Yıllar yıllar önceydi, Galata'daki terk edilmiş, yıkılmaya yüz tutmuş evlerin hüzünlü hali içime oturmuştu. Şimdi ise Galata çevresinde büyük bir "yayalaştırma" var ve bu "yayalaştırma" ile birlikte aşırı doza ulaşan turizm, mahallenin gündelik yaşamını boğan bir noktada. Bu da bende başka bir hüznü tetikliyor.

Yunanistan'daki Kathimerini gazetesi benzer bir soruna dikkat çekmiş: "Yayalaştırma, nimet mi lanet mi" başlıklı yazı, bizim de üzerinde durmamız gereken soruları gündeme getiriyor. "Yayalaştırılmış" sokakları gerçekten yayalar mı kullanıyor Yoksa bu "yayalaştırılmış" denilen sokaklar gerçekte kafe, restoran ve barların açık hava salonlarına mı dönüşüyor Kent yaşam kalitesini iyileştirmek için önemli bir kentsel planlama aracı olan yaya yolları, özellikle şehir merkezlerinde, neredeyse tamamen yeme-içme ve turizme dayalı tek boyutlu bir gelişim modelini destekliyor son dönemde.

Bu Yunanistan'da da böyle, bizde de. Yunan gazetesindeki yazının odağında, Atina'nın Sintagma, Monastiraki ve Omonia meydanları arasındaki ticaret üçgeni var. Dar, düzensiz sokaklardan oluşan bu bölgede 2017'den itibaren uygulanan yayalaştırmanın hedefi, eski ticareti canlandırırken mimarlara, tasarımcılara, sanatçılara ve yeni ekonomik faaliyetlere de yer açmaktı. Yaklaşık on yıl sonra canlılık geldi; fakat hedeflenen çeşitlilik sağlanamadı. Yeme içme ve konaklama, bölgenin neredeyse tek faaliyeti oldu.

ATİNA'DAKİ TEHLİKE

Atina Esnaf ve Tüccarlar Derneği Başkanı Tsangaris "Atina, bitmek bilmeyen bir bara dönüşme tehlikesiyle karşı karşıya," diyerek alarm zillerini çalıyor ve şöyle devam ediyor: "Bu, kültürün, tarihin ve özgünlüğün kaybıdır. Ve bu hem Yunanlıları hem ziyaretçileri ilgilendiriyor."

Türkiye için de risk benzer: İnsanlar bir sokağa yalnızca yemek, içmek ve fotoğraf çekmek için geliyorsa; gündelik ihtiyaçları karşılayan dükkânlar ve sürekli yaşayan nüfus oradan çekiliyorsa, ortaya hareketli fakat tek işlevli bir çevre çıkar. Eczanenin, manavın, gazete bayiinin yerini lüks kafelerin veya turistik eşya dükkânlarının aldığı yapay bir ortam oluşur. "Yayalaştırma" da bazı durumlarda bu sürece engel olmak şöyle dursun bilakis bu sürece hız kazandırır.

Londra'nın Oxford Caddesi'nde yayalaştırmanın, alışveriş merkezleri ve internet ticareti karşısında "ticareti canlandırma aracı" olarak görüldüğü anlatılıyor. Ancak boşalan mağazalara Amerikan şekerlemeleri ve Harry Potter ürünleri satan dükkânların yerleşmesi, "hangi ticaret" sorusunu akla getiriyor.