yılında toplanan Ulusal Kongre, Kıbrıs Müslüman Liderliğine eleştiriler getirmeye başladı. İngilizler, Türklerin içerisinde milliyetçi duyguların oluşmasını istemediği için Kurtuluş Savaşı'ndan sonra Ada'ya getirttiği Said Molla gibi isimlerle anti-Kemalist propaganda yaptırmışlardı.

strong class'read-more-detail'Haberin Devamı

Türk Konsolosu Asaf Bey o dönem milliyetçi duygulara destek veriyor ve Kıbrıslı Türklerin, Türkiye'ye göç etmelerini teşvik ediyordu.

İngilizler, Kemalizm'in, Ada'da güçlenmesinden hoşlanmadıkları için, Ankara'daki Büyükelçi Percy Corain'i, Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras'a yollamış ve huzursuzluklarını dile getirmişlerdir. Buna karşın 1942 yılında Dr. Fazıl Küçük tarafından İngiliz sömürge yönetimine ve Rumlara karşı yeni bir hareket olarak 'Halkın Sesi' gazetesi yayımlanmaya başladı. Aynı yıl ilk Kıbrıs Türk sivil toplum örgütü olan Kıbrıs Adası Türk Azınlığı Kurumu kuruldu. Rumların Enosis hedefi, Kıbrıslı Türklerin birlik olmasını kolaylaştırdı. Bu amaçla Türklere ait kurum ve kuruluşların bir araya gelerek bir üst kurum kurmaları gerekli görüldü, 1949 yılında Kıbrıs Türk Kurumları Federasyonu (KTKF) kuruldu.

Megali İdea ve haritası


Megali İdea'nın Türkçe karşılığı "Büyük Fikir" anlamına geliyor. Bizans İmparatorluğu'nu bir Helen İmparatorluğu olarak gören Yunan milliyetçileri, eskiden Bizans'a ait olan tüm toprakları yeniden elde ederek "Konstantinopolis" diye adlandırdıkları İstanbul başkent olmak üzere, büyük Helen İmparatorluğunu yeniden kurmayı hayal ederler. Bu fikri haritaya yansıtan ilk kişi Yunanlı şair Riga Ferreros'tur Ferreros, 1791 yılında Bükreş'te ilk haritayı çizmiş ve daha sonra 1796 yılında bu haritayı Viyana'da bastırarak Yunanca konuşulan tüm topraklarda dağıttırmıştır. Megali İdea ilk kez 1844 yılında Yunanistan Başbakanı İoannis Kolettis tarafından seslendirilmiştir.